Το, λεγόμενο, «σκουλήκι του διαβόλου» έρχεται να ανατρέψει έναν καθιερωμένο -επί δεκαετίες- ερευνητικό ισχυρισμό, ότι η ζωή δεν μπορούσε να επιβιώσει περισσότερα από λίγα εκατοστά κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Η ανακάλυψη του μικροσκοπικού νηματώδους σκουληκιού σε βάθος 1,3 χιλιομέτρων μέσα στον γήινο φλοιό ανέτρεψε αυτή την αντίληψη και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην έρευνα για τα όρια της ζωής.
Το Halicephalobus mephisto, γνωστό και ως «σκουλήκι του διαβόλου», είναι το βαθύτερα καταγεγραμμένο ζώο που ζει στη Γη. Το είδος ανακαλύφθηκε το 2011 σε ορυχείο χρυσού της Νότιας Αφρικής, όπου η θερμοκρασία του νερού φτάνει περίπου τους 37 βαθμούς Κελσίου και το ηλιακό φως δεν το προσεγγίζει ποτέ.
A tiny fly larva living in one of Africa’s deepest lakes has evolved air-filled organs strong enough to withstand pressures found more than 200 meters underwater, according to a new Science study.
The findings challenge a long-standing explanation for why insects have never… pic.twitter.com/XnYTqocPmr
— Science Magazine (@ScienceMagazine) July 30, 2026
Η τυχαία ανακάλυψη του «σκουληκιού του διαβόλου»
Το μικροσκοπικό αυτό ζώο, μήκους μόλις λίγων δεκάδων μικρομέτρων, τρέφεται με βακτήρια που ζουν στα πετρώματα του υπεδάφους.
Αν και μοιάζει ασήμαντο, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς αυτού του υπόγειου οικοσυστήματος, το οποίο φιλοξενεί δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς.
Η ανακάλυψή του ήταν σχεδόν τυχαία, όπως αναφέρει το BBC. Οι ερευνητές φιλτράρισαν περισσότερα από 6.000 λίτρα νερού από γεωτρήσεις στο ορυχείο και κατάφεραν να εντοπίσουν μόλις ένα άτομο του είδους. Το σκουλήκι είχε τραυματιστεί κατά τη διαδικασία, όμως αποδείχθηκε ότι ήταν θηλυκό και μπορούσε να αναπαραχθεί χωρίς αρσενικό, μέσω παρθενογένεσης.
Πριν πεθάνει γέννησε οκτώ αυγά, επιτρέποντας στους επιστήμονες να δημιουργήσουν αποικία και να μελετήσουν τους απογόνους του.
Πώς προσαρμόζεται το «σκουλήκι του διαβόλου»
Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι το Halicephalobus mephisto διαθέτει εντυπωσιακές προσαρμογές. Το DNA του περιέχει μεγάλο αριθμό γονιδίων που παράγουν πρωτεΐνες προστασίας από τη θερμότητα, ενώ βασικά μόρια του μεταβολισμού του λειτουργούν αποτελεσματικά μόνο σε υψηλές θερμοκρασίες.
Αντίθετα, σε θερμοκρασία δωματίου ο οργανισμός γίνεται υποτονικός και αναπαράγεται πολύ πιο αργά.
Η ύπαρξη του «σκουληκιού του διαβόλου» δείχνει ότι ακόμη και πολυκύτταροι οργανισμοί μπορούν να επιβιώσουν σε περιβάλλοντα χωρίς ηλιακό φως και με ελάχιστο οξυγόνο, βασιζόμενοι σε πολύπλοκα υπόγεια οικοσυστήματα μικροβίων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτή η «βαθιά βιόσφαιρα» περιλαμβάνει έως και το 20% της συνολικής μικροβιακής βιομάζας του πλανήτη.
Για τους ερευνητές, η ανακάλυψη του σκουληκιού θεωρείται πως έχει μεγάλη σημασία, δεδομένου ότι η μελέτη τέτοιων οργανισμών μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του πώς εμφανίστηκε η ζωή στη Γη, αλλά και να καθοδηγήσει την αναζήτηση ζωής σε άλλους κόσμους, όπως ο Άρης, όπου, αν υπάρχει, πιθανότατα θα βρίσκεται επίσης κάτω από την επιφάνεια.
Ακόμη και σε ένα ακραίο σενάριο καταστροφής της ζωής στην επιφάνεια της Γης, οι υπόγειοι αυτοί οργανισμοί ίσως αποτελούσαν τη βάση για μια νέα αρχή, καταλήγουν οι ερευνητές.
Με πληροφορίες από BBC
