Αρχαιολόγοι στη Ρουμανία ανακάλυψαν μια εξαιρετικά καλοδιατηρημένη ρωμαϊκή σαρκοφάγο που περιείχε τα λείψανα ενός μικρού παιδιού, το οποίο είχε ταφεί μαζί με παιχνίδια, κοσμήματα και ανθοδέσμες πριν από περίπου 1.800 χρόνια.
Η σαρκοφάγος ανακαλύφθηκε στην αρχαία πόλη Τόμις, τη σημερινή Κωνστάντζα, στη δυτική ακτή της Μαύρης Θάλασσας.
Αρχαιολόγοι από το Εθνικό Μουσείο Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Κωνστάντζας (MINAC) αποκάλυψαν τον τάφο κατά τη διάρκεια προληπτικών ανασκαφών πριν από την έναρξη κατασκευαστικών εργασιών.
Ο τάφος εντοπίστηκε στο βόρειο άκρο της ρωμαϊκής νεκρόπολης, σε μια περιοχή που χρησιμοποιούνταν για ταφές κατά τον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, πρόκειται για την πρώτη καλά διατηρημένη ρωμαϊκή παιδική σαρκοφάγο που ανακαλύφθηκε στην Τόμις.
Τα ευρήματα στην παιδική σαρκοφάγο στη Ρουμανία
Η μικρή πέτρινη σαρκοφάγος παρέμενε σφραγισμένη, με μολύβδινους σφιγκτήρες και κονίαμα να συγκρατούν το καπάκι. Λόγω της εύθραυστης κατάστασής της και της ασυνήθιστης διατήρησής της, οι αρχαιολόγοι μετέφεραν ολόκληρο τον τάφο στο μουσείο πριν τον ανοίξουν υπό ελεγχόμενες συνθήκες.
Όταν ανασηκώθηκε το καπάκι, οι ερευνητές ανακάλυψαν τα σκελετικά υπολείμματα ενός μικρού παιδιού μαζί με οργανικά υλικά που είχαν διατηρηθεί σε εξαιρετική κατάσταση.
Αυτά περιλαμβάνουν τμήματα ενός εσωτερικού ξύλινου φέρετρου, ένα σάβανο και φυτικά υπολείμματα που ερμηνεύονται ως ανθοπροσφορές. Τα φύλλα είχαν διατηρηθεί ακόμη και διπλωμένα σε μικρά δεμάτια.
Το ξύλινο φέρετρο είναι ιδιαίτερα καλά διατηρημένο, με τμήματα των πλευρικών του πάνελ να παραμένουν άθικτα.
Μεταξύ των πιο εντυπωσιακών κτερισμάτων είναι δύο πήλινα παιχνίδια που είχαν τοποθετηθεί δίπλα στο παιδί.
Το ένα απεικονίζει ένα μικρό άλογο πάνω σε τροχούς, ενώ το δεύτερο είναι μια κουδουνίστρα σε σχήμα κόκορα.
Και στα δύο αντικείμενα διατηρούνται ίχνη ζωγραφικής διακόσμησης, ενώ ο κόκορας περιέχει ακόμα μικρά κομμάτια υλικού στο εσωτερικό του, τα οποία παράγουν έναν κροταλιστικό ήχο όταν κινείται.
Ο τάφος περιείχε επίσης διάφορα χάλκινα αντικείμενα και νομίσματα.
Το παιδί φορούσε χάλκινα βραχιόλια και ένα προστατευτικό μενταγιόν που συνδέεται στενά με τη ρωμαϊκή παιδική ηλικία.
Στη ρωμαϊκή κοινωνία, το συγκεκριμένο είδος κολιέ ήταν ένα φυλαχτό που φορούσαν παραδοσιακά τα ελεύθερα γεννημένα αγόρια. Σκοπός του ήταν να προστατεύει το παιδί από επιβλαβείς υπερφυσικές επιρροές και γενικά φοριόταν μέχρι τη μετάβαση στην ενηλικίωση.
Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει το βιολογικό φύλο του ατόμου. Θα απαιτηθεί περαιτέρω εξέταση των σκελετικών υπολειμμάτων προτού μπορέσουν να εξαχθούν συμπεράσματα από την παρουσία του μενταγιόν.
Η ακριβής ηλικία του παιδιού είναι επίσης αβέβαιη.
Οι διαστάσεις της σαρκοφάγου υποδείκνυαν αρχικά ένα άτομο ηλικίας περίπου τεσσάρων ή πέντε ετών, αν και η παρουσία μιας κουδουνίστρας θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι το παιδί ήταν νεότερο.
Η ποιότητα της σαρκοφάγου και η ποικιλία των αντικειμένων που είχαν τοποθετηθεί στο εσωτερικό της υποδηλώνουν ότι το παιδί ανήκε σε μια σχετικά εύπορη οικογένεια.
Τα ταφικά έθιμα της εποχής
Η Τόμις ιδρύθηκε κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. από Έλληνες αποίκους από τη Μίλητο. Η θέση της στη Μαύρη Θάλασσα, σε συνδυασμό με τις διαδρομές που συνέδεαν την ακτή με τον Δούναβη, προσέδωσε στον οικισμό σημαντική εμπορική σημασία.
Η πόλη περιήλθε υπό ρωμαϊκό έλεγχο στα τέλη του 1ου αιώνα π.Χ. και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα της περιοχής.
Η Τόμις είναι επίσης γνωστή ως τόπος εξορίας του ρωμαίου ποιητή Οβίδιου.
Αν και ο Οβίδιος την περιέγραψε ως συνοριακό φυλάκιο, η Τόμις άνθισε υπό τη ρωμαϊκή κυριαρχία και έγινε η πρωτεύουσα της επαρχίας της Μικράς Σκυθίας.
Ο πρόσφατα ανακαλυφθείς τάφος προσφέρει μια ασυνήθιστα οικεία εικόνα της παιδικής ηλικίας, της οικογενειακής ζωής και των ταφικών εθίμων στη ρωμαϊκή πόλη.
Στους τάφους των ρωμαϊκών παιδιών εντοπίζονταν αντικείμενα που σχετίζονταν με την προστασία, την ταυτότητα και την καθημερινή ζωή. Στην περίπτωση αυτή, ο συνδυασμός φυλαχτών, κοσμημάτων και παιχνιδιών ενδέχεται να αποτυπώνει πτυχές τόσο της κοινωνικής θέσης (του παιδιού) όσο και της σύντομης διάρκειας της ζωής του.
Οι ανθρωπολόγοι θα εξετάσουν τώρα λεπτομερώς τα οστά, ενώ τα εξαιρετικά οργανικά υλικά και τα κτερίσματα θα χρειαστούν εξειδικευμένη συντήρηση.
Η ανάλυση θα μπορούσε να αποσαφηνίσει την ηλικία και το φύλο του παιδιού, να εξειδικεύσει τη χρονολόγηση της ταφής και να μας δώσει περισσότερες πληροφορίες για την οικογένεια που τοποθέτησε ένα άλογο με ρόδες και έναν κόκορα δίπλα στο παιδί πριν από σχεδόν δύο χιλιετίες.
Με πληροφορίες από Constanța Museum of National History and Archaeology
