Σε μια πλατεία στη Γιοπουγκόν-Σελμέρ, γειτονιά του Αμπιτζάν, περίπου 400 άνθρωποι κάθονται σε πλαστικές καρέκλες και ξύλινους πάγκους. Στο κέντρο, ένας νεαρός χορευτής στριφογυρίζει με εντυπωσιακή ταχύτητα, αλλάζει κατεύθυνση, τινάζει το σώμα του σχεδόν ακροβατικά και κάνει το κοινό να ξεσπά σε φωνές.
Το όνομά του είναι Sauce Graine, από το γνωστό φαγητό της Ακτής Ελεφαντοστού με καρπό φοίνικα. Είναι 15 ετών και χορεύει biama εδώ και έξι χρόνια. Για εκείνον, αυτή η μικρή διοργάνωση δεν είναι απλώς διασκέδαση της γειτονιάς. Είναι τρόπος να φανεί το ταλέντο μιας γενιάς που θέλει να την κοιτάξουν πέρα από το τετράγωνό της.
Το biama είναι μια γρήγορη, υπερκινητική παραφυάδα του coupé-décalé, της χορευτικής μουσικής που γεννήθηκε στην Ακτή Ελεφαντοστού στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έγινε δημοφιλής σε όλη τη Δυτική Αφρική. Αν το coupé-décalé ήταν ήδη μουσική του ρυθμού, της επίδειξης και της σωματικής ευφυΐας, το biama μοιάζει με την εκδοχή του στην ταχύτητα των κοινωνικών δικτύων.
Οι κινήσεις είναι αστραπιαίες, αστείες, επιδεικτικές, συχνά σχεδόν παράλογες. Τα πόδια δουλεύουν με εξαντλητική ταχύτητα, το στήθος τινάζεται μπροστά, το σώμα πέφτει χαμηλά, ξανασηκώνεται, γλιστρά, στρίβει, κάνει ακροβατικά. Δεν πρόκειται μόνο για χορό. Είναι μονομαχία, πρόκληση, σόου και αυτοσχεδιασμός μαζί.
Η εξάπλωση του biama επιταχύνθηκε μετά την πανδημία, όταν νέοι χορευτές άρχισαν να ανεβάζουν μικρά βίντεο στο TikTok και να απαντούν ο ένας στον άλλον με όλο και πιο γρήγορες, πιο αστείες, πιο δύσκολες κινήσεις. Η λογική της χορευτικής μάχης βρήκε έτσι το ιδανικό της περιβάλλον: δρόμος, κινητό, κοινό, ανταγωνισμός, επανάληψη.
Το biama έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλές σε παιδιά και εφήβους, που αυτοαποκαλούνται biamaseurs και αντιμετωπίζουν κάθε πρόκληση σαν μικρή δημόσια δοκιμασία. Στις διοργανώσεις συμμετέχουν χορευτές κάτω των 25 ετών, ακόμη και παιδιά πέντε ετών. Το κοινό δεν μένει απλώς να κοιτάζει. Τρώει, πίνει, φωνάζει, σχολιάζει και συχνά μπαίνει και το ίδιο στον κύκλο.
Η Γιοπουγκόν δεν είναι τυχαίο σημείο για αυτή τη σκηνή. Η εργατική συνοικία του Αμπιτζάν θεωρείται εδώ και δεκαετίες ένας από τους βασικούς κινητήρες της ποπ κουλτούρας στην Ακτή Ελεφαντοστού. Από εκεί ξεκίνησαν ή πέρασαν μουσικοί, χορευτές, παραγωγοί και τάσεις που αργότερα εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα.
Από τη Γιοπουγκόν βγήκε και ο Douk Saga, ο άνθρωπος που συνδέθηκε με τη γέννηση του coupé-décalé μαζί με την ομάδα Jet 7, μετά την επιστροφή του από το Παρίσι στις αρχές των 00s. Το είδος συνδύαζε τη sagacité, την εξυπνάδα απέναντι στην εξουσία, με το farotement, τη θεαματική επίδειξη πλούτου. Στα χρόνια του εμφυλίου στην Ακτή Ελεφαντοστού, αυτή η μουσική πρόσφερε ταυτόχρονα διαφυγή και στάση ζωής.
Μετά τον Douk Saga, ο DJ Arafat έδωσε στο coupé-décalé ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα και ένταση. Ο Ange Didier Houon, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, έγινε ένας από τους μεγαλύτερους σταρ της χώρας, μέχρι τον θάνατό του σε τροχαίο με μηχανή το 2019. Οι χορευτές του, με τα γρήγορα βήματα και τις ακροβατικές roukaskas κινήσεις, άφησαν πίσω τους μια ολόκληρη σωματική παράδοση.
Το biama πατά πάνω σε αυτή την ιστορία, αλλά τη μεταφέρει αλλού. Είναι πιο γρήγορο, πιο χαοτικό, πιο αστείο, πιο σπασμωδικό. Στο Αμπιτζάν το περιγράφουν σαν coupé-décalé 2.0, αλλά σε ταχύτητα 200%. Αυτή η υπερβολή είναι και η ουσία του: η μουσική και ο χορός μοιάζουν να έχουν φτιαχτεί για μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στην άμεση εικόνα, στα μικρά βίντεο και στον ανταγωνισμό της προσοχής.
Στη σκηνή υπάρχει και μια νέα γυναικεία παρουσία. Η Kehou Mousso, μία από τις λίγες γυναίκες μουσικούς του είδους και γνωστή στο TikTok ως «βασίλισσα του coupé-décalé», εμφανίζεται με πορτοκαλί περούκα και πράσινο σύνολο, συνοδευόμενη από τέσσερις χορευτές. Για εκείνη, το biama απαιτεί συνεχή αυτοσχεδιασμό. Κάθε δευτερόλεπτο πρέπει να επινοείς την επόμενη κίνηση.
Δεν λείπουν, φυσικά, όσοι το απορρίπτουν ως απλή «μουσική του δρόμου». Αλλά αυτό είναι συχνά το πρώτο στάδιο κάθε λαϊκής κουλτούρας πριν γίνει ευρύτερο φαινόμενο. Το biama δεν ζητά ακόμη θεσμική αναγνώριση. Ζητά χώρο, σώματα, κοινό και κινητά τηλέφωνα που καταγράφουν.
Η δύναμή του βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην ταχύτητα με την οποία μια γειτονιά μπορεί να γίνει σκηνή και μια χορευτική πρόκληση μπορεί να γίνει γλώσσα. Στην Ακτή Ελεφαντοστού, ο χορός δεν ακολουθεί απλώς τη μουσική. Συχνά γεννιέται μαζί της. Κάθε νέο beat κουβαλά σχεδόν αμέσως και την κίνηση που θα το κάνει αναγνωρίσιμο.
Γι’ αυτό τα biama battles έχουν ενδιαφέρον πέρα από το θέαμα. Δείχνουν πώς μια νέα γενιά φτιάχνει κουλτούρα με ό,τι έχει: δρόμο, σώμα, ρυθμό, χιούμορ, ταχύτητα και κοινωνικά δίκτυα. Όσο περισσότεροι το βλέπουν, τόσο περισσότερο εξαπλώνεται.
Και κάπου ανάμεσα στο ακροβατικό, το αστείο και το εξαντλητικά γρήγορο, μια νέα χορευτική γλώσσα της Ακτής Ελεφαντοστού βρίσκει τον δρόμο της.
Με στοιχεία από Guardian
