Στα της ανατολικής Ροδόπης, στα σύνορα με την Βουλγαρία (τα πιο γνωστά είναι η Ρούσσα, το Μεγάλο Δέρειο, το Γέρικο, το Γονικό, ο Πετρόλοφος, το Σιδηροχώρι κ.α.), τα οποία κατοικούνται από τους λεγόμενους Κιζιλμπάσηδες, τα πανηγύρια ανέκαθεν αποτελούσαν πολυσημικά δρώμενα με το θρησκευτικό, οικονομικό, πολιτικό και συμβολικό τους περιεχόμενο. Κύριο δρώμενο, ήταν πάντοτε η πάλη. Γιατί αυτή, μαζί με τον χορό, εκφράζει, και συνάμα ξορκίζει, «την ανταγωνιστικού τύπου κοινωνική σύμβαση μεταξύ των ανδρών, στα όρια του κύρους, της δύναμης -σωματικής και ψυχικής- και της γενναιοδωρίας», όπως μου εξηγούν οι ντόπιοι. Γι’ αυτό και οι εκδηλώσεις «Χίλια» στο Ύψωμα Χίλια και στον ιστορικό Τεκέ του Σεγίτ Αλή Σουλτάν, στο χωριό Ρούσσα του Έβρου, δεν αποτελούν απλώς ένα τοπικό πανηγύρι, αλλά την κορυφαία ετήσια έκφραση της θρησκευτικής, πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας των Αλεβιτών-Μπεκτασήδων της Θράκης, αφού πίσω από τα παραδοσιακά δρώμενα, τα κουρμπάνια, την ιερή μουσική, το Σεμάχ και -φυσικά- την ιστορική πάλη με λάδι και κιουσπέτια, διατηρείται ζωντανή μια πνευματική παράδοση που μεταφέρεται αδιάλειπτα, για επτά αιώνες, σύμφωνα με προφορικές πηγές, αν και μόλις την προηγούμενη βδομάδα κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης η επίσημη πια αίτηση για την αναγνώριση της θρησκευτικής κοινότητας των Μπεκτασήδων-Αλεβιτών της Θράκης, ένα χρόνο ακριβώς μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου από την Ελληνική Βουλή.
Οι παραδοσιακοί αγώνες πάλης με λάδι, οι οποίοι διεξάγονται υπό τις ευλογίες του εκάστοτε Αγά, στο οροπέδιο «Χίλια» (Seçek Yaylası), το οποίο αποκαλείται και «Er Meydanı» («Πεδίο των Γενναίων» ή «Αλάνα των Εκλεκτών»), την τελευταία μέρα των εκδηλώσεων -και πάντοτε ημέρα Κυριακή- αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του μεγάλου αυτού πανηγυριού και κορύφωσή του, συμβολίζοντας τη δύναμη, τη διαχρονικότητα και την αντοχή της κοινότητας. Οι αθλητές -ρωμαλέοι άνδρες, κυρίως στην Α’ Κατηγορία των αγώνων πάλης- αγωνίζονται κάτω από τις ευλογίες των Δέδων (Dede), των πνευματικών ηγετών που καθοδηγούν την τελετουργία, ονομάζονται «πεχλιβάνηδες» και φοράνε -όλοι ανεξαιρέτως- τα «κιουσπέτια», τα οποία κατασκευάζονται από δέρματα ζώων (μοσχαριών, βουβαλιών ή κατσικιών), βάρους δέκα περίπου κιλών, τα οποία αλείβουν προηγουμένως καλά με λάδι -όπως και τα σώματά τους, ώστε να γλιστράνε από τις λαβές των αντιπάλων τους- έτοιμοι να μπουν στο «αλώνι» και να νικήσουν. Όπως συνέβη και φέτος, το μεσημέρι της Κυριακής 2 Αυγούστου.
