ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ να προδικάσει τι ακριβώς θα ακολουθήσει τον εκλογικό θρίαμβο του κινήματος «Φοιτητική Λίστα» στη Σερβία, κάθε επιφύλαξη όμως (και δεν είναι λίγοι εκείνοι που έσπευσαν να εκδηλώσουν τις έντονες καχυποψίες τους για τα κίνητρα, την «ταυτότητα» και τις προοπτικές της νέας κυβέρνησης) κάμπτεται εύκολα από τις εικόνες, από τις φυσιογνωμίες, από τις εκδηλώσεις των νεαρών πρωταγωνιστών αυτής της πρωτοφανούς υπέρβασης.
Πώς μπορεί να είναι «ύποπτα» ή «υποκινούμενα» αυτά τα παιδιά; Εκτός από πολιτικό, το κίνημα στη Σερβία αποτέλεσε κι ένα πολιτισμικό υπόδειγμα με τις ευφάνταστες και βαθιά κοινωνικές δράσεις, εκδηλώσεις και καταστάσεις που έστηναν οι οργανωτές του. Με τραγούδια, με παραστάσεις, με κυκλωτικούς χορούς και με μια νέα αντίληψη της παράδοσης, «φασέικη» ίσως αλλά ωραία. Ένα ευεργετικό αντίδοτο στην επέλαση της μαυρίλας, της ματσίλας, της μισαλλοδοξίας, του φανατισμού, στοιχεία που στερεοτυπικά ευδοκιμούν στη χώρα των «ορθόδοξων αδελφών» μας, όπως και στη δική μας άλλωστε.
Σίγουρα δεν είναι καλός σύμβουλος ο μιμητισμός, ούτε στην πολιτική ούτε πουθενά, όμως πόσοι και πόσες από εμάς δεν αναρωτήθηκαν μελαγχολικά χθες «τι θα γινόταν αν…».
Αν μη τι άλλο, στη Σερβία έγινε πραγματικότητα μια φαντασίωση πολλών γενεών ανά την Ευρώπη. Το φοιτητικό κίνημα στην εξουσία. Και μάλιστα με όρους σχεδόν ουτοπικούς. Χωρίς ιεραρχία και χωρίς μεσσιανικούς ηγέτες. Η «κοινωνία των πολιτών» στην κυβέρνηση (κυριολεκτικά όμως). Εδώ δίπλα μας. Στα πολύπαθα Βαλκάνια και στην νοτιοανατολική Ευρώπη της διαπλοκής και της διαφθοράς (και της «μαφίας»). Μια ρεαλιστική προοπτική απέναντι σ’ ένα μοντέλο κυβερνητικής εξουσίας που φαίνεται να αποστρέφεται ανοιχτά πλέον τους πολίτες και χρησιμοποιεί το κράτος κυρίως ως μηχανισμό ελέγχου και κοινωνικού πειραματισμού.
Σίγουρα δεν είναι καλός σύμβουλος ο μιμητισμός, ούτε στην πολιτική ούτε πουθενά, όμως πόσοι και πόσες από εμάς δεν αναρωτήθηκαν μελαγχολικά χθες «τι θα γινόταν αν…». Αν ένα κίνημα που γεννήθηκε από μια εθνική τραγωδία και από ένα βαθύ συλλογικό τραύμα, θα μπορούσε και στη χώρα μας να ανατρέψει το πολιτικό κατεστημένο και να διεκδικήσει έναν τόσο θεσμικό ρόλο. Αν το μεγάλο, ετερόκλητο πλήθος με το κοινό όραμα και το κοινό αίτημα που είχε κατακλύσει το Σύνταγμα και μέχρι όσο έφτανε το μάτι τον Φεβρουάριο του ’25, μια πραγματική ηθική πλειοψηφία, θα μπορούσε να εξελιχθεί από οικουμενική εκδήλωση αποδοκιμασίας σε οργανωμένη πολιτική δύναμη (και όχι φυσικά στο θλιβερό, σκοταδιστικό μόρφωμα της κας Καρυστιανού).
Εκείνη η στιγμή όμως χάθηκε. Η οργή δεν μετατράπηκε σε οργάνωση. Η συλλογική νομιμοποίηση δεν οδήγησε σε πολιτική υπέρβαση. Και το τραύμα είναι πλέον διπλό. Μετά το τραύμα από την τραγωδία των Τεμπών και από το έγκλημα χωρίς τιμωρία – χωρίς καν λογοδοσία, όπως ακριβώς και στη Σερβία – ήρθε το τραύμα από την αποκαρδιωτική κατάληξη ενός «κινήματος» που, έστω και για λίγο, είχε δημιουργήσει προσδοκίες (ψευδαισθήσεις) μιας μεγάλης υπέρβασης. Σαν αυτή που βίωσε η Σερβία και μάς κάνει από χθες να ζηλεύουμε – ασχέτως του τι μέλλει γενέσθαι, τόσο εκεί όσο και εδώ.
