Κατά την έναρξη της – κεκλεισμένων των θυρών – διάσκεψης του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ με τους καρδιναλίους όλου του κόσμου για το ζήτημα του πολέμου, ο επικεφαλής του Δογματικού Γραφείου του Βατικανού κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι εφαρμόζει επιλεκτικά το διεθνές δίκαιο, επιβάλλοντας κυρώσεις σε ορισμένες στρατιωτικές εισβολές, ενώ αντιμετωπίζει άλλες με διαφορετικό τρόπο.
Η σπάνια αυτή σύνοδος συγκλήθηκε με πρωτοβουλία του Πάπα Λέοντα, προκειμένου να εξεταστεί αυτό που ο ίδιος αποκαλεί παγκόσμια «κουλτούρα της ισχύος» (culture of power), η οποία τροφοδοτεί τις σύγχρονες συγκρούσεις, καθώς και να καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να ανταποκριθεί η Καθολική Εκκλησία.
Κεντρικό θέμα των συζητήσεων αποτέλεσε η προσπάθεια του Πάπα να επανεξετάσει την παραδοσιακή διδασκαλία περί «δίκαιου πολέμου», την οποία θεωρεί ότι έχει πολύ συχνά χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει στρατιωτικές επεμβάσεις.
Η θέση αυτή έχει ήδη προκαλέσει αντιπαράθεση μεταξύ του Λέοντα και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος αμφισβήτησε την ερμηνεία του Πάπα για την καθολική διδασκαλία, μετά τις δηλώσεις του τελευταίου ότι οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν δύσκολα θα μπορούσαν να πληρούν τα κριτήρια ενός «δίκαιου πολέμου».
Εισάγοντας τις εργασίες της διάσκεψης την Παρασκευή, ο καρδινάλιος Βίκτορ Μανουέλ Φερνάντες, επικεφαλής του Δικαστηρίου για το Δόγμα της Πίστης, υποστήριξε ότι οι κυβερνήσεις εφαρμόζουν ολοένα και περισσότερο τις ηθικές και νομικές αρχές ανάλογα με την πολιτική σκοπιμότητα και όχι με βάση καθολικά πρότυπα.
«Αν μια χώρα θεωρείται εχθρός, καταδικάζεται ως αντιδημοκρατική και της επιβάλλονται διάφορες κυρώσεις. Αν όμως είναι σύμμαχος, αγνοείται το γεγονός ότι στερείται ελευθερίας της έκφρασης, σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή δημοκρατίας», δήλωσε.
Αναφερόμενος ειδικά στην Ευρώπη, ο Φερνάντες κατηγόρησε την Ευρωπαϊκή Ένωση για ασυνέπεια στην εξωτερική της πολιτική.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει οικονομικές κυρώσεις σε μία χώρα και παρέχει οικονομική βοήθεια και όπλα σε μια άλλη, αλλά δεν πράττει το ίδιο απέναντι σε άλλες, ακόμη σοβαρότερες εισβολές, με ακόμη πιο ολέθριες συνέπειες για ολόκληρους πληθυσμούς», είπε.
«Αυτές οι αντιφάσεις δείχνουν ότι, στην πράξη, οι αποφάσεις καθορίζονται από τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα των διαφόρων περιοχών του κόσμου», πρόσθεσε. «Δεν υπάρχει πλέον ένα πραγματικό και σταθερό πλαίσιο αλήθειας και αξιών.»
Ο Φερνάντες υποστήριξε επίσης ότι πολλές κυβερνήσεις έχουν διευρύνει υπερβολικά την έννοια της νόμιμης αυτοάμυνας στον πόλεμο, επικαλούμενες τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες μεγάλες δυνάμεις, οι οποίες χρησιμοποιούν ευρείες ερμηνείες της αυτοάμυνας για να δικαιολογήσουν στρατιωτικές επεμβάσεις, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή.
Όπως είπε, ακόμη και η καθολική διδασκαλία περί «δίκαιου πολέμου» έχει διαστρεβλωθεί από ορισμένους ώστε να νομιμοποιεί «τους πιο άδικους πολέμους».
«Αντί να αποτρέπει τους πολέμους, συμβάλλει στη δικαιολόγησή τους», τόνισε.
Για να αποφευχθεί αυτό, υποστήριξε ότι το δικαίωμα της νόμιμης αυτοάμυνας πρέπει να ερμηνεύεται «με την αυστηρότερη δυνατή έννοια», απορρίπτοντας τη λογική του προληπτικού πολέμου, στην οποία προσφεύγουν ολοένα και συχνότερα οι κυβερνήσεις για να δικαιολογήσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η θέση αυτή αναμένεται να οξύνει περαιτέρω τη διαφωνία του Πάπα Λέοντα με τον Βανς, ο οποίος υποστηρίζει μια ευρύτερη ερμηνεία της καθολικής διδασκαλίας περί δίκαιου πολέμου.
Οι δηλώσεις του Φερνάντες φαίνεται ότι βρήκαν απήχηση στο Σώμα των Καρδιναλίων. Μετά την ολοκλήρωση των συζητήσεων, το Βατικανό ανέφερε σε συνοπτική ανακοίνωσή του ότι «πολλές» από τις ομάδες εργασίας των καρδιναλίων συμφώνησαν πως υπάρχει ανάγκη να ξεπεραστεί η παραδοσιακή θεωρία του δίκαιου πολέμου.
Στην καταληκτική ομιλία του το Σάββατο, ο Πάπας Λέων άφησε να εννοηθεί ότι η συζήτηση για τη θεωρία του δίκαιου πολέμου απέχει ακόμη από το να ολοκληρωθεί.
Χαιρέτισε τις εισηγήσεις των καρδιναλίων για την επανεξέταση της διδασκαλίας της Εκκλησίας σχετικά με τη νόμιμη αυτοάμυνα «υπό το φως των βαθιών αλλαγών στη φύση των σύγχρονων συγκρούσεων», δεσμευόμενος ότι θα εξετάσει το ζήτημα «με την απαιτούμενη θεολογική και ποιμαντική αυστηρότητα».
Με πληροφορίες από Politico
