Μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες παρατήρησης μερικών από τις ισχυρότερες εκρήξεις του σύμπαντος, το Neil Gehrels Swift Observatory της NASA ολοκλήρωσε την αποστολή του με τα δικά του «πυροτεχνήματα» — αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν τα είδε κανείς.
Το διαστημικό τηλεσκόπιο βάρους 1,5 τόνου, το οποίο συγκέντρωσε δεδομένα για τις εκλάμψεις ακτίνων γάμμα (GRBs), αναμενόταν να εισέλθει στην ατμόσφαιρα της Γης τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, 4 Νοεμβρίου.
Το μεγαλύτερο μέρος του θα έπρεπε να είχε καεί, αν και οι ειδικοί ανέμεναν ότι ένα μικρό ποσοστό των πιο ανθεκτικών εξαρτημάτων του θα επιβίωνε από την πτώση και θα έφτανε στην επιφάνεια του πλανήτη. Αξιωματούχοι της NASA εκτίμησαν ότι η πιθανότητα τα συντρίμμια του Swift να προκαλέσουν τραυματισμό σε κάποιον ήταν μικρότερη από 1 στις 2.100.
Ο φλογερός αποχαιρετισμός του τηλεσκοπίου αφήνει ένα κενό στον στόλο διαστημικής επιστήμης της NASA, το οποίο είναι απίθανο να καλυφθεί σύντομα.
Το ταξίδι του Swift της NASA
Το Swift πραγματοποίησε την τελευταία του παρατήρηση στις 20 Οκτωβρίου, μετά την οποία η τροχιά του κατέβηκε σε ύψος μόλις κάτω από 275 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, καθιστώντας αδύνατη τη συνέχιση της λειτουργίας του.
Το παρατηρητήριο πήρε το όνομά του από την οικογένεια των πετροχελίδονων, λόγω της ικανότητάς του να στρέφεται γρήγορα στον ουρανό για να εστιάζει σε μακρινές εκλάμψεις ακτινοβολίας γάμμα (GRB), ενώ το όνομά του τροποποιήθηκε ώστε να περιλαμβάνει το όνομα του Gehrels μετά τον θάνατο του αστροφυσικού —ο οποίος ήταν επίσης ο επικεφαλής ερευνητής της αποστολής— το 2017.
Το Swift ήταν εξοπλισμένο με τρία όργανα σχεδιασμένα να ανιχνεύουν ακτίνες γάμμα, ακτίνες Χ, καθώς και φως υπεριώδους και οπτικού μήκους κύματος. Μαζί, αυτά τα όργανα προσέφεραν στους επιστήμονες εξαιρετικές πληροφορίες για τις εκλάμψεις ακτινοβολίας γάμμα (GRB) — εξαιρετικά φωτεινές εκρήξεις που συμβαίνουν σε μακρινούς γαλαξίες όταν τεράστια άστρα εκρήγνυνται ή συγκρούονται, αφήνοντας μερικές φορές πίσω τους αστέρες νετρονίων ή μαύρες τρύπες.
Από την εκτόξευσή του το 2004, το παρατηρητήριο είχε καταφέρει να συλλέξει δεδομένα για σχεδόν 2.000 από αυτά τα φαινόμενα. Λειτούργησε επίσης ως σημαντικός φρουρός για τους επιστήμονες, ειδοποιώντας τους αστρονόμους μέσα σε δευτερόλεπτα από την ανίχνευση εισερχόμενων κοσμικών εκρήξεων, ώστε τα επίγεια τηλεσκόπια να μπορούν να τις παρακολουθήσουν.
Η επιστροφή του διαστημικού τηλεσκοπίου
Όπως όλοι οι δορυφόροι σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη που δεν διατηρούν ενεργά το ύψος τους μέσω ενεργοποίησης κινητήρων ή άλλων μέτρων, το Swift έπεφτε σταδιακά προς τη Γη, χάνοντας σιγά-σιγά ταχύτητα καθώς διέσχιζε την αραιή ανώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη μας. Από πριν περίπου δύο χρόνια, σωματίδια υψηλής ενέργειας που προήλθαν από ηλιακή δραστηριότητα εντονότερη από το συνηθισμένο διόγκωσαν αυτό το τμήμα της ατμόσφαιρας της Γης, επιταχύνοντας την καταστροφή του Swift.
Η NASA ξεκίνησε μια απογευματινή αποστολή διάσωσης για να προσπαθήσει να ανυψώσει την τροχιά του με ένα άλλο διαστημικό σκάφος, αλλά η προσπάθεια αυτή απέτυχε τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, όταν το σκάφος διάσωσης παρουσίασε διάφορες δυσλειτουργίες.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της NASA, η επανείσοδος του Swift και η επακόλουθη βροχή συντριμμάτων θα έπρεπε να είχαν συμβεί σε μια ευρεία ζώνη που εκτεινόταν σε πλάτος σχεδόν 1.500 μίλια πάνω και κάτω από τον ισημερινό. Αυτό έθετε μεγάλο μέρος της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής στην πιθανή τροχιά του, καθώς και τμήματα της Αφρικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αυστραλίας.
Ωστόσο, δεδομένου ότι οι εκτιμώμενες ώρες για την καταστροφή του Swift έχουν περάσει χωρίς να υπάρχουν μαρτυρίες από αυτόπτες μάρτυρες για πτώση συντριμμιών, είναι πιθανό το τηλεσκόπιο να έπεσε ανώδυνα στις απομακρυσμένες εκτάσεις του ανοιχτού ωκεανού που αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής κινδύνου.
Με πληροφορίες από Scientific American
