Η Τουρκία προχωρά στην επικύρωση μιας συμφωνίας αμοιβαίας άμυνας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, η οποία προβλέπει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον μίας από τις τρεις χώρες θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Η συμφωνία, που έχει υπογραφεί από τον Αύγουστο, έρχεται στο προσκήνιο καθώς η Σαουδική Αραβία δέχεται συνεχείς επιθέσεις από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης και αναζητά πρόσθετη στρατιωτική υποστήριξη.
Η τουρκική κυβέρνηση κατέθεσε την Τρίτη (20/10) το κείμενο της συμφωνίας στο κοινοβούλιο, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά λεπτομέρειες για τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν οι τρεις χώρες.
Η αποκαλούμενη «Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας» περιλαμβάνει 16 άρθρα και βασίζεται σε μια αρχή αντίστοιχη με εκείνη του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία μια επίθεση εναντίον ενός συμμάχου αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν συνεπάγεται ότι η Τουρκία και το Πακιστάν θα εμπλακούν αυτομάτως σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Χούθι ή οποιασδήποτε άλλης χώρας. Κάθε κράτος θα αποφασίζει το είδος και την έκταση της βοήθειας που μπορεί να προσφέρει, ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητές του.
Τι προβλέπει η συμφωνία των τριών χωρών
Η συμφωνία υπογράφηκε τον Αύγουστο στη Μέκκα από τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.
Οι τρεις χώρες δεσμεύονται να υπερασπιστούν η μία την άλλη σε περίπτωση εξωτερικής στρατιωτικής επίθεσης, επικαλούμενες το δικαίωμα αυτοάμυνας που αναγνωρίζει ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ.
Πέρα από την αμοιβαία άμυνα, η συμφωνία προβλέπει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, εκπαίδευση προσωπικού, ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία στην παραγωγή οπλικών συστημάτων και στη μεταφορά στρατιωτικής τεχνολογίας.
Μία από τις πιο αξιοσημείωτες διατάξεις της αφορά τη διάρκειά της: καμία από τις τρεις χώρες δεν θα μπορεί να αποχωρήσει από τη συμφωνία πριν περάσουν δέκα χρόνια. Μετά την πρώτη δεκαετία, όποια χώρα επιθυμεί να αποχωρήσει θα πρέπει να ειδοποιήσει τους εταίρους της τρεις μήνες νωρίτερα.
Η συμμαχία συνδυάζει τις οικονομικές δυνατότητες της πετρελαιοπαραγωγού Σαουδικής Αραβίας, τη στρατιωτική ισχύ του Πακιστάν, που διαθέτει πυρηνικά όπλα, και τις ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας, οι οποίες είναι οι δεύτερες μεγαλύτερες στο ΝΑΤΟ.
Η συνεργασία επιτρέπει στις τρεις χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλειά τους, σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στην περιοχή έχει περιοριστεί.
Θα στείλει η Τουρκία στρατό στη Σαουδική Αραβία;
Η Άγκυρα εξετάζει ήδη τρόπους να ενισχύσει τη σαουδαραβική άμυνα απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι, οι οποίοι έχουν πλήξει αεροδρόμια, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και άλλες υποδομές.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία επικεντρώνονται κυρίως στην αεράμυνα, στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στην τεχνική υποστήριξη.
«Εξετάζουμε τι είδους βοήθεια μπορεί να δοθεί, ιδιαίτερα στην αεράμυνα και στον ηλεκτρονικό πόλεμο, καθώς και ποια τεχνική υποστήριξη μπορούμε να προσφέρουμε», ανέφερε.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να στείλει στρατεύματα στην Υεμένη για να επιτεθούν στους Χούθι.
«Η Τουρκία δεν θα στείλει στρατό στο έδαφος άλλης χώρας για να πραγματοποιήσει επίθεση. Πρόκειται για αμυντική συμφωνία», δήλωσε, απαντώντας στις ανησυχίες της τουρκικής αντιπολίτευσης για ενδεχόμενη εμπλοκή στον πόλεμο.
Ακόμη και μετά την επικύρωση της συμφωνίας, οποιαδήποτε αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στο εξωτερικό θα χρειάζεται ξεχωριστή έγκριση από το τουρκικό κοινοβούλιο.
Οι τρεις χώρες είχαν ήδη συμφωνήσει, σε έκτακτη συνάντηση στο Ριάντ νωρίτερα αυτόν τον μήνα, να προχωρήσουν στην εφαρμογή των δεσμεύσεών τους για κοινή άμυνα, εξετάζοντας μεταξύ άλλων την ταχεία ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων στη Σαουδική Αραβία. Δεν ανακοινώθηκαν, ωστόσο, συγκεκριμένες αποφάσεις για τον αριθμό ή το είδος των δυνάμεων.
Ο ρόλος του Πακιστάν και η στάση απέναντι στο Ιράν
Το Πακιστάν διατηρεί εδώ και δεκαετίες στενή στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, Πακιστανοί στρατιωτικοί υπηρετούν στο βασίλειο, κυρίως ως εκπαιδευτές και σύμβουλοι των σαουδαραβικών ενόπλων δυνάμεων.
Οι δύο χώρες είχαν υπογράψει ξεχωριστή συμφωνία αμοιβαίας άμυνας τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η κυβέρνηση του Πακιστάν δηλώνει έτοιμη να προσφέρει στη Σαουδική Αραβία τη βοήθεια που χρειάζεται για την προστασία της επικράτειάς της και των ιερών τόπων του Ισλάμ.
Παράλληλα, έχει διαψεύσει δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία έχουν ήδη αναπτυχθεί 30.000 έως 40.000 Πακιστανοί στρατιώτες στο σαουδαραβικό έδαφος στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας.
Τόσο η Άγκυρα όσο και το Ισλαμαμπάν επιμένουν ότι η συμμαχία δεν στρέφεται εναντίον του Ιράν ή κάποιας άλλης χώρας.
Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο πώς θα αντιδρούσαν οι τρεις σύμμαχοι σε περίπτωση άμεσης ιρανικής επίθεσης εναντίον ενός από τα μέλη της συμφωνίας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Σαουδική Αραβία και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατηγορούν την Τεχεράνη ότι υποστηρίζει στρατιωτικά τους Χούθι, κάτι που το Ιράν αρνείται.
Ποιος θα συντονίζει τη νέα συμμαχία
Για την εφαρμογή της συμφωνίας έχει ήδη συγκροτηθεί κοινή Επιτροπή Στρατηγικής, Πολιτικής και Άμυνας, στην οποία συμμετέχουν οι υπουργοί Εξωτερικών, οι υπουργοί Άμυνας και οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων των τριών χωρών.
Η επιτροπή προβλέπεται να συνεδριάζει δύο φορές τον χρόνο, ενώ η μόνιμη γραμματεία της συμμαχίας θα έχει έδρα στη Σαουδική Αραβία.
Πρώτος γενικός γραμματέας ορίστηκε ο απόστρατος Πακιστανός στρατηγός Ναουμάν Μαχμούντ, με τριετή θητεία.
Στην Τουρκία, το κείμενο της συμφωνίας αναμένεται να εξεταστεί τις επόμενες ημέρες από αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και στη συνέχεια να τεθεί προς επικύρωση στην ολομέλεια της Εθνοσυνέλευσης.
Με πληροφορίες από Associated Press, Reuters
