Οι ΗΠΑ υπέγραψαν χθες, Τετάρτη (23/7) την ιστορική, όπως τη χαρακτηρίζουν τα διεθνή ΜΜΕ, συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος του βασιλείου.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας ανάμεσα σε ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία περιλαμβάνεται και ο ενδεχόμενος, μελλοντικός εμπλουτισμός ουρανίου από το Ριάντ. Υπενθυμίζεται πως η συμφωνία ανακοινώθηκε σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική στιγμή, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται σε στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν, με βασικό στόχο να αποτρέψει την Τεχεράνη από την ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου.
Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι ο υπουργός Κρις Ράιτ και ο Σαουδάραβας υπουργός Ενέργειας, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, υπέγραψαν συμφωνία για «ειρηνική πυρηνική συνεργασία», καθώς και διμερή συμφωνία ασφαλιστικών δικλίδων. Οι πλήρεις όροι της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί.
President Donald Trump has approved a nuclear deal with Saudi Arabia that could lead to the kingdom enriching its own fuel for civilian reactors without adopting the “gold standard” of international oversight, according to two US officials and a source familiar with the matter.… pic.twitter.com/oEPKiAekVB
— CNN (@CNN) July 22, 2026
Συμφωνία ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας: Στο επίκεντρο εδώ και χρόνια
Η προοπτική μιας πυρηνικής συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες συζητείται εδώ και χρόνια, τόσο κατά την πρώτη προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ όσο και επί Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν καταλήξει σε συμφωνία, κυρίως λόγω των αντιδράσεων οργανώσεων που ασχολούνται με τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων και προειδοποιούσαν ότι μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να προσφέρει στη Σαουδική Αραβία την τεχνογνωσία που θα της επέτρεπε να αποκτήσει στο μέλλον πυρηνικά όπλα.
Η συμφωνία θα κατατεθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο για έγκριση, όπου αναμένεται να αντιμετωπίσει αντιδράσεις από βουλευτές που εκφράζουν ανησυχίες για το κατά πόσο προβλέπονται επαρκείς μηχανισμοί ελέγχου του εμπλουτισμού ουρανίου.
Η Σαουδική Αραβία έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, θα επιδιώξει να κάνει το ίδιο, αν και η Τεχεράνη συνεχίζει να αρνείται ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον φοβόταν ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, το Ριάντ θα στρεφόταν προς άλλους εταίρους, όπως η Κίνα ή η Ρωσία, για την ανάπτυξη του πυρηνικού του προγράμματος, γεγονός που θα περιόριζε την αμερικανική επιρροή στην περιοχή.
Σε έκθεσή της προς το Κογκρέσο νωρίτερα φέτος, η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία είναι απαραίτητη ώστε να αποτραπεί η ενίσχυση στρατηγικών ανταγωνιστών των ΗΠΑ και να διατηρηθεί η αμερικανική ηγετική θέση στην παγκόσμια αγορά πολιτικής πυρηνικής ενέργειας.
President Trump has formally approved a landmark agreement with Saudi Arabia that will provide the country with a civilian nuclear program and potentially open the door to uranium enrichment in the kingdom’s territory, according to U.S. officials. https://t.co/B6QUmxVVpw
— The Wall Street Journal (@WSJ) July 22, 2026
Τι προβλέπει η συμφωνία των ΗΠΑ με τη Σαουδική Αραβία
Βασικός στόχος της συμφωνίας είναι να ανατεθεί σε αμερικανικές εταιρείες η ανάπτυξη της πυρηνικής υποδομής της Σαουδικής Αραβίας, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη συμμετοχή ανταγωνιστών, όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι με αυτόν τον τρόπο θα διατηρήσουν τον έλεγχο του προγράμματος και θα μειώσουν τον κίνδυνο στρατιωτικής αξιοποίησης της πυρηνικής τεχνολογίας.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συμφωνίας προβλέπει ότι αμερικανικές εταιρείες θα μπορούσαν να κατασκευάσουν μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, εφόσον κοινή αμερικανοσαουδαραβική μελέτη καταλήξει ότι κάτι τέτοιο είναι τεχνικά και εμπορικά απαραίτητο. Η μελέτη θα διαρκέσει δύο χρόνια και θα εξετάσει κατά πόσο συμφέρει η παραγωγή πυρηνικού καυσίμου εντός της χώρας αντί της εισαγωγής του.
Σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση οι εγκαταστάσεις θα κατασκευαστούν με τη λεγόμενη μέθοδο «black box», χωρίς να μεταφερθεί στη Σαουδική Αραβία η ευαίσθητη τεχνολογία εμπλουτισμού ουρανίου. Παράλληλα, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι θα διατηρήσουν τον έλεγχο ώστε το εμπλουτισμένο ουράνιο να μην μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς ούτε τα χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα να επανεπεξεργαστούν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Εάν μετά την ολοκλήρωση της μελέτης η Ουάσινγκτον διαφωνήσει με την κατασκευή της μονάδας, η Σαουδική Αραβία δεν θα μπορεί να προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου μόνη της ή σε συνεργασία με άλλη χώρα για διάστημα δέκα ετών.
🚨 The US has signed a landmark nuclear deal with Saudi Arabia. The deal will reportedly enable Saudi Arabia to develop a civilian nuclear programme. pic.twitter.com/Ihwt5nMoml
— Global News & Geopolitics 🌍 (@GlobalNewsGeo) July 23, 2026
Οι προσδοκίες από τη συμφωνία των ΗΠΑ με τη Σαουδική Αραβία
Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας, η συνεργασία αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές αμερικανικής πυρηνικής τεχνολογίας, να δημιουργήσει χιλιάδες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ και να ενισχύσει τόσο την ενεργειακή όσο και την εθνική ασφάλεια της χώρας.
«Οι συμφωνίες αυτές αντικατοπτρίζουν τη δέσμευση των δύο χωρών να ενισχύσουν τις εμπορικές τους σχέσεις, να δημιουργήσουν ευημερία στο εσωτερικό και να ενισχύσουν την ασφάλεια των συμμάχων μας», δήλωσε ο Κρις Ράιτ, διαβεβαιώνοντας ότι το πρόγραμμα θα πληροί τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, παραμένει ασαφές αν η συμφωνία θα περιλαμβάνει το λεγόμενο «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το οποίο προβλέπει αυστηρότερους μηχανισμούς επιθεώρησης και εφαρμόστηκε στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με το Ιράν.
Την ίδια ώρα, θετικά υποδέχθηκε την εξέλιξη και η αμερικανική εταιρεία Westinghouse Electric, η οποία αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Νταν Σάμνερ, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ορόσημο» που θα ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τη βιομηχανία των ΗΠΑ και θα αποφέρει σημαντικά οικονομικά οφέλη και στις δύο χώρες.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εξέφρασαν επιφυλάξεις. Η επικεφαλής του προγράμματος Μέσης Ανατολής στο Defense Priorities, Ρόζμαρι Κελάνικ, χαρακτήρισε «πολύ κακή ιδέα» την παροχή τεχνολογίας εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, ιδιαίτερα τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες διεξάγουν πόλεμο κατά του Ιράν ακριβώς για να εμποδίσουν την ανάπτυξη αντίστοιχων δυνατοτήτων.
Όπως υποστήριξε, μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς την Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, αντί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Με πληροφορίες από Guardian, The Wall Street Journal
