Axios: Η AI κυβερνά τον κόσμο

Οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης δεν ανταγωνίζονται πλέον μόνο για το ποια θα κατασκευάσει το ισχυρότερο μοντέλο. Διεκδικούν καθοριστικό ρόλο και στους κανόνες λειτουργίας του νέου κόσμου που δημιουργούν: πώς θα ελέγχεται η τεχνολογία, ποιοι κίνδυνοι θα θεωρούνται αποδεκτοί και πώς θα μοιραστεί ο πλούτος που υπόσχονται ότι θα παραγάγει.

Με την αμερικανική κυβέρνηση να προκρίνει σε μεγάλο βαθμό την αυτορρύθμιση, οι τεχνολογικοί κολοσσοί καταρτίζουν δικούς τους μηχανισμούς εποπτείας και παρουσιάζουν σχέδια κοινωνικής ανταπόδοσης. Όπως επισημαίνει το Axios, η εξέλιξη συγκεντρώνει στα χέρια των επικεφαλής τους μια επιρροή που παραπέμπει στην εποχή των μεγάλων Αμερικανών μεγιστάνων της βιομηχανίας.

Το διακύβευμα υπερβαίνει τη φιλανθρωπία. Αφορά το ποιος θα αποφασίζει τι συνιστά δημόσιο όφελος σε μια οικονομία που μετασχηματίζεται από την AI. Οι αποφάσεις των κολοσσών της ΑΙ είναι εμμέσως πλην σαφώς αποφάσεις διακυβέρνησης.

Αυτορρύθμιση σε μια κούρσα χωρίς φρένο

Σύμφωνα με το Axios, η κυβέρνηση Τραμπ έχει δώσει την πολιτική της στήριξη σε ένα βασικό πλαίσιο εθελοντικής εποπτείας, στο οποίο οι εταιρείες αναλαμβάνουν να ελέγχουν την τεχνολογία τους και, ενδεχομένως, η μία την άλλη.

Anthropic, OpenAI, Google, xAI, Meta και Nvidia επεξεργάζονται διαφορετικές εκδοχές αυτής της προσέγγισης. Η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εμπιστοσύνη του κοινού στην ικανότητα και την προθυμία τους να θέτουν όρια στον εαυτό τους.

Την ίδια στιγμή, η κούρσα για συστήματα που θα ξεπερνούν τις ανθρώπινες δυνατότητες συνεχίζεται. Στελέχη του κλάδου —ιδιαίτερα της Anthropic— προειδοποιούν για ενδεχόμενους καταστροφικούς κινδύνους και βαθιές οικονομικές ανατροπές, ενώ οι εταιρείες τους επιταχύνουν την ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Παράλληλα με τις διαβεβαιώσεις για την ασφάλεια, εμφανίζονται πλέον και υποσχέσεις για τη διανομή μέρους του μελλοντικού πλούτου.

Anthropic: Μετοχές σε ταμείο κοινωφελούς σκοπού

Η Anthropic επιλέγει ένα μοντέλο στο οποίο η διάθεση του πλούτου περνά μέσα από έναν νέο κοινωφελή θεσμό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενόψει της εισαγωγής της στο χρηματιστήριο, η εταιρεία δεσμεύθηκε να διαθέσει το 5% των μετοχών της σε νέο ταμείο δημόσιου οφέλους.

Σε μια υποθετική αποτίμηση 2 τρισ. δολαρίων, η συμμετοχή αυτή θα άξιζε 100 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας το σημερινό κεφάλαιο του Gates Foundation. Πρόκειται, ωστόσο, για υπολογισμό που εξαρτάται από την επίτευξη της συγκεκριμένης αποτίμησης.

Μαζί με προηγούμενες δεσμεύσεις ιδρυτών και εργαζομένων, περίπου το 20% των μετοχών της Anthropic έχει προοριστεί για κοινωφελείς σκοπούς, κατά το Axios.

Το μέγεθος είναι εντυπωσιακό. Παραμένει όμως κρίσιμο ποιος θα καθορίζει τις προτεραιότητες και με ποια κριτήρια θα διατίθενται οι πόροι.

Μασκ: Μετοχές απευθείας στους πολίτες

Ο Ίλον Μασκ προβάλλει μια διαφορετική προσέγγιση: άμεση διανομή μετοχών στο κοινό.

Απαντώντας στην ανακοίνωση της Anthropic, την κάλεσε να δώσει μετοχές «απευθείας στον κόσμο». Τη Δευτέρα δεσμεύθηκε ότι το επόμενο έτος θα προσφέρει μία μετοχή της SpaceX σε κάθε Αμερικανό παιδί.

Το Axios υπολογίζει την αξία της εξαγγελίας σε περίπου 10,5 δισ. δολάρια με τις τρέχουσες τιμές. Ο Μασκ τη χαρακτήρισε την «πρώτη από πολλές», χωρίς να παρουσιάσει λεπτομέρειες για τον τρόπο υλοποίησης.

Ένα πιθανό προηγούμενο είναι η δέσμευση της προέδρου της SpaceX, Γκουίν Σότγουελ, και του συζύγου της τον Ιούλιο να διαθέσουν μετοχές της εταιρείας αξίας περίπου 320 εκατ. δολαρίων σε δύο εκατομμύρια παιδιά μέσω των λεγόμενων Trump Accounts.

Οι λογαριασμοί αυτοί επιτρέπουν σε οικογένειες, επιχειρήσεις και ιδιώτες να επενδύουν σε κεφάλαια με φορολογικά κίνητρα για παιδιά και αναδεικνύονται σε δημοφιλές όχημα μεταξύ επιχειρηματιών που υποστηρίζουν την ευρύτερη συμμετοχή των πολιτών στα επενδυτικά κέρδη.

OpenAI: Κρατικό μερίδιο και αποδόσεις στους Αμερικανούς

Ο Σαμ Ολτμαν έχει θέσει προς συζήτηση ένα τρίτο μοντέλο, με συμμετοχή του κράτους.

Ο επικεφαλής της OpenAI έχει προτείνει να αποκτήσει η αμερικανική κυβέρνηση μερίδιο 5% στην εταιρεία μέσω κρατικού επενδυτικού ταμείου.

Το σκεπτικό παραπέμπει στο μοντέλο της Αλάσκας: ένα ταμείο που θα μπορούσε να διανέμει στους πολίτες επενδυτικές αποδόσεις, δίνοντάς τους άμεσο οικονομικό όφελος από την ανάπτυξη του κλάδου.

Η πρόταση παραμένει σε προκαταρκτικό στάδιο και, σύμφωνα με το Axios, πιθανότατα θα απαιτούσε την έγκριση του Κογκρέσου. Δεν αποτελεί συμφωνημένη μεταβίβαση μετοχών ούτε μηχανισμό που έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.

Οι υποσχέσεις δεν είναι ακόμη κοινωνικό συμβόλαιο

Οι τρεις προσεγγίσεις δίνουν διαφορετικές απαντήσεις στο ίδιο ερώτημα: ποιος θα διαχειρίζεται το οικονομικό όφελος της AI — ένας κοινωφελής θεσμός, οι ίδιοι οι πολίτες ή το κράτος;

Προς το παρόν, δεν υπάρχει κοινό πλαίσιο ούτε συμφωνία στον κλάδο για το πώς θα διανεμηθεί ο αναμενόμενος πλούτος. Οι εξαγγελίες στηρίζονται σε εκτιμήσεις για μελλοντικές αποτιμήσεις και στην προθυμία των επιχειρηματιών να υλοποιήσουν τις δεσμεύσεις τους.

Το Axios θυμίζει το Giving Pledge, την πρωτοβουλία που εγκαινίασαν το 2010 ο Μπιλ Γκέιτς και ο Γουόρεν Μπάφετ, μέσω της οποίας δισεκατομμυριούχοι —μεταξύ τους και ο Μασκ— υποσχέθηκαν να διαθέσουν το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Η εμπειρία αυτή αναδεικνύει τόσο τη δυνατότητα συγκέντρωσης τεράστιων πόρων όσο και τη δυσκολία εξασφάλισης δημόσιας εμπιστοσύνης. Η ιδιωτική επιλογή κοινωφελών στόχων εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της λογοδοσίας.

Ο Λευκός Οίκος διατηρεί δικαίωμα παρέμβασης

Η κυβέρνηση Τραμπ, πάντως, δεν έχει παραιτηθεί πλήρως από την άσκηση εποπτείας.

Σύμφωνα με το Axios, όταν η Anthropic γνωστοποίησε ότι σύστημά της είχε υποβάλει ψευδή πληροφορία για ανθρωποκτονία στην αστυνομία της Φιλαδέλφειας και είχε αλληλεπιδράσει με ακατάλληλο τρόπο με κυβερνητικούς ιστοτόπους, ο Λευκός Οίκος απαίτησε αναφορά των περιστατικών ασφαλείας και αποκατάσταση τυχόν ζημιάς.

Η αρμόδια ομάδα του Τραμπ για την υπερνοημοσύνη προειδοποίησε ότι αυτή η διαδικασία «δεν είναι προαιρετική».

Η παρέμβαση φωτίζει το όριο του εγχειρήματος: οι εταιρείες μπορεί να αναλαμβάνουν εθελοντικές δεσμεύσεις για την ασφάλεια και τη διανομή πλούτου, αλλά οι συνέπειες της τεχνολογίας τους αφορούν ολόκληρη την κοινωνία. Και η υπόσχεση ότι θα μοιραστούν τα κέρδη δεν απαντά από μόνη της στο ποιος θα ελέγχει την εξουσία τους.