Αδριανός Γολέμης: Ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης μιλά στη «Ν» για το ιστορικό του ταξίδι

© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Διάσκεψης Κορυφής για το Διάστημα στο Παρίσι στις 9 Σεπτεμβρίου ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε τη γεωπολιτική διεύρυνση της αεροδιαστημικής καλώντας στο βήμα τον Έλληνα Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για να παρουσιάσει το πλήρωμα της επικείμενης ευρωπαϊκής αποστολής στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) μέλος του οποίου θα είναι και ο Έλληνας επιστήμονας Αδριανός Γολέμης ο οποίος είναι πλέον και επίσημα ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης.

Ο Αδριανός Γολέμης εργαζόταν τα τελευταία 8 χρόνια στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος ως γιατρός των αστροναυτών που έπαιρναν μέρος σε αποστολές και σύμφωνα με την ανακοίνωση που έγινε θα ταξιδέψει στον ISS το 2027 ως Ειδικός Αποστολής. Ο Έλληνας επιστήμονας μίλησε στο Naftemporiki.gr για όλα όσα αφορούν την αποστολή που θα οδηγήσει για πρώτη φορά έναν Έλληνα μακριά από τη Γη, το πώς βιώνει ο ίδιος αυτή την εξέλιξη αλλά και το μέλλον της ανθρωπότητα στο Διάστημα.

Καταρχάς να σας συγχαρώ και εγώ αυτή την προσωπική επιτυχία που στην περίπτωση σας έχει και ένα ευρύτερο για τη χώρα μας αντίκτυπο. Η πρώτη ερώτηση που θέλω να σας κάνω είναι αν έχει σταματήσει το τηλέφωνο σας να χτυπά από την στιγμή που εμφανιστήκατε μαζί με τον Έλληνα πρωθυπουργό και τον Γάλλο πρόεδρο που ανακοίνωσαν τη συμμετοχή σας σε προσεχή αποστολή στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και αν υπάρχουν κάποιες επικοινωνίες ή μηνύματα που δεχτήκατε και για κάποιο λόγο ξεχωρίζετε.

Αιφνιδιαστική και ωραία ερώτηση. Όχι, είχα αρκετές κλήσεις γνωστών και αγνώστων, έναν πολύ μεγάλο όγκο. Ήταν κάτι σαν να είχα δύο φορές γενέθλια όλοι παίρνουν κάποιο τηλέφωνο ή στέλνουν ένα μήνυμα. Οπότε ναι έπρεπε να αφιερώσω μερικές ώρες παραπάνω για να απαντώ όμως αυτό είναι κάτι για το οποίο είμαι ευγνώμων. Είναι εκτιμητέο που οι φίλοι μας, η οικογένεια αλλά και άγνωστοι άνθρωποι νιώθουν ότι κάνουμε κάτι ωραίο. Επομένως χαίρομαι πολύ για αυτό.
Δεν μπορώ να επιλέξω κάποιο μήνυμα αφού κάθε μήνυμα έχει το χρώμα του δηλαδή στους φίλους για την οικογένεια που ξέρουν. Λόγω της προσπάθειας που κάναμε και με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και άλλους φορείς τα μηνύματα που προήλθαν από εκεί έχουν μια ξεχωριστή σημασία. Υπάρχουν ξέρετε και επιστήμονες και εταιρείες στη χώρα μας που ο στόχος ποιος είναι να προχωρήσουμε σε μία αποστολή που θα βοηθήσει τον ελληνικό αεροδιαστημικό τομέα και την επιστήμη και άρα εν συνεπεία ολόκληρη τη χώρα μας, άρα τα μηνύματα από τους συναδέλφους από την Ελλάδα στο χώρο έχουν μια ιδιαίτερη νότα για μένα.

Μιας και αναφερθήκατε στο τι περιμένει η ελληνική επιστημονική κοινότητα από την αποστολή που θα συμμετάσχετε μπορείτε να μας πείτε κάποια πράγματα για αυτή την αποστολή; Είχε ακουστεί όταν ξεκίνησε η συζήτηση για τη δική σας συμμετοχή ότι θα γίνουν κάποιες έρευνες και πειράματα που σχεδιάστηκαν από Έλληνες επιστήμονες και αφορούν ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα ή ελληνικές εταιρείες.

Το πρόγραμμα της αποστολής είναι υπό διαμόρφωση. Οι αστροναύτες εκτελούν ότι χρειαστεί. Τι σημαίνει αυτό; Εμείς μπαίνουμε τώρα σε ένα στάδιο προετοιμασίας της αποστολής 2 εβδομάδων το οποίο σε αυτή την κατηγορία αποστολών που έχει ανοίξει δίνει ευκαιρίες και στις μικρότερες χώρες να πραγματοποιούν πιο σύντομες χρονικά αλλά είναι πολύ πλούσιες σε έρευνα αποστολές. Στην ουσία οι αστροναύτες που πάνε για λίγο είναι σαν να κάνουμε σπριντ αντί για μαραθώνιο.

Αυτές τις 2 εβδομάδες αυτό που κάνουμε είναι να μεγιστοποιούμε αν θέλετε τα πειράματα που κάνουμε και αφού πηγαίνουμε σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, είναι πιθανόν να υπάρχουν κάποια ευρωπαϊκά πειράματα που θα επωμιστούμε, αλλά σίγουρα θα υπάρξουνε και πειράματα από την Ελλάδα. Εξάλλου όταν μία χώρα μπαίνει στην πρώτη γραμμή όπως συμβαίνει τώρα με την Ελλάδα υπάρχει ανταπόδοση και προκύπτει ευκαιρία και κάποια  δικιά της έρευνα να συμπεριληφθεί στην αποστολή.
Γνωρίζω ότι το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης κάνουν μία αξιολόγηση προτάσεων. Είναι σημαντικό αυτό να το πούμε. Υπάρχουν Έλληνες στην Ελλάδα και στη διασπορά πολύ ικανοί που προσφέρουν ήδη και που μπορούν πολλά περισσότερα να κάνουν για την έρευνα που κάνουμε στο Διάστημα. Επομένως αξιολογούνται οι προτάσεις τους και εμείς ανυπομονούμε να τις λάβουμε και να κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε.

Γνωρίζετε την ακριβή ημερομηνία της αποστολής;

Γνωρίζουμε ότι ο σχεδιασμός αυτή τη στιγμή είναι η αποστολή να γίνει
μεταξύ Ιούλιου και Αυγούστου του 2027. Αυτό όμως είναι πάντα με μία επιφύλαξη γιατί όπως ξέρετε πάντα οι αποστολές στο Διάστημα όχι πάντα αλλά αρκετές φορές υπάρχει μία μικρή καθυστέρηση. Επομένως και τα πειράματα που συζητούσαμε πριν πιστεύω θα αξιολογηθούν, θα αποφασιστούν ώστε να τελειοποιηθούν και να ετοιμαστούν πριν την αποστολή μέσα τους επόμενους μήνες.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η δική σας προετοιμασία για την αποστολή;

Έχω ξεκινήσει ήδη με την εξής έννοια, πρώτα από όλα εγώ είχα το ευτύχημα  έχοντας εργαστεί για 8 χρόνια περίπου ως γιατρός των αστροναυτών να έχω ήδη μία οικειότητα με ένα μεγάλο κομμάτι μιας αποστολής και με ένα κομμάτι εκπαίδευσης που έτυχε σαν γιατρός επειδή συνοδεύουμε παντού τους αστροναύτες να έχουμε μία πρώτη εμπειρία αλλά και ευρισκόμενος, ας πούμε σε καραντίνα σε εκτόξευση σε προσθαλάσσωση για να βοηθήσουμε τους άλλους αστροναύτες όταν ήμουνα γιατρός.
Από τον περασμένο Μάρτιο με την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο χώρο Διαστήματος και συγκεκριμένα των αποστολών αστροναυτών είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω στη γενική εισαγωγική εκπαίδευση αστροναυτών Αυτό τελείωσε τώρα αρχές Σεπτεμβρίου, τώρα που μπαίνουμε σε μία αποστολή συγκεκριμένη, κάνουμε μία πιο εις βάθος εκπαίδευση και η οποία θα γίνει ακόμη πιο στοχευμένη στο μέλλον.
Ας πούμε, μπαίνουμε σε φυγόκεντρο για να δοκιμάσουμε τις δυνάμεις, διάφορα πρακτικά θέματα που έχουν σχέση με το προφίλ της αποστολής και βεβαίως θα εκπαιδευτούμε και στα πειράματα. Μόλις αυτά αποφασιστούν ώστε να τα κάνουμε όσο πιο σωστά και άρτια γίνεται. Φυσικά υπάρχει και ένα κομμάτι ιατρικό, ένα κομμάτι ψυχολογικό στην προετοιμασία, τα οποία τα τηρούμε κατά γράμμα.

Όταν αποφασίσατε να ενταχθείτε στην ESA ως γιατρός αστροναυτών είχατε εξ αρχής κατά νου ότι θα αναζητούσατε κάποια στιγμή την ευκαιρία να ταξιδέψετε στο Διάστημα ή αυτό προέκυψε στην πορεία;

Αυτό υπήρχε σαν σκέψη και σαν όνειρο ή σαν ευχή, χωρίς βεβαίως να είναι συγκεκριμένο γιατί ξέρουμε ότι σε μία επιλογή οι πιθανότητες επιτυχίας είναι μικρές αλλά αυτό είναι και ένα ωραίο δίδαγμα ότι όσο μικρές και να είναι οι πιθανότητες καλό είναι να το δοκιμάζουμε. Πολλές φορές δεν τα καταφέρνουμε, αλλά καμιά φορά τα καταφέρνουμε. Άρα υπήρχε πάντα σαν το ιδανικό σενάριο.

Να σημειώσω ότι καλό είναι να προσπαθείς στα μέγιστα για κάτι λίγο σπάνιο όπως το να γίνεις αστροναύτης, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να ευχαριστιέσαι και να προσφέρεις και στην άλλη σου ιδιότητα που για μένα ήταν φυσικά η ιατρική όπου έτυχε τα τελευταία χρόνια να είμαι γιατρός για τους αστροναύτες, αλλά αυτό ήταν κάτι για μένα ανεξάρτητο και πολύ ευχάριστο.
Αν και ακόμη είναι πολύ νωρίς αφού ακόμη υπάρχει αρκετός χρόνος μέχρι να γίνει η αποστολή θα προτρέξω λίγο ρωτώντας αν σκέφτεστε να επαναλάβετε αυτό το εγχείρημα. Να ταξιδέψετε δηλαδή ξανά στο Διάστημα;

Θα σας πω τι ακούω από τους συναδέλφους, τους υπόλοιπους αστροναύτες που έχουνε πετάξει. Νομίζω ότι δεν υπάρχει κανείς που λέει ότι δεν θα ήθελε να ξαναπάει και αυτό είναι σημαίνει ότι ναι και εγώ μάλλον το ίδιο σκέφτομαι ότι θα πω. Είναι ενδιαφέρον γιατί όλοι έχουμε καμιά φορά κάποια ανησυχία για τα πάντα. Έτσι εγώ ας πούμε, συμμετείχα σε μία παραβολική πτήση που είναι μία προσομοίωση έλλειψης βαρύτητας. Την πρώτη φορά που παίρνει τα αεροπλάνο δεν ξέρω πάντα έχουμε ένα μικρό άγχος, αλλά όταν όλα πάνε καλά και δούμε τη θετική πλευρά θέλουμε να ξαναμπούμε. Γεννιέται η επιθυμία να το επαναλάβουμε. Βεβαίως αυτό θα μπει στο κατάλληλο πλαίσιο και τα βλέπουμε λίγο. Όπως στο ποδόσφαιρο και στο μπάσκετ, στον αθλητισμό γενικότερα ένα βήμα τη φορά πάμε να κάνουμε μία καλή αποστολή για τη χώρα μας και εφόσον όλα πάνε καλά γιατί όχι να το επαναλάβουμε.

Το γεγονός ότι είστε ο πρώτος Έλληνας που αν όλα πάνε καλά θα βγει έξω από τα σύνορα της Γης σας δίνει παραπάνω κίνητρο ή σας δημιουργεί κάποιο άγχος ότι εκτός των άλλων εκπροσωπείτε και τη χώρα μας σε κάτι τόσο σημαντικό;

Ωραία ερώτηση. Πρώτα από όλα «το πρώτος» δεν έχει τόση σημασία για μένα. Είπα και σε κάποιο συνάδελφο σας ότι θα μπορούσε να είμαι εκατοστός και   ίδιος θα ήταν ο ενθουσιασμός. Έχετε δίκιο όμως ότι από τη στιγμή που κάνουμε πρώτη φορά κάτι σαν χώρα έχουμε μία παραπάνω μέριμνα να πάει καλά για τη χώρα μας και εμένα πολλές φορές με διευκολύνει εκεί το παράδειγμα πάλι από τον αθλητισμό. Έχουμε εξάλλου πολλούς πρωταθλητές και πρωταθλήτριες από την Ελλάδα. Είμαι σίγουρος ότι όλοι τους έχουν μια αγωνία όταν εκπροσωπούν τη χώρα με το εθνόσημο και είναι το ίδιο και για μας. Εμείς ξέρουμε ότι θα δώσουμε το καλύτερό μας και λέω εμείς γιατί ξέρετε μπορεί να πετάξω εγώ, αλλά υπάρχει μία ομάδα Ελλήνων ερευνητών όπως είπαμε και από τον ιδιωτικό τομέα που θα συμμετέχουν σε αυτό, υπάρχει και ο δικός σας ο ρόλος στα MEDIA και γενικότερα το βλέπουμε λίγο σαν ομαδικό εγχείρημα, άρα έχουμε αυτή την μέριμνα να πάει καλά εφόσον είναι η πρώτη φορά.

Με την μέχρι τώρα εμπειρία σας τόσο ως γιατρός αστροναυτών αλλά και ως στέλεχος της ESA θεωρείτε ότι είναι εφικτή και βιώσιμη για τον άνθρωπο μια μόνιμη διαμονή στη Σελήνη, τον Άρη και γενικότερα σε άλλους κόσμους μακριά από τη Γη;

Μου θυμίζετε μία σειρά το The Expans που μου άρεσε και έδειχνε ότι στο μέλλον η ανθρωπότητα μένει μόνοι μας στον Άρη, σε αστεροειδούς και τα λοιπά. Πρώτα από όλα να πούμε το έχουν πει και πολλοί συνάδελφοι και θυμάμαι πάντα και τον κύριο Κριμιζή να το λέει ότι όσο σημαντική και να είναι η εξερεύνηση και είναι πολύ σημαντική, πιο σημαντικό ακόμα είναι να προστατεύσουμε τη Γη, οπότε αυτό το κρατάμε. Δεν πάμε αλλού για να βρούμε μία λύση. Πάμε αλλού για να βοηθήσουμε τη ζωή μας στη Γη. Αν είναι εφικτό να ζήσουμε μόνιμα, νομίζω μάλλον ότι θα γίνει αυτό στο μέλλον. Νομίζω αν το προσεγγίσουμε ιστορικά η ανθρωπότητα έχει την τάση πάντα να πάει πιο πέρα,. Το 2014 έζησα ένα χρόνο στην Αντακτική ως μέρος αυτού του ωραίου ταξιδιού για την ύστατη απομόνωση. Η Ανταρκτική ήταν ένας χώρος που οι άνθρωποι δεν μπορούσαν ποτέ να μείνουνε για τόσο πολύ. Έτσι είναι και η Σελήνη. Έτσι είναι και κάθε νέος προορισμός. Πιστεύω ότι στο μέλλον εφόσον η ανθρωπότητα μείνει σχετικά ενωμένη και δεν καταστραφούμε νομοτελειακά θα βρεθούμε σε άλλα ουράνια σώματα.
Αν το προσεγγίσουμε από τη φυσιολογική πλευρά την πλευρά της φυσιολογίας ιατρικής σαφώς το σώμα μας δυσκολεύεται πολύ σε αυτές τις συνθήκες. Αυτός είναι και ο λόγος που κάνουμε πειράματα στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Να μάθουμε πώς αλλάζει το σώμα. Προφανώς για να καταλάβουμε για να βελτιώσουμε την ιατρική και τα λοιπά στη Γη αλλά αυτό μας δίνει και μια ένδειξη. Μας δίνει μία αν θέλετε πρώιμη πληροφορία για το αν στο μέλλον η ανθρωπότητα μπορεί να ζήσει αλλού. Πάντως οι άνθρωποι συνήθως βρίσκουν λύσεις τεχνολογικά οπότε πιστεύω ότι προχωρώντας η γνώση μας ίσως σε εκατοντάδες χρόνια ή και δεκάδες χρόνια μπορούμε να βρούμε μία λύση για μόνιμη εγκατάσταση ανθρώπων σε άλλους κόσμους.  Πρέπει όμως παράλληλα και να κατανοήσουμε καλύτερα το Σώμα μας.
Υπάρχουν πράγματα στην ιατρική που τα έχουμε μάθει από τις έρευνες στο Διάστημα και τα έχουμε λύσει, όπως για παράδειγμα η αλλαγή των υγρών, η αλλαγή της κατανομής του όγκου ενώ μάθαμε κάποια πράγματα για το πώς απορροφάται η λέμφος. Τέτοια πράγματα υπάρχουν όμως και ιατρικά θέματα τα οποία δεν τα έχουμε λύσει. Τώρα τα ανακαλύψαμε επειδή πηγαίναμε στο Διάστημα σε έλλειψη βαρύτητας.
Ένα από αυτά είναι το σύνδρομο SANS για τα μάτια. Ένα άλλο είναι γιατί κάποιοι αστροναύτες μόνο υγιείς κάνουνε θρομβώσεις. Αυτό μας ενδιαφέρει πολύ και τους ασθενείς στη Γη άρα μας λείπει ακόμα περισσότερη γνώση και βάσει αυτής της γνώσης να αναπτύξουμε λύσεις για να μείνουμε σε άλλους πλανήτες.

Μετά την οριστικοποίηση της συμμετοχή σας στην αποστολή στον ISS έχετε αφοσιωθεί αποκλειστικά στην προετοιμασία της ή έχετε αρχίσει να σκέφτεστε κάποιο επόμενο ερευνητικό ή προσωπικό βήμα που θα θέλατε να κάνετε;

Για 2 λόγους δεν έχω σκεφτεί παραπέρα . Ο ένας λόγος είναι αυτό που είπαμε προηγουμένως δηλαδή είναι σημαντικό να έχουμε στοχοπροσήλωση σε αυτή την αποστολή να αφιερωθούμε εκεί αν θέλετε με όλες μας τις δυνάμεις. Ο δεύτερος λόγος είναι μία σχετική αβεβαιότητα στο πρόγραμμα αφού όπως είπαμε η εκτόξευση δεν ξέρουμε πότε ακριβώς θα γίνει. Περιμένουμε ακόμα να ανακοινωθεί και να επιλεγεί το τέταρτο μέλος της αποστολής επίσης. Υπάρχουν δηλαδή κάποιοι παράγοντες που δεν μας επιτρέπουν ακόμα και να το θέλαμε να κάνουμε κάποια στέρεα σχέδια για πιο μετά. Θα έχουμε όμως το χρόνο να το διαχειριστούμε εν καιρό.

Naftemporiki.gr