Περίπου το 12% των συνολικών περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως το 2024 πιθανότατα προκλήθηκε από κάποια λοίμωξη σύμφωνα με νέα έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «The Lancet Oncology» ανέλυσε τη συχνότητα εμφάνισης και τις αιτίες διαφόρων μορφών καρκίνου εξετάζοντας ειδικότερα τον ρόλο των λοιμώξεων.
Οι ερευνητές συνέδεσαν 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου με κάποια λοίμωξη. Τα περισσότερα οφείλονταν σε μόλις πέντε παθογόνους μικροοργανισμούς: το Helicobacter pylori (4%), τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων ή HPV (4%), την ηπατίτιδα Β (2%), τον ιό Epstein-Barr (1%) και την ηπατίτιδα C (λιγότερο από 1%). Αυτές οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν περισσότερους από 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων καρκίνο του στομάχου, του ήπατος, του αίματος και του τραχήλου της μήτρας.
Πώς μπορεί μια λοίμωξη να προκαλέσει καρκίνο; Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες μορφές καρκίνου μπορούν να προληφθούν; Γνωρίζαμε ήδη αυτή τη σύνδεση;
Ορισμένοι από τους συγγραφείς της μελέτης ερευνούν αυτό το πεδίο εδώ και περίπου 30 χρόνια. Προηγούμενες εργασίες τους είχαν εξετάσει τα περιστατικά καρκίνου που οφείλονταν σε λοιμώξεις κατά τα έτη 1990, 2002, 2008, 2012 και 2018.
Το ποσοστό των περιστατικών καρκίνου που προκαλούνται από λοιμώξεις μπορεί να φαίνεται ότι μειώθηκε κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, από το υψηλότερο επίπεδο του 18% το 2002. Ωστόσο, οι συγγραφείς τονίζουν ότι δεν είναι δυνατόν να γίνουν με βεβαιότητα τέτοιες συγκρίσεις, καθώς οι πηγές και η ποιότητα των δεδομένων έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.
Στην πραγματικότητα, η τελευταία μελέτη δεν είχε ως στόχο να συγκρίνει τα διαφορετικά έτη. Αντίθετα, επιδιώκει να αναδείξει τους τομείς στους οποίους ο έλεγχος και η πρόληψη των λοιμώξεων μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των περιστατικών καρκίνου. Για να κατανοήσουμε καλύτερα το ζήτημα είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε πώς συνδέονται οι λοιμώξεις με τον καρκίνο. Εκτεταμένες έρευνες έχουν αναλύσει τους μοριακούς μηχανισμούς πίσω από αυτή τη σύνδεση και πλέον γνωρίζουμε ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο.
Πώς μπορεί ένας ιός να προκαλέσει καρκίνο;
Ένας ιός μπορεί να μεταβάλει, άμεσα ή έμμεσα, τα γονίδια του κυττάρου που μολύνει (του κυττάρου-ξενιστή), καθιστώντας πιθανότερο να αρχίσει αυτό το κύτταρο να πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτα και τελικά να εξελιχθεί σε καρκινικό.
Υπάρχουν τρεις βασικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να συμβεί αυτό.
Ο πρώτος είναι η απενεργοποίηση της ικανότητας ενός κυττάρου να αυτοκαταστρέφεται — για παράδειγμα, μέσω της απενεργοποίησης της πρωτεΐνης TP53 ή να σταματά να διαιρείται, όπως συμβαίνει όταν απενεργοποιείται η πρωτεΐνη RB. Ένα υγιές κύτταρο θα προσπαθούσε φυσιολογικά να ενεργοποιήσει αυτούς τους μηχανισμούς εάν μολυνόταν από έναν ιό.
Ο δεύτερος τρόπος με τον οποίο ένας ιός μπορεί να προκαλέσει καρκίνο είναι να ενσωματώσει το δικό του DNA στο DNA του κυττάρου-ξενιστή. Αυτό μπορεί κατά λάθος να διαταράξει γονίδια που ελέγχουν τον κυτταρικό θάνατο ή τη διαίρεση, όπως αυτά που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Ο τρίτος τρόπος είναι να φέρει ο ίδιος ο ιός ένα γονίδιο που προκαλεί καρκίνο, γνωστό ως ογκογονίδιο. Σε πολλές περιπτώσεις, ο ιός έχει αποκτήσει αυτά τα γονίδια κατά λάθος από κάποιον άλλο οργανισμό.
Η σύνδεση μεταξύ ιών και καρκίνου αποτελεί στην πραγματικότητα θεμελιώδες στοιχείο της σύγχρονης επιστήμης του καρκίνου και έχει βοηθήσει τους επιστήμονες να ανακαλύψουν την άμεση σχέση μεταξύ γενετικής και καρκίνου, την οποία σήμερα θεωρούμε δεδομένη.
Τι συμβαίνει με τα βακτήρια και τα παράσιτα;
Δεν είναι μόνο οι ιοί που προκαλούν καρκίνο. Οι λοιμώξεις από βακτήρια ή παράσιτα — όπως το Helicobacter pylori, που είναι περισσότερο γνωστό για την πρόκληση γαστρικών ελκών, ή το Opisthorchis viverrini, ένα ηπατικό τρηματώδες παράσιτο — μπορούν επίσης να οδηγήσουν στην εμφάνιση καρκίνου.
Ωστόσο, η δράση τους είναι πιο έμμεση σε σύγκριση με εκείνη των ιών. Οι μακροχρόνιες (χρόνιες) λοιμώξεις από αυτούς τους οργανισμούς μπορούν να προκαλέσουν σημαντική καταπόνηση σε διάφορους ιστούς.
Στη συνέχεια, η φλεγμονή, η οποία αποτελεί φυσιολογικό μέρος της ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού, μπορεί να γίνει υπερβολικά έντονη, προκαλώντας περαιτέρω βλάβες στους ιστούς. Αυτή η καταπόνηση μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες του DNA των κυττάρων που προκαλούν καρκίνο ή να προκαλέσει σφάλματα κατά την κυτταρική διαίρεση, καθώς ο οργανισμός προσπαθεί να παράγει γρήγορα νέα κύτταρα για να αποκαταστήσει τις βλάβες στους ιστούς. Και στις δύο περιπτώσεις τα κύτταρα αποκτούν γενετικές μεταλλάξεις που τα οδηγούν σταδιακά προς την καρκινική εξαλλαγή.
Πολλές μορφές καρκίνου μπορούν να προληφθούν
Φυσικά, ενδέχεται να υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί που συνδέουν τις λοιμώξεις με τον καρκίνο και τους οποίους δεν γνωρίζουμε ακόμη. Ωστόσο, συνολικά, η σύνδεση μεταξύ λοιμώξεων και καρκίνου είναι αδιαμφισβήτητη. Το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι πολλές μορφές καρκίνου μπορούν να προληφθούν. Αυτό ακριβώς μας δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία, ενώ επιβεβαιώνεται και από τη νέα μελέτη σχετικά με τα ποσοστά των καρκίνων που προκαλούνται από λοιμώξεις.
Στην Αυστραλία, ένα από τα καλύτερα παραδείγματα πρόληψης καρκίνων που προκαλούνται από λοιμώξεις είναι το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Το εμβόλιο προστατεύει από συγκεκριμένα στελέχη του HPV, τα οποία συνδέονται στενά με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, και είναι διαθέσιμο στους εφήβους στην Αυστραλία.
Ο Τζον (Έντι) Λα Μάρκα είναι ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης στον τομέα των αιμοσφαιρίων και του καρκίνου του αίματος στο Ινστιτούτο Ιατρικών Ερευνών Walter and Eliza Hall (WEHI). Η Σάρα Ντίπστρατεν είναι ανώτερη ερευνητική συνεργάτιδα στο Τμήμα Αιμοσφαιρίων και Καρκίνου του Αίματος του Ινστιτούτου Ιατρικών Ερευνών Walter and Eliza Hall (WEHI).
Από την έναρξη του προγράμματος το 2007, οι λοιμώξεις από τον HPV μειώθηκαν κατά 90% μεταξύ των ατόμων που είχαν δικαίωμα να λάβουν το εμβόλιο. Χάρη στην επιτυχία του προγράμματος, η Αυστραλία ενδέχεται να βρίσκεται σε τροχιά εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έως το 2035.
Ωστόσο, τα ποσοστά εμβολιασμού των 15χρονων έχουν μειωθεί από 85,7% το 2020 σε 79,5% το 2024, γεγονός που προκαλεί ανησυχία. Όπως συμβαίνει με όλα τα εμβόλια, χρειάζεται να εμβολιαστεί ένα υψηλό ποσοστό του πληθυσμού, ώστε να προστατεύονται και όσοι δεν μπορούν να εμβολιαστούν για λόγους υγείας. Στην περίπτωση του HPV, ο στόχος του ΠΟΥ και της Αυστραλίας είναι να έχει εμβολιαστεί έως το 2030 το 90% των κοριτσιών ηλικίας 15 ετών.
Δυστυχώς, η νέα μελέτη αναδεικνύει επίσης ότι περίπου το 75% των καρκίνων που προκαλούνται από λοιμώξεις εντοπίστηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Η θεραπεία λοιμώξεων που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο — όπως ο HIV, το H. pylori και οι ηπατίτιδες Β και C — αποτελεί έναν τρόπο μείωσης των περιστατικών καρκίνου. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης τα προληπτικά μέτρα, όπως οι εμβολιασμοί, η χρήση προφυλακτικών και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για την ανίχνευση ασθενειών.
Ωστόσο, η διαθεσιμότητα αυτών των προγραμμάτων στις φτωχότερες χώρες μπορεί να είναι περιορισμένη. Έτσι, η πρόσβαση σε αυτά εξακολουθεί να αποτελεί μείζον ζήτημα ισότητας στην προσπάθεια καταπολέμησης του καρκίνου.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
