Για τις βαθύτερες αιτίες πίσω από το κύμα διαδηλώσεων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μίλησε η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνούς Πολιτικής στο ΕΚΠΑ, Φιλίππα Χατζησταύρου, στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου στον Realfm 97,8.
«Υπάρχει μια κοινή γραμμή που ενώνει διαφορετικές πολιτειακές, πολιτικές και κοινωνικές καταστάσεις σε διάφορες χώρες, στην Ισπανία, τη Σερβία, στην Ιταλία, τη Γαλλία και το Βέλγιο. Υπάρχει μια κοινή συνισταμένη, η ακρίβεια και ο πληθωρισμός. Αυτό είναι που έχει εκτοξεύσει και έχει δημιουργήσει ένα κοινωνικό θυμό, ο οποίος πλέον μαζικοποιείται. Νομίζω ότι αυτό είναι το φυτίλι, αλλά πίσω από αυτό φυσικά και υπάρχουν δομικά ζητήματα. Δηλαδή, το στεγαστικό αυτή τη στιγμή στην Ισπανία μας οδηγεί σε εκλογές, που υπήρχαν στον προγραμματισμό. Στην πραγματικότητα θα έλεγα ότι είναι μια κρίση του κοινωνικού κράτους, με την ευρεία έννοια του όρου, δηλαδή ο δρόμος που πήραν οι περισσότερες κυβερνήσεις στην Ευρώπη από τη δεκαετία του 90’, προοδευτικά -εμείς το γνωρίσαμε στην Ελλάδα μετά το 2010 βέβαια- ήταν μία εξίσωση μεταξύ οικονομίας της αγοράς, παρεμβατικού κράτους, κοινωνικής πολιτικής, προνοιακής πολιτικής. Ήταν μια εξίσωση η οποία δεν μπορούσε πλέον να συνυπάρξει. Κι άρα είναι ένας δρόμος δύσκολος γιατί οι κρίσεις ήρθαν να επιταχύνουν μια συνθήκη δύσκολης συμβίωσης αυτών των δύο μεταβλητών, οικονομία της αγοράς και κοινωνικό κράτος» τόνισε η κ. Χατζησταύρου, σημειώνοντας ότι στα παραπάνω προστέθηκε και «ο μιλιταρισμός και η πολεμική πλέον οικονομία που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να προωθήσει».
Όπως υποστήριξε δεν πρόκειται μόνο για την ενεργειακή κρίση. Αναφερόμενη ειδικά στη Γαλλία, είπε, μεταξύ άλλων, ότι «τα παιδιά των προαστίων, εκεί που ζουν οι μεταναστευτικές οικογένειες και τα χαμηλόμισθα νοικοκυριά, λένε ότι οι υποδομές στα σχολεία καταρρέουν», ενώ φοιτητές λένε ότι δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να περιμένουν σε ουρές για ένα γεύμα.
«Μιλάμε για ζητήματα καθαρής επιβίωσης»
«Μιλάμε πλέον για ζητήματα καθαρής επιβίωσης. Άρα δεν είναι απλώς κάποιες διεκδικήσεις, όπως ήταν στη δεκαετία του 60’ ή τον Μάη του 68’, που στην πραγματικότητα ήταν πολιτισμικές, μεταυλιστικές διεκδικήσεις. Εδώ πλέον μιλάμε για το αν θα καταφέρουμε να επιβιώσουμε, να ζήσουμε. Οπότε είναι ένα θέμα πλέον υπαρξιακής αγωνίας που εκφράζεται» υπογράμμισε η κ. Χατζησταύρου, συμπληρώνοντας πως «σε κάθε χώρα αυτό παίρνει κάποιες συγκεκριμένες μορφές και έχουμε διαφοροποιήσεις, καθώς δεν είναι παρόμοιες οι συνθήκες. Όμως υπάρχει, νομίζω, αυτή η κοινή συνισταμένη που είναι μια δύσκολη εξίσωση».
«Νομίζω ότι είναι αργά για την Ευρώπη»
Ερωτηθείσα εάν προλαβαίνει να αλλάξει πορεία η Ευρώπη και να λάβει αποφάσεις για να στηρίξει τους πολίτες, εκτονώνοντας την κατάσταση, είπε: «Είμαι πολύ απαισιόδοξη δυστυχώς και μακάρι να πέσω έξω. Νομίζω ότι είναι πάρα πολύ αργά γιατί πλέον το πρόβλημα είναι πολυπαραγοντικό, δηλαδή δεν είναι μόνο το θέμα της ενέργειας. Είναι το στεγαστικό, είναι πλέον οι αλγοριθμικές ανισότητες στο δικαίωμα της πρόσβασης στην εκπαίδευση. Οπότε, κλείνεις μια τρύπα σου ανοίγει μια άλλη δίπλα.
Είναι πάρα πολύ σύνθετο πλέον το πρόβλημα γιατί αφήσαμε στην πραγματικότητα να υποδαυλίσουμε το κοινωνικό μας κράτος. Ο καπιταλισμός ήξερε να είναι κοινωνικός. Ο μεταπολεμικός καπιταλισμός είναι προνοιακός καπιταλισμός. Αυτό το έχουμε αφήσει».
«Η ιστορική συνθήκη μας οδηγεί στην άκρα δεξιά»
Με αφορμή τη Γαλλία και την περίπτωση Λεπέν, εκτίμησε ότι «προφανώς και αυτό είναι τροφοδοτικός μηχανισμός για την άκρα δεξιά και νομίζω ότι δεν θα μπορέσουμε να την αποφύγουμε».
«Νομίζω ότι η ιστορική συνθήκη μας οδηγεί εκεί. Πρέπει να έχουμε ψυχραιμία, να αντισταθούμε με όποιους τρόπους μπορούμε και να έρθει η επόμενη μέρα. Μου φαίνεται πάρα πολύ δύσκολο να μην περάσουμε μέσα από μια συνολική εκφασιστική συνθήκη στην Ευρώπη» κατέληξε.
