Το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων 2026 στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) απέσπασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων 2026 (European Art Museum Award), μια σημαντική ευρωπαϊκή διάκριση που απονέμεται από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων, αναγνωρίζοντας τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων. Τιμά τα μουσεία που τοποθετούν την τέχνη σε καινοτόμα πλαίσια, με σκοπό τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικών ζητημάτων. Η τελετή της ανάδειξης και της απονομής του βραβείου πραγματοποιήθηκε χθες στο Αλικάντε της Ισπανίας.

Όπως αναφέρεται σε σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, αυτή η σημαντική διάκριση τοποθετεί το ΕΜΣΤ στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού μουσειακού χάρτη, αποτελώντας αναγνώριση της καινοτομίας, της πορείας, της επιμελητικής του κατεύθυνσης και του δημόσιου ρόλου που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια. Το ΕΜΣΤ είχε επιλεγεί στη βραχεία λίστα των έξι μουσείων της Ευρώπης, που διεκδικούσαν το φετινό βραβείο, ανάμεσα σε οργανισμούς διεθνούς ακτινοβολίας, όπως το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ, το FENIX Museum of Migration στο Ρότερνταμ και η Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας στη Λιουμπλιάνα.

Το βραβείο βασίζεται σε δημοκρατικές και ανθρώπινες αξίες, όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, η συμμετοχή, η συμπερίληψη, η ισότητα των φύλων, η οικοδόμηση της κοινότητας και η βιωσιμότητα. Οι αξίες αυτές αποτελούν κινητήρια δύναμη για νέες μουσειολογικές ιδέες και πρακτικές, ενώ το βραβείο αναδεικνύει νέα πρότυπα και μοντέλα καινοτομίας και αριστείας που επαναπροσδιορίζουν τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων τέχνης στον 21ο αιώνα. Η βράβευση επισφραγίζει μια περίοδο ουσιαστικής ανανέωσης και διεθνούς εξωστρέφειας του μουσείου, με ένα σύγχρονο και καινοτόμο πρόγραμμα με σαφές κοινωνικό πρόσημο, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στη σχέση της σύγχρονης τέχνης με την πολιτική, την κοινωνία, την ιστορία, το περιβάλλον και τα ζητήματα που καθορίζουν το παρόν.

Μέσα σε πέντε χρόνια, το ΕΜΣΤ ενίσχυσε σημαντικά τη διεθνή παρουσία του, διεύρυνε τον διάλογο γύρω από την ελληνική και διεθνή σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή και εδραίωσε τη θέση του ως μουσείο με ενεργό ρόλο στη σύγχρονη εθνική και διεθνή πολιτιστική σκηνή. Το ΕΜΣΤ, σε διάλογο με το παρελθόν, αλλά με το βλέμμα στραμμένο στο παρόν και το μέλλον, αναδεικνύει και στηρίζει την τέχνη του σήμερα, θέτει κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα στον δημόσιο διάλογο και συμβάλλει στη δημιουργία των βάσεων για μια πιο ανοιχτή, συμπεριληπτική και καλύτερη κοινωνία, προσθέτει το υπουργείο στην ίδια ανακοίνωση.

Η απονομή του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μουσείων 2026 αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική στιγμή για τη χώρα μας, τον πολιτισμό μας, και φυσικά για το ίδιο το ΕΜΣΤ και την διεθνή αναγνώριση της νέας του ταυτότητας, της επιμελητικής του κατεύθυνσης και της θέσης που έχει κατακτήσει στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αμέσως μετά την ανακοίνωση του βραβείου και αφού συνεχάρη την Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΕΜΣΤ, Κατερίνα Γρέγου και στο πρόσωπό της όλο το προσωπικό του μουσείου, δήλωσε:

«Η διεθνής αναγνώριση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης αποτελεί μια σημαντική στιγμή για τον ελληνικό πολιτισμό και μια ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία για το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, τους ανθρώπους του και όλους όσοι εργάστηκαν, με συνέπεια και μεράκι, για τη σύγχρονη, εξωστρεφή και δυναμική του πορεία. Ως εποπτευόμενος φορέας του υπουργείου Πολιτισμού, το ΕΜΣΤ αποτελεί έναν από τους σημαντικούς πυλώνες της πολιτιστικής μας πολιτικής για τη σύγχρονη δημιουργία.

Η διεθνής πορεία του ΕΜΣΤ επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο ένας τόπος με ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και μια χώρα που παράγει, στηρίζει και αναδεικνύει τη σύγχρονη καλλιτεχνική δράση και δημιουργία. Μέχρι τώρα, τις διεθνείς διακρίσεις τις αποσπούσαν τα Αρχαιολογικά μας Μουσεία. Σήμερα, αποδεικνύεται με τη συγκεκριμένη διάκριση, ότι το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης βρίσκεται πλέον ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά μουσεία και αναγνωρίζεται για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον ρόλο του μουσείου στον 21ο αιώνα, ως έναν ανοιχτό και προσβάσιμο χώρο πολιτισμού, δημιουργίας, διαλόγου και ουσιαστικής σύνδεσης με την κοινωνία.

Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ελλάδα και την Αθήνα. Το ΕΜΣΤ ανοίγει νέους δρόμους για τη σύγχρονη τέχνη, ενισχύει τη διεθνή παρουσία της χώρας μας και αποδεικνύει στην πράξη ότι οι δημόσιοι πολιτιστικοί μας οργανισμοί μπορούν να πρωταγωνιστούν στο ευρωπαϊκό και διεθνές πολιτιστικό περιβάλλον. Συγχαίρω θερμά την Καλλιτεχνική Διευθύντρια, Κατερίνα Γρέγου, η οποία έδωσε όραμα, αλλά και σχέδιο στη δράση του Μουσείου, τη Διοικητική και Οικονομική Διευθύντρια Αθηνά Ιωάννου, το Διοικητικό Συμβούλιο και τους ανθρώπους του ΕΜΣΤ, τους καλλιτέχνες, καθώς και όλους τους συνεργάτες του Μουσείου για αυτή την τόσο σημαντική επιτυχία. Είναι μια επιτυχία που ανήκει όχι μόνο στην πολιτιστική κοινότητα, αλλά και στη χώρα και μας γεμίζει υπερηφάνεια».

Ο πρόεδρος της επιτροπής των βραβείων, Dr. Samuel Gallagher, με την αναγγελία της βράβευσης του ΕΜΣΤ έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Η καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου και η ομάδα της, εντυπωσίασαν την κριτική επιτροπή χάρη στην πρωτοτυπία και τη φιλοδοξία με τις οποίες το όραμά τους μετουσιώνεται σε πράξη σε ολόκληρο τον οργανισμό, όπως αποδεικνύεται από τον εντυπωσιακό αριθμό εκθέσεων που προβληματίζουν και ενθαρρύνουν την κριτική σκέψη. Ως υπέρμαχος της ελληνικής σύγχρονης τέχνης, με το βλέμμα στραμμένο με αυτοπεποίθηση προς την Νότιο-Ανατολική Μεσόγειο και τον υπόλοιπο κόσμο, το ΕΜΣΤ αποτελεί μια πολύτιμη πολιτιστική γέφυρα σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένος.

Η ποιότητα της καλλιτεχνικής παραγωγής, η πρωτοτυπία της σκέψης και η ειλικρινής πεποίθηση ότι κάθε δράση του μουσείου μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο, συνέβαλαν στο να ξεχωρίσει το ΕΜΣΤ σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό πεδίο υποψηφίων.

Το ΕΜΣΤ δεν επιδιώκει απλώς να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη τέχνη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη ζωή του και τον κόσμο στον οποίο ζει. Το έργο του θεωρείται πλέον, και δικαίως, πρότυπο προς το οποίο μπορούν να στραφούν και άλλα μουσεία».