Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίζει προκλήσεις τόσο τεράστιες και υπαρξιακές όσο το ενδεχόμενο η τεχνητή νοημοσύνη να αφανίσει την ανθρωπότητα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.
Εδώ και δύο δεκαετίες, οι ηγέτες της ΕΕ πορεύονται από κρίση σε κρίση, αναζητώντας κάθε φορά διέξοδο: από την Ελλάδα, που έφθασε λίγες ημέρες πριν από το ενδεχόμενο να εξωθηθεί εκτός ευρωζώνης, έως τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που ανάγκασε εκατομμύρια ανθρώπους να αναζητήσουν ασφάλεια στην Ένωση. Κάθε φορά, η ΕΕ βρήκε έναν τρόπο να ξεπεράσει την κρίση. Αυτό ξέρει να κάνει.
Με την τεχνητή νοημοσύνη, όμως, τα πράγματα αποδεικνύονται διαφορετικά.
Ειδικοί της τεχνολογίας, εκπρόσωποι του κλάδου, ακόμη και οι ίδιες οι κυβερνήσεις περιγράφουν παράλυση, διάσπαση της προσοχής και ηττοπάθεια στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Είναι ενδεικτικό ότι χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα χρόνια από την κυκλοφορία του ChatGPT, τον Νοέμβριο του 2022, για να αποφασίσουν οι ηγέτες της ΕΕ να συζητήσουν για την τεχνητή νοημοσύνη σε σύνοδο κορυφής, την Παρασκευή στο Δουβλίνο.
Ακόμη και τότε, πάντως, ο ενθουσιασμός για το θέμα ήταν περιορισμένος.
«Υπάρχουν πολύ σημαντικότερα πράγματα», είπε απαξιωτικά ο πρωθυπουργός της Λετονίας, Άντρις Κούλμπεργκς, προσερχόμενος στη συνάντηση. Αναφερόταν στο πιεστικό —αν και πιθανότατα όχι απειλητικό για την επιβίωση του πολιτισμού— ζήτημα του ποιος θα πρέπει να εκπροσωπεί την ΕΕ στις ειρηνευτικές συνομιλίες για τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Ανταγωνισμός ή ρύθμιση
Οι συντάκτες έκθεσης που δημοσιεύθηκε πριν από δύο μήνες —μεταξύ των οποίων δύο από τους θεμελιωτές της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης και υψηλόβαθμα στελέχη της OpenAI και της Anthropic— θα διαφωνούσαν με την εκτίμηση του Κούλμπεργκς.
Μια «έκρηξη νοημοσύνης» στην AI κινδυνεύει να «διαβρώσει σοβαρά τους μηχανισμούς ελέγχου της εξουσίας, τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ κρατών, εταιρειών και των διαφορετικών κλάδων της κρατικής εξουσίας», προειδοποιούσε η έκθεση.
Ωστόσο, ακόμη και το ερώτημα τι ακριβώς πρέπει να κάνει η Ευρώπη για την τεχνητή νοημοσύνη παραμένει αντικείμενο έντονης διαφωνίας.

Πρέπει να επιχειρήσει να ανταγωνιστεί την Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, αναπτύσσοντας δικά της μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αιχμής; Ή να επικεντρωθεί στη ρύθμιση της τεχνολογίας και στη διασφάλιση ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οικονομίες θα μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτήν;
Οι δύο στόχοι δεν είναι κατ’ ανάγκην ασύμβατοι. Η επιδίωξή τους, όμως, απαιτεί χρήματα, πολιτική δέσμευση και διάθεση για γρήγορες κινήσεις.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, αναφέρθηκε ευθέως την Παρασκευή στην ηττοπάθεια της ηπείρου.
«Απεχθάνομαι την επωδό ότι η Ευρώπη έχει κατά κάποιον τρόπο χάσει την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε.
Η λάθος συμπεριφορά
Αν η Ευρώπη πιστεύει ότι βρίσκεται στο κατώφλι μιας καταστροφής που θα προκαλέσει η τεχνητή νοημοσύνη, η συμπεριφορά της δεν το δείχνει.
Στο Δουβλίνο, οι ηγέτες άκουσαν, μεταξύ άλλων, τον νομπελίστα επιστήμονα της πληροφορικής Τζέφρι Χίντον, έναν από τους «νονούς» της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης και συντάκτη της έκθεσης για την «έκρηξη νοημοσύνης».
Ο Χίντον έχει προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη της AI θα μπορούσε να ξεπεράσει την ικανότητα της ανθρωπότητας να την ελέγχει. Ο ίδιος τοποθετεί μεταξύ 10% και 20% την πιθανότητα η τεχνολογία να προκαλέσει τελικά την εξαφάνιση του ανθρώπινου είδους τις επόμενες δεκαετίες.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, οι συζητήσεις κινούνταν ανάμεσα στην υπαρξιακή απειλή για την ανθρωπότητα και στα δυνητικά οικονομικά οφέλη της τεχνολογίας.


Οι ηγέτες άκουσαν επίσης τον διευθύνοντα σύμβουλο της Mistral, Αρτίρ Μενς, ο οποίος τις τελευταίες εβδομάδες έχει αντιταχθεί σθεναρά στην άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει την κούρσα ανάπτυξης μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης αιχμής.
Η ίδια η απόφαση να προσκληθούν εξωτερικοί ομιλητές αποτελούσε αναγνώριση του πόσο περιορισμένη θεωρούν οι ηγέτες ότι είναι η δική τους γνώση επί του θέματος.
Συνοψίζοντας τη σχετική απειρία τους, ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ παραδέχθηκε: «Δεν πρόκειται να προσποιηθούμε ότι είμαστε ειδικοί [στην τεχνητή νοημοσύνη]».
Δεν πέρασε πολλή ώρα προτού η συζήτηση της Παρασκευής επιστρέψει σε πιο γνώριμο έδαφος: την Ουκρανία και το ποιος θα πρέπει να εκπροσωπεί την Ένωση στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Μόσχα και το Κίεβο.
Η αντίθεση με τις ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκοί ρυθμοί
Η αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι εντυπωσιακή. Στην Ουάσιγκτον, η εκλογική αντιπαράθεση και τα ολοένα μεγαλύτερα ποσά που εισρέουν από ομάδες τόσο υπέρ όσο και κατά της AI έχουν αναγκάσει τους πολιτικούς να διαμορφώνουν όλο και πιο συγκεκριμένες και ουσιαστικές θέσεις για την τεχνολογία.
Στην Ευρώπη, αντίθετα, η συζήτηση δεν έχει ακόμη αποκτήσει τον ίδιο πολιτικά επείγοντα χαρακτήρα. Πολύ συχνά, το ζήτημα ανταγωνίζεται για την προσοχή των ηγετών τις πολλές άλλες κρίσεις και προτεραιότητες της Ένωσης.
Οι ηγέτες θα επανέλθουν στο θέμα σε σύνοδο κορυφής σε τρεις μήνες, δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, θέλει να εξοικειωθούν όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι της χώρας με τις βασικές λειτουργίες της τεχνητής νοημοσύνης — μέσα στα επόμενα τρία ή τέσσερα χρόνια.
Οι κίνδυνοι για την εργασία και τη δημοκρατία
Οι συνέπειες, όμως, μιας ευρωπαϊκής υστέρησης στην AI μπορεί να είναι εξίσου πολιτικές όσο οικονομικές ή τεχνολογικές.
Οι ηγέτες που συγκεντρώθηκαν στο Δουβλίνο, μεταξύ των οποίων ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, έχουν ήδη δει τη διάβρωση της πολιτικής συναίνεσης στην Ευρώπη και την άνοδο εθνικιστικών δυνάμεων που τους αμφισβητούν.
Ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν προετοιμάζεται για την κατάκτηση της εξουσίας στη Γαλλία, ενώ η Εναλλακτική για τη Γερμανία προσελκύει υποστήριξη σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί για ακροδεξιά δύναμη στη χώρα από τη δεκαετία του 1930. Η οικονομική απογοήτευση και η οργή για το μεταναστευτικό συμβάλλουν στην ενίσχυση αυτής της μετατόπισης.
Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να προσθέσει ακόμη έναν παράγοντα ανατροπών, με δυνητικά βαθιές συνέπειες για την απασχόληση, την ενημέρωση και τη δημοκρατία.
Ο διευθύνων σύμβουλος της European AI, Ούλιαν Σάρκα, έχει προειδοποιήσει ότι η Ένωση είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρεμβάσεις στις εκλογές, καθώς αρκετές σημαντικές χώρες της ΕΕ προσέρχονται στις κάλπες την επόμενη χρονιά.
Έχει ζητήσει τη δημιουργία συστήματος παρακολούθησης και αντιμετώπισης εκλογικών παρεμβάσεων που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, υποστηρίζοντας ότι αυτές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως η «τρομοκρατία».
Η Microsoft και η εξάρτηση
Υπάρχει επίσης το πιο άμεσο ερώτημα αν η Ευρώπη μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την τεχνολογία και τις υποδομές που εισάγει από το εξωτερικό.
Μια διακοπή λειτουργίας υπηρεσιών της Microsoft την Πέμπτη και την Παρασκευή επηρέασε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, προσφέροντας μια δυσάρεστη υπενθύμιση της εξάρτησης της Ένωσης από την αμερικανική τεχνολογία.














