Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Η κλιματική σύνοδος αποτυγχάνει όταν δεν μπορεί καν να προφέρει τις λέξεις «ορυκτά καύσιμα»


Η 31η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα αναμενόταν να είναι μια μάλλον άχρωμη διοργάνωση, με επίκεντρο την «υλοποίηση». Αντί γι’ αυτό, θα μείνει στην ιστορία, καθώς μια δραματική αναμέτρηση της τελευταίας στιγμής δεν κατέληξε σε συμφωνία. Πρόκειται μόλις για τη δεύτερη φορά από τότε που ξεκίνησαν οι διασκέψεις COP, το 1995, που οι συνομιλίες ολοκληρώνονται χωρίς συμφωνία.

Της Lara Williams

Όταν ξεκίνησα να καλύπτω δημοσιογραφικά την κλιματική αλλαγή, θεωρούσα τις COP έναν προμαχώνα ελπίδας, έναν χώρο όπου τα κράτη συναντιούνταν για να προωθήσουν την πρόοδο στην αντιμετώπιση της σοβαρότερης κρίσης που απειλεί την ανθρωπότητα. Σήμερα, ωστόσο, είναι πλέον σαφές ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων με βάση τη συναίνεση οδηγεί απλώς στον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι χρειάστηκαν 28 διασκέψεις για να συμπεριληφθεί στην τελική συμφωνία μια αναφορά στα ορυκτά καύσιμα, δηλαδή στην αιτία που μας οδήγησε σε αυτή την κρίση. Και μόλις τρεις COP αργότερα, οι συνομιλίες στην Αττάλεια της Τουρκίας κατέρρευσαν εξαιτίας των προσπαθειών να επαναβεβαιωθεί ρητά ακριβώς εκείνη η απόφαση. Σε μια χρονιά που σημαδεύτηκε από πυρκαγιές, καύσωνες και πλημμύρες πρωτοφανούς έντασης, αυτή η αποτυχία είναι παράλογη.

Εκείνοι που έβαλαν φρένο στη φιλοδοξία για πιο ουσιαστικές δεσμεύσεις στην COP31, η οποία είναι πλέον και η μακροβιότερη στην ιστορία των COP, ήταν οι συνήθεις ύποπτοι, όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία. Ενδεχομένως ενθαρρυμένη από την απουσία των ΗΠΑ από τις διαπραγματεύσεις, η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της στην αραβική ομάδα επέδειξαν ιδιαίτερα παρελκυστική στάση καθ’ όλη τη διάρκεια των συνομιλιών.

Από την άλλη πλευρά, μεταξύ των χωρών που εξέφρασαν αντιρρήσεις για την έλλειψη φιλοδοξίας της συμφωνίας ήταν η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, οι Νήσοι Μάρσαλ και ο Παναμάς. Ο υπουργός Κλίματος της Ιρλανδίας, Ντάραγκ Ο’Μπράιεν, δήλωσε κατά τη διάρκεια της τελικής συνεδρίασης της ολομέλειας: «Δεν πρόκειται να εγκρίνουμε μια απόφαση που δεν ανταποκρίνεται στα επιστημονικά δεδομένα και η οποία, στην πραγματικότητα, κινδυνεύει να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα ανάμεσα στις παγκόσμιες δεσμεύσεις και στις δράσεις που απαιτούνται […] μια απόφαση που δεν κάνει καν αναφορά στα ορυκτά καύσιμα».

Πέρα από την αδύναμη επαναδιατύπωση της απόφασης της COP28 για τη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, τα βασικά σημεία διαφωνίας στο τελικό προσχέδιο κειμένου αφορούσαν την έλλειψη φιλόδοξων δεσμεύσεων για τη χρηματοδότηση της προσαρμογής των αναπτυσσόμενων χωρών στην κλιματική αλλαγή, καθώς και τη συμπερίληψη μιας έκκλησης για την επιτάχυνση της δέσμευσης, αξιοποίησης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCUS), με στόχο την επίτευξη μιας φιλόδοξης παγκόσμιας κλίμακας της τάξης του ενός γιγατόνου έως το 2035.

Η δέσμευση, αξιοποίηση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα είναι η διαδικασία αφαίρεσης εκπομπών από μια πηγή, όπως ένας σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη τεχνολογία, την οποία πολλοί θεωρούν ότι προσφέρει στη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων την κοινωνική νομιμοποίηση για τη συνέχιση της δραστηριότητάς της. Είναι πολύ πιθανό ότι θα χρειαστεί σε περιορισμένη κλίμακα, ωστόσο η ένταξή της σε μια συμφωνία χωρίς παράλληλη αναφορά στην επιτακτική ανάγκη για ταχεία μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων ισοδυναμεί με άρνηση της κλιματικής πραγματικότητας.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν λόγοι για συγκρατημένη αισιοδοξία. Το γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός χωρών επέμεινε στην αντίθεσή του απέναντι σε μια απαράδεκτα αδύναμη συμφωνία δείχνει ότι ένα αξιοσημείωτο τμήμα της παγκόσμιας οικονομίας παραμένει προσηλωμένο στην προώθηση της κλιματικής δράσης. Όπως δήλωσε ο Μπιλ Χερ, διευθύνων σύμβουλος του διεθνούς επιστημονικού και πολιτικού ινστιτούτου Climate Analytics: «Αυτό μοιάζει με μια πραγματική στιγμή οριοθέτησης. Οι χώρες αντιστέκονται στα συμφέροντα της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων και λένε όχι».

Και ενώ αυτή τη φορά η πρόοδος μέσω της συναίνεσης δεν απέδωσε, παρατηρούμε τη διαμόρφωση φιλόδοξων συμμαχιών. Ομάδες κρατών ενώνουν τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουν επείγοντα ζητήματα που σχετίζονται με το κλίμα, μεταξύ των οποίων και η μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα.

Η πρωτοβουλία Santa Marta είναι μια διαδικασία που έφερε κοντά 57 χώρες στην πρώτη της διάσκεψη, τον Απρίλιο, με αντικείμενο τη συζήτηση τρόπων προώθησης της μετάβασης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Κατά τη διάρκεια της COP, η Ολλανδία ανακοίνωσε ότι 25 από αυτές τις χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία και το Βανουάτου, είχαν δημοσιεύσει ή είχαν δεσμευτεί να δημοσιεύσουν εθνικούς οδικούς χάρτες προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ έχει προγραμματιστεί και μια νέα διάσκεψη για το επόμενο έτος.

Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αρκεί. Οι οδικοί χάρτες πρέπει να ακολουθηθούν από συγκεκριμένες δράσεις, ενώ μεγάλες χώρες με υψηλές εκπομπές, όπως η Κίνα και η Ινδία, πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά, αν θέλουμε πραγματικά να δούμε αλλαγή στις παγκόσμιες εκπομπές. Ωστόσο, αυτή η μορφή πολυμερούς συνεργασίας είναι κάτι από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε ελπίδα, σε μια εποχή έντονων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων και ολοένα πιο ακραίων καιρικών φαινομένων.

Πηγή: skai.gr



Πηγή: www.skai.gr