Δεν έχουν εξασφαλισμένη τη νίκη, ούτε γνωρίζουν αν θα δικαιωθούν. Συνεχίζουν, όμως, να παλεύουν, προσπαθώντας να κρατήσουν την αξιοπρέπειά τους. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που συναντά ο αναγνώστης στη δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Απόστολου Στραγαλινού, «Ξέρεις, από πείσμα εμείς θα ζήσουμε», για την οποία ο συγγραφέας και μεταφραστής μίλησε στην Ελένη Μανώλη, στην εκπομπή της ΕΡΤ Βόλου, «Με το βλέμμα στην πόλη».
«Έχω ανθρώπους που δεν το βάζουν κάτω αλλά δεν γεννήθηκαν και ήρωες», ανέφερε, περιγράφοντας τον κόσμο των ιστοριών του. «Απλά προσπαθούν οι άνθρωποι να επιβιώσουν με μια ηθική». Στο επίκεντρο της γραφής του βρίσκονται όσοι δοκιμάζονται σε αντίξοες συνθήκες και επιμένουν, χωρίς να εγκαταλείπουν όσα πιστεύουν. Άνθρωποι που, όπως εξήγησε, υπάρχουν γύρω μας, αλλά γίνονται και συνομιλητές του μέσα από τα βιβλία. «Πάντα ένιωθα μια τρυφερότητα γι αυτούς τους ανθρώπους που είναι κατατρεγμένοι», είπε. Η έκβαση του αγώνα τους μένει ανοιχτή: η δικαίωση δεν είναι δεδομένη, αλλά ούτε και η ήττα.
Από τη Λιβαδειά του 1958 στη Λευκάδα της δεκαετίας του ’90
Η συλλογή περιλαμβάνει τέσσερα εκτενή διηγήματα, που κινούνται ανάμεσα στη μικρή φόρμα και τη νουβέλα. Διαφορετικοί τόποι και χρόνοι συνδέονται μέσα από έναν κοινό πυρήνα: τη μνήμη και την προσπάθεια του ανθρώπου να σταθεί όρθιος απέναντι στο βάρος της Ιστορίας. Η Λιβαδειά του 1958 αποτελεί πεδίο μυθοπλασίας που στηρίχθηκε σε εκτεταμένη έρευνα. «Πάντα κάνω τη μελέτη μου πριν και την έρευνά μου πριν γράψω», υπογράμμισε ο συγγραφέας. Η Λευκάδα της δεκαετίας του ’90, αντίθετα, είναι ένας τόπος οικείος, καθώς από εκεί αντλεί την καταγωγή του. Οι άλλες δύο ιστορίες στρέφονται σε πιο σύγχρονες διαδρομές. Ανάμεσα στους χαρακτήρες υπάρχει και ένας άνθρωπος κοντά στην ηλικία του συγγραφέα, που αφήνει πίσω του τη ζωή του και φεύγει για την Ισλανδία, αναζητώντας γαλήνη. Μια περισσότερο προσωπική διαδρομή, η οποία, κατά τον ίδιο, διατηρεί τον δεσμό της με τη μνήμη και τον αγώνα.
Ένας σκύλος στο Μαξίμου, μια ελευθερία που δεν αγοράζεται
Σε μία από τις ιστορίες, την πολιτική εξουσία παρατηρεί ένας απρόσμενος ήρωας: ο Χουντίνι, ένας σκύλος στο Μαξίμου. Το εύρημα επιτρέπει στον Στραγαλινό να συνδυάσει το πολιτικό σχόλιο με τη σάτιρα και το γκροτέσκο. Έχοντας εργαστεί επί χρόνια σε κοινοβουλευτικούς θεσμούς, ο συγγραφέας αναγνωρίζει ότι η προσωπική εμπειρία περνά στη μυθοπλασία του. «Σε κάθε ιστορία, ακόμη και ως σκύλος εμφανίζομαι», σχολίασε. Ο Χουντίνι, ωστόσο, δεν αποτελεί απλώς έναν ευρηματικό παρατηρητή της εξουσίας. Ο Στραγαλινός θέλει μέσα από αυτόν να αναδείξει «την αλληγορία του ασυμβίβαστου»: το ένστικτο της ελευθερίας των ζώων, που δεν εξαγοράζεται και μπορεί να εκθέσει την ανθρώπινη υποταγή.
Το πείσμα απέναντι στην παραίτηση
Το νέο βιβλίο συνομιλεί με την πρώτη συλλογή του, «Το πρωί που θα φύγουμε». Εκεί, όπως εξήγησε, υπήρχαν ο πόθος της φυγής και η ανάγκη της συνάντησης. Εδώ, η διαδρομή συνεχίζεται μέσα από τη μνήμη, τον αγώνα και το πείσμα. Η φυγή δεν σημαίνει απαραίτητα εγκατάλειψη. Μπορεί να ανοίγει τον δρόμο προς τους άλλους, προς μια κοινή προσπάθεια για κάτι καλύτερο. «Ο πόθος της φυγής συνδέεται και με την αναγκαιότητα της συνάντησης», σημείωσε. Το πείσμα, από μόνο του, δεν αλλάζει τους συσχετισμούς ισχύος. Μπορεί, όμως, σύμφωνα με τον συγγραφέα, να λειτουργεί ως ανάχωμα στην παραίτηση και στην απάθεια, κρατώντας ανοιχτή τη δυνατότητα της δράσης. «Με αισιοδοξία, με πείσμα, όταν μαχόμαστε και δεν είμαστε αναίσθητοι, μπορούμε να πετύχουμε πράγματα», τόνισε. Αυτή τη δυνατότητα θέλει να διατηρεί ζωντανή και για τον αναγνώστη: ότι υπάρχει ελπίδα και περιθώριο να κάνει κανείς κάτι, ατομικά ή συλλογικά.
Από τη φωνή των άλλων στη δική του
Η πολυετής ενασχόλησή του με τη μετάφραση γερμανικής φιλοσοφίας και λογοτεχνίας έχει επηρεάσει τη γραφή του. Ο ίδιος, ωστόσο, διαχωρίζει καθαρά τη δουλειά του μεταφραστή από εκείνη του συγγραφέα. Η μετάφραση απαιτεί ευσυνειδησία απέναντι στο πρωτότυπο, χωρίς ο μεταφραστής να χρησιμοποιεί το έργο κάποιου άλλου για να γράψει ουσιαστικά το δικό του. Το πέρασμα στη συγγραφή το περιέγραψε ως «ένα μετέωρο βήμα»: ο μεταφραστής καλείται πλέον να βγει μπροστά και να εκτεθεί με τη δική του φωνή. Όσο για το επόμενο συγγραφικό βήμα, ο Απόστολος Στραγαλινός σκέφτεται να περάσει από το διήγημα στο μυθιστόρημα. Έχει ήδη προετοιμάσει τη φόρμα, όπως είπε, και αναζητεί τον χρόνο για να το γράψει.
www.ertnews.gr
