Το τραύμα του εκτοπισμού, η χαμένη παιδική ηλικία και η σιωπή που ακολούθησε την επιστροφή από τα ναζιστικά στρατόπεδα βρίσκονται στο επίκεντρο της μαρτυρίας της Ρίνας Μπαρζιλάι-Ρεβάχ, η οποία θα βρεθεί στον Βόλο το Σάββατο 7 Νοεμβρίου. Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου «Στο “χαμένο τρένο” – Ολοκαύτωμα | Η μαρτυρία της Ρίνας Μπαρζιλάι-Ρεβάχ», η προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους Μαγνησίας, Αννίτα Πρασσά, μίλησε στην ΕΡΤ Βόλου για την ιδιαίτερη αξία της παιδικής οπτικής στην ιστορική μνήμη.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 19:00, στο Δημοτικό Κινηματοθέατρο «Αχίλλειον», παρουσία της ίδιας της επιζήσασας, η οποία εκτοπίστηκε στο Μπέργκεν-Μπέλσεν σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών.
Η παιδική μνήμη συναντά τη συλλογική ιστορία
Όπως εξήγησε η κ. Πρασσά, το βιβλίο δεν αποτελεί ημερολόγιο γραμμένο από ένα παιδί, αλλά μαρτυρία που καταγράφηκε πολλές δεκαετίες αργότερα. Στις προσωπικές αναμνήσεις της Ρίνας έχουν ενσωματωθεί οι αφηγήσεις των μεγαλύτερων και η συλλογική εμπειρία της εβραϊκής κοινότητας.
«Δεν είναι ημερολόγιο, είναι μια μαρτυρία που τη γράφει μεγάλη», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η αφήγηση συνδέει το ατομικό βίωμα με το συλλογικό τραύμα. Τα επεξηγηματικά κείμενα του δημοσιογράφου Γιάννη Θ. Κεσσόπουλου, ο οποίος υπογράφει τη δημοσιογραφική έρευνα και την επιμέλεια, βοηθούν τον αναγνώστη να τοποθετήσει τις αποσπασματικές παιδικές εικόνες στο ιστορικό τους πλαίσιο.
Για την κ. Πρασσά, η συμβολή της μαρτυρίας βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί βιώνει τον εγκλεισμό, επεξεργάζεται αργότερα την εμπειρία του και αποφασίζει, έπειτα από χρόνια σιωπής, να μιλήσει.
Το «χαμένο τρένο» και η δύσκολη επιστροφή
Η κ. Πρασσά συνέδεσε το «χαμένο τρένο» με τη χαμένη παιδική ηλικία της Ρίνας Μπαρζιλάι-Ρεβάχ. Όπως εξήγησε ότι ο τίτλος, παραπέμπει στο τρένο με το οποίο η Ρίνα και η οικογένειά της απομακρύνθηκαν από το Μπέργκεν-Μπέλσεν τον Απρίλιο του 1945. Μετά από πολυήμερη περιπλάνηση, οι Γερμανοί το εγκατέλειψαν και οι κρατούμενοι εντοπίστηκαν από Σοβιετικούς στρατιώτες.
Στη δική της ανάγνωση, όμως, το «χαμένο τρένο» συμβολίζει και την παιδικότητα που στερήθηκε η Ρίνα. Η απελευθέρωση δεν έβαλε τέλος στο τραύμα: επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη, το μικρό κορίτσι αντιμετώπισε τον αντισημιτισμό και την απομόνωση από συμμαθήτριές του ενώ η οικογένεια βρέθηκε αντιμέτωπη με την κατάληψη του σπιτιού της.. Έτσι, όπως επισήμανε η κ. Πρασσά, η δοκιμασία συνεχίστηκε και μετά τον επαναπατρισμό, αφήνοντας αποτύπωμα σε ολόκληρη τη ζωή της.
Η μνήμη στον Βόλο
Αναφερόμενη στην τοπική ιστορία, η κ. Πρασσά στάθηκε στη συμβολή της Αντίστασης και των τοπικών αρχών στη διάσωση Εβραίων του Βόλου, μέσα από τη φυγάδευσή τους στο βουνό και τη χρήση πλαστών ταυτοτήτων με χριστιανικά ονόματα.
Ερωτηθείσα η κ. Πρασσά κατά πόσο η γνώση του Ολοκαυτώματος επηρεάζει τη σκέψη και τη στάση των ανθρώπων απέναντι στη σημερινή πραγματικότητα, τόνισε ότι επιδιώκει να διαχωρίζει την ιστορική και ερευνητική προσέγγιση του Ολοκαυτώματος από την τρέχουσα πολιτική του Ισραήλ, οι εξελίξεις στο οποίο, όπως σημείωσε, προκαλούν ανησυχία και προβληματισμό. Υπενθύμισε ότι το Ολοκαύτωμα δεν αποτελεί τη μοναδική γενοκτονία στην ιστορία, αναφερόμενη στις γενοκτονίες των Αρμενίων και των Ποντίων, καθώς και στην καταστροφή της Σμύρνης. Ως προς την εκπαίδευση, επισήμανε ότι η ιστορία του Ολοκαυτώματος διδάσκεται στα σχολεία και πλαισιώνεται από εκπαιδευτικά προγράμματα και επισκέψεις μαθητών σε πρώην ναζιστικά στρατόπεδα, ιδιαίτερα στο Άουσβιτς, επικαλούμενη την επικοινωνία της με εκπαιδευτικούς και μαθητές που συμμετέχουν στις δράσεις των ΓΑΚ.
Την παρουσίαση διοργανώνουν η Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου, ο Δήμος Βόλου – Αντιδημαρχία Πολιτισμού και Μουσείων, τα ΓΑΚ Μαγνησίας και οι εκδόσεις IANOS. Θα συμμετάσχουν η Ρίνα Μπαρζιλάι-Ρεβάχ, ο Γιάννης Θ. Κεσσόπουλος, η Βασιλική Γιακουμάκη από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και η Αννίτα Πρασσά.
www.ertnews.gr
