Πέρασαν (κιόλας) πέντε χρόνια από τον Σεπτέμβριο του 2020 όπου, εν μέσω πανδημίας, ο νομός μας γενικότερα και η Καρδίτσα ειδικότερα, βίωσε εικόνες βιβλικής καταστροφής, από ένα σπάνιο – ακραίο καιρικό φαινόμενο που κανείς ουσιαστικά από τους αρμόδιους φορείς, δεν είχε προειδοποιήσει για την έντασή του.
Πλέον ο “Ιανός” είναι ένα όνομα που δεν χρειάζεται καμία επεξήγηση. Η αναφορά του και μόνο ανασύρει μνήμες που πραγματικά πονάνε και που κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει από το ατομικό και συλλογικό θυμικό όσων έζησαν τα γεγονότα του διήμερου 18 και 19 Σεπτεμβρίου και όσων ακολούθησαν.
Νύχτες αγωνίας με τα νερά να ανεβαίνουν, άνθρωποι να εγκαταλείπουν σπίτια, διασώσεις πολιτών απ’ άκρη σ’ άκρη, ένας νομός και η μεγαλύτερη πόλη του χωρίς ρεύμα και νερό, οι δρόμοι ποτάμια με αυτοκίνητα, έπιπλα, και κάθε είδους αντικείμενα να επιπλέουν, κάτοικοι αποκλεισμένοι με αδυναμία επικοινωνίας με συγγενείς και φίλους και στην κορυφή όλων οι τρεις χαμένες ζωές στην Π.Ε. Καρδίτσας.
Η επόμενη μέρα βρήκε κατεστραμμένες υποδομές, περιουσίες που χάθηκαν σε μια νύχτα, απέλπιδες προσπάθειες αποκατάστασης υδροδότησης και ηλεκτροδότησης και βουβό κόσμο να επιχειρεί να απομακρύνει νερά και λάσπες από ισόγεια και υπόγεια, σπίτια και καταστήματα. Σε μια πόλη που μύριζε απ’ άκρη σ’ άκρη πετρέλαιο, από τις δεξαμενές που πλημμύρισαν.
Ο ιστορικός του μέλλοντος πιθανόν να απαντήσει στα πως και τα γιατί αυτής της καταστροφής. Η χρονική απόσταση δίνει την δυνατότητα της ψύχραιμης αντιμετώπισης και της αντικειμενικής θεώρησης των γεγονότων, των αποφάσεων που ελήφθησαν, των όσων έγιναν ή δεν έγιναν και έπρεπε να γίνουν. Όλοι εμείς οι υπόλοιποι, που ζήσαμε και κουβαλάμε μέσα μας τον “Ιανό” αρχικά και τον “Daniel” στη συνέχεια, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποστασιοποιηθούμε από τα γεγονότα και γι αυτό αρκούμαστε στο να αποφανθεί η δικαιοσύνη, στα σημεία τουλάχιστον που έχει λόγο.
Ένα από αυτά είναι οι τρεις θάνατοι με τις πρωτόδικες αποφάσεις που επέρριπταν ευθύνες σε αυτοδιοικητικούς φορείς να βρίσκονται προς κρίση στο Εφετείο.
Αυτό είναι το πρώτο κομμάτι του σήμερα, των πέντε χρόνων μετά. Τα υπόλοιπα έχουν να κάνουν με τις αποκαταστάσεις και τις αποζημιώσεις. Γιατί ο “Ιανός“, πέραν όλων των άλλων, δημιούργησε και ένα κρατικό μηχανισμό για αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, που δεν προϋπήρχε και που χρειάστηκε να λειτουργήσει σε εξαιρετικά στενά χρονικά πλαίσια, δεδομένων των τεράστιων αναγκών.
Σε ότι αφορά στις αποκαταστάσεις έχουν ολοκληρωθεί στην συντριπτική τους πλειοψηφία. Θα λέγαμε ότι το εμβληματικό σημείο ήταν το Κέντρο Υγείας Μουζακίου, η καταστροφή του οποίου ταξίδεψε, μαζί με την πλημμυρισμένη Καρδίτσα, παντού ανά την υφήλιο. Πλέον κατασκευάστηκε καινούργιο, σε νέο χώρο.
Είχαμε ακόμα την ολική σχεδόν καταστροφή στον βιολογικό καθαρισμό της Καρδίτσας, που απαίτησε σχεδόν 1 εκατ. ευρώ και ενάμισι χρόνο αναμονής για να μπορέσει να γίνει εκ νέου λειτουργικός.
Από τους δρόμους υπάρχουν σημεία, ειδικά στα ορεινά και ημιορεινά του Δήμου Καρδίτσας, που δεν είχαν συμπεριληφθεί στις αρχικές εργολαβίες και παραμένουν ημιτελή, αλλά πλέον εντάχθηκαν στις εργολαβίες για τον “Daniel” και, λογικά, θα τελειώσουν έστω και με μεγάλη καθυστέρηση.
Σε γενικές γραμμές τα εναπομείναντα «καθαρά» προβλήματα από τον “Ιανό” έχουν λυθεί σε υποδομές. Και λέμε «καθαρά» γιατί υπήρξε η «επέμβαση» της επόμενης θεομηνίας που είτε επανάφερε κάποια, είτε δεν επέτρεψε να ολοκληρωθούν στο σύνολό τους ορισμένα για τα οποία βρισκόταν σε εξέλιξη αποκαταστάσεις και παρεμβάσεις. Με βασικότερο τις διανοίξεις και τους καθαρισμούς ποταμών και τις αποκαταστάσεις αναχωμάτων.
Βεβαίως υπάρχουν επιπτώσεις που ακόμα «ακούγονται». Για παράδειγμα τα προβλήματα στο υπόγειο της Δημοτικής Πινακοθήκης, συν τους πίνακες που καταστράφηκαν. Οι συχνές-πυκνές διακοπές ρεύματος που αποδίδονται στην επίδραση της θεομηνίας στο υπόγειο καλωδιακό σύστημα. Και να μην ξεχνάμε τα κατολισθητικά φαινόμενα στα ορεινά που ναι μεν εκδηλώθηκαν με μεγαλύτερη ένταση στον “Daniel”, οι «βάσεις» όμως μπήκαν στον “Ιανό” με τεράστιες επιρροές στο έδαφος.
Σε ότι αφορά τώρα στις αποζημιώσεις, πάντα από τον “Ιανό“, υπάρχουν ορισμένοι δικαιούχοι που αναμένουν. Σύμφωνα με την ενημέρωση που είχε το KarditsaLive.Net από την αρμόδια υπηρεσία έχουμε 37 περιπτώσεις που κατατέθηκαν εκπρόθεσμα οι αιτήσεις. Στην δική τους περίπτωση αναμένεται σύντομα δημοσίευση απόφασης στην εφημερίδα της κυβερνήσεως, ώστε να κληθούν να καταθέσουν δικαιολογητικά και να πληρωθούν.
Από κει και πέρα υπάρχουν οι επιχειρήσεις που ήταν ασφαλισμένες, που, για αδιευκρίνιστο λόγο, έμειναν τελευταίες έχοντας πάρει μόνο τα μισά χρήματα από το ποσό που δικαιούνται. Εισέπραξαν δηλαδή το 35% από το 70% που ήταν το τελικό ποσοστό επί της ζημιάς (στην δική τους περίπτωση αφαιρουμένου του ποσού από τη ασφάλεια). Ο αριθμός αυτών των επιχειρήσεων ανέρχεται σε 65 και περιμένει το υπόλοιπο 35%.
Ο τομέας των αποζημιώσεων, με δεδομένο του πρωτόγνωρου της κατάστασης, θα έλεγε κανείς ότι κινήθηκε ικανοποιητικά. Θα λέγαμε μάλιστα πως υπήρξαν και περιπτώσεις που έγινε και προϊόν εκμετάλλευσης αλλά αυτό είναι ένα θέμα που αφορά άλλους. Ο κρατικός μηχανισμός προσπάθησε να ανταποκριθεί και στις πρώτες ανάγκες και στο να στηθεί ένας επιπλέον μηχανισμός καταγραφής, αξιολόγησης και συγκέντρωσης στοιχείων για να βοηθηθούν όσοι επλήγησαν.
Στο τέλος, αυτό που μένει, δεν είναι τόσο το οικονομικό κομμάτι, όσο η ανάγκη να πιστέψει ο Καρδιτσιώτης ότι δεν χρειάζεται πλέον να ανησυχεί. Αυτό, και με τον “Daniel” να έχει ακολουθήσει, δεν έχει επιτευχθεί. Με κάθε δυνατή βροχή ξυπνάνε μνήμες και δεν υπάρχει άνθρωπος που να υποστηρίζει ότι έχουμε αντιπλημμυρική προστασία. Οι πολιτικοί, κάθε βαθμίδας, μιλούν για προσπάθειες και παραπέμπουν σε έργα και κόστη που πολύ δύσκολα θα καλυφθούν. Όσο γι αυτούς που υποστηρίζουν ότι αυτά δεν συμβαίνουν κάθε μέρα, προφανώς και εθελοτυφλούν όταν μέσα σε τρία χρόνια η ίδια περιοχή χτυπήθηκε από “Ιανό” και “Daniel” και “Elias” λίγες ημέρες αργότερα.
Και για να κλείσουμε όπως ξεκινήσαμε…
Τίποτα δεν αποτυπώνει κάτι τόσο έντονα στη μνήμη όσο η επιθυμία να το ξεχάσεις. Μισέλ ντε Μονταίν (Γάλλος δοκιμιογράφος)
Π.Κ.
