Ξεχωριστή θέση στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο κατέχει το Ψυχοσάββατο, η ημέρα που η Ορθόδοξη Εκκλησία αφιερώνει στη συλλογική μνήμη όλων όσοι έχουν φύγει από τη ζωή. Αν και κάθε Σάββατο θεωρείται παραδοσιακά ημέρα αναφοράς στους κεκοιμημένους, δύο συγκεκριμένα Σάββατα μέσα στο έτος τιμώνται με ιδιαίτερη λαμπρότητα, καθώς τελούνται γενικά μνημόσυνα, τρισάγια και ειδικές ακολουθίες τόσο στους ναούς όσο και στα κοιμητήρια.
Τις ημέρες αυτές οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες, προσεύχονται για τα αγαπημένα τους πρόσωπα, τελούν μνημόσυνα και προσφέρουν κόλλυβα, ενώ δεν λείπουν και οι πράξεις ελεημοσύνης στη μνήμη των νεκρών. Τα κόλλυβα, με κύριο συστατικό το σιτάρι, συμβολίζουν τη φθορά του σώματος αλλά και την ελπίδα της Ανάστασης και της αιώνιας ζωής.
Σύμφωνα με την παράδοση, το Ψυχοσάββατο αποτελεί ουσιαστικά ένα καθολικό τρισάγιο για όλους τους κεκοιμημένους και τελείται μετά τον Όρθρο και τη Θεία Λειτουργία. Παρότι όλα τα Σάββατα του χρόνου είναι αφιερωμένα στις ψυχές των χριστιανών, η Εκκλησία έχει ορίσει δύο Ψυχοσάββατα ως κεντρικές ημέρες μνήμης, με κοινή προσευχή για όλους, γνωστούς και αγνώστους.
Οι ημερομηνίες τους είναι κινητές, καθώς συνδέονται άμεσα με τον εορτασμό του Πάσχα. Το πρώτο Ψυχοσάββατο προηγείται κατά 57 ημέρες της Ανάστασης, ενώ το δεύτερο ακολουθεί 48 ημέρες μετά.
Για το 2026, το πρώτο Ψυχοσάββατο τιμάται το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, ενώ το δεύτερο το Σάββατο 30 Μαΐου.
Τα κόλλυβα μπορούν να προσφερθούν είτε στον Εσπερινό της Παρασκευής είτε στη Θεία Λειτουργία του Σαββάτου – ή και στις δύο περιπτώσεις – καθώς η ακολουθία είναι η ίδια. Σημειώνεται πως τα ευλογημένα κόλλυβα δεν πετιούνται ούτε σκορπίζονται στους τάφους, αλλά καταναλώνονται ή μοιράζονται με σεβασμό.
Το Ψυχοσάββατο παραμένει μια βαθιά συμβολική ημέρα περισυλλογής, μνήμης και προσευχής, κρατώντας ζωντανό τον δεσμό ανάμεσα στους ζωντανούς και τις ψυχές των κεκοιμημένων.















