Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία για το σύνολο της χώρας, την ελληνική περιφέρεια και φυσικά τον Νομό Καρδίτσας. Οι αστοχίες της Ελληνικής Κυβέρνησης στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του προγράμματος Ελλάδα 2.0, που στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης (36 δις), αφήνουν ανεκμετάλλευτη μια πρωτοφανή ευκαιρία ανόρθωσης για την ελληνική ύπαιθρο.
Η χώρα μας απέτυχε στην ολοκλήρωση της πράσινης μετάβασης, με την ανυπαρξία έργων αποθήκευσης ενέργειας, χωρίς επενδύσεις στα δίκτυα, και με φανερή την αδυναμία να μετασχηματιστεί ψηφιακά (η Ελλάδα έχει το πιο αργό και συνάμα πιο ακριβό ίντερνετ στην Ευρώπη).
Οι προτεραιότητες της κυβέρνησης στον αρχικό σχεδιασμό άφησαν τη χώρα χωρίς κοινωνικές κατοικίες και χωρίς υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στο ΕΣΥ, αρκετά κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Στον σιδηρόδρομο, όταν η Ιταλία διέθεσε σχεδόν 12%, η Ισπανία 4%, η Ρουμανία 13%, η ελληνική κυβέρνηση -μετά τα Τέμπη- περιορίστηκε στο 0,9% των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Για τη λειψυδρία και τη διαχείριση των υδάτων, τα αρχικώς ενταγμένα 21 έργα τελικά απεντάχθηκαν, ενώ στην Πολιτική Προστασία, αφαιρέθηκαν και τα 13 Περιφερειακά Κέντρα Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας. Στις δύο τελευταίες αυτές περιπτώσεις, η Καρδίτσα χάνει μια πολύ μεγάλη ευκαιρία να θωρακιστεί και να γίνει ανθεκτική στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Εκτός από τα παραπάνω 5 σημεία τα οποία ουσιαστικά θα μπορούσαν ν’ αναβαθμίσουν την πολύπαθη ελληνική επαρχία, η Καρδίτσα μέσα από 7 συγκεκριμένες απεντάξεις που παρατίθενται παρακάτω χάνει την δυνατότητα να θωρακιστεί απέναντι σε μια σειρά προκλήσεων.
1. Ειδικότερα, ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» από το ορόσημο 316 του Μέτρου 16285 – «Επένδυση: Επενδύσεις στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο μέσω προγραμμάτων σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα», «άρδευση: ολοκλήρωση και έναρξη λειτουργίας των 18 έργων» στο εθνικό αρδευτικό δίκτυο. Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021). Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο “Ελλάδα 2.0” η επένδυση ήταν «ένα ολιστικό πρόγραμμα για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του εθνικού πλαισίου ρύθμισης του γεωργοπεριβαλλοντικού τομέα, βελτίωσης και αποκατάστασης της γης. Το σχέδιο προέβλεπε μάλιστα μέχρι τα τέλη του 2025 την ολοκλήρωση 18 έργων μεταξύ των οποίων τα δύο αφορούσαν τον Νομό μας:
α. Εκσυγχρονισμός αρδευτικού δικτύου του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων Ταυρωπού, Ν. Καρδίτσας (προϋπολογισμός: 36,7 εκατομμύρια ευρώ).
β. Αρδευτικό Δίκτυο Ορφανών Ν. Καρδίτσας – Υπέρειας Ν. Λάρισας (προϋπολογισμός; 26 εκατομμύρια ευρώ). Τι προβλέπεται σήμερα; Τα δύο αυτά αρδευτικά έργα που σύμφωνα με το αρχικό “Ελλάδα 2.0” έπρεπε να είναι έτοιμα μέχρι τα τέλη του 2025 μέσω ΣΔΙΤ, απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
2. Ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» επίσης από το Μέτρο 16898 – Επένδυση: Έργα ύδρευσης. Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο του “Ελλάδα 2.0” «η επένδυση συνίσταται σε έργα ύδρευσης με στόχο την κάλυψη των υψηλών αναγκών υδροδότησης κατά τους θερινούς μήνες και την αντιμετώπιση των προβλημάτων διαρροής». Το μέτρο απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
3. Ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» ακόμη από το Μέτρο 16850 – Επένδυση: Υποδομές παροχής και εξοικονόμησης πόσιμου νερού. Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021). Το ορόσημο 74 του “Ελλάδα 2.0” προέβλεπε μέχρι τα τέλη του 2025 την «ολοκλήρωση όλων των έργων, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων δράσεις εξοικονόμησης νερού σε 45.000 νοικοκυριά και 10.000 επιχειρήσεις τουλάχιστον». Τι προβλέπεται σήμερα; Δεν προβλέπεται φυσικά πλέον καμία έκθεση πιστοποίησης ολοκλήρωσης ως ποιοτικός δείκτης υλοποίησης των έργων. Και δεν υπάρχει πλέον ο συγκεκριμένος ποσοτικός στόχος των «τουλάχιστον» 45.000 νοικοκυριών και 10.000 επιχειρήσεων που υπήρχε στο αρχικό “Ελλάδα 2.0”.
4. Ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» και από το Μέτρο 16882 – Επένδυση: Αντιπλημμυρικά έργα. Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021). Σύμφωνα με το αρχικό “Ελλάδα 2.0” η επένδυση περιελάβανε «παρεμβάσεις που μειώνουν τους κινδύνους πλημμύρας, παρέχουν νερό για αρδευτικούς σκοπούς σε περιοχές που πλήττονται από ξηρασία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ενισχύουν την αποδοτικότητα της διαχείρισης των επιφανειακών υδάτων σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας». Τι προβλέπεται σήμερα; Δεν προβλέπεται τίποτα. Το μέτρο έχει διαγραφεί από το “Ελλάδα 2.0”.
5. Παράδοση κινητών κέντρων διοίκησης και επιτόπιου ελέγχου στις 13 περιφέρειες». Τι προβλέπεται τώρα; Δεν προβλέπεται τίποτα. Το μέτρο έχει διαγραφεί από το “Ελλάδα 2.0”.
6. Ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» επιπροσθέτως από το Μέτρο 16909 – Επένδυση: Υποδομή / Θέσπιση στρατηγικής εθνικής διαχείρισης κινδύνου καταστροφών. Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021). Το ορόσημο 84 του αρχικού σχεδίου “Ελλάδα 2.0” προέβλεπε μέχρι τα τέλη του 2025: «Ολοκλήρωση των ακόλουθων δράσεων: 1. Δημιουργία ενός στρατηγικού εθνικού κέντρου διαχείρισης κινδύνου καταστροφών στα κτίρια «Άτλαντας» και «Φάρος». 2. Παράδοση τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού για τα 13 περιφερειακά κέντρα επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας. 3. Κατασκευή νέων κτιριακών εγκαταστάσεων και εξοπλισμού γραφείου για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα για την Πολιτική Προστασία και το Πυροσβεστικό Σώμα. 4. Κατασκευή κέντρου ελέγχου και διαχείρισης εναέριας επιτήρησης.
7. Ο Νομός Καρδίτσας «χάνει» και από το Μέτρο 16283– Επένδυση: Υλοποίηση περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ) μέσω προγραμμάτων σύμπραξης δημόσιου–ιδιωτικού τομέα. Τι προβλεπόταν αρχικά (Ιούλιος 2021). Στο ορόσημο 80 του αρχικού “Ελλάδα 2.0” προβλεπόταν μέχρι τα τέλη του 2024 η «Ολοκλήρωση κατασκευής και θέση σε λειτουργία 13 περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας». Η κατασκευή των 13 περιφερειακών κέντρων επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας θα γινόταν «μέσω συμπράξεων δημόσιου – ιδιωτικού τομέα» και «στόχος της επένδυσης είναι να διασφαλιστεί η έγκαιρη και αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων και των κρίσεων σε περιφερειακό επίπεδο». Τι προβλέπεται τώρα; Δεν προβλέπεται τίποτα. Το ορόσημο 80 έχει διαγραφεί από το “Ελλάδα 2.0”.
Δρ Παπαγεωργίου Σωτήρης,
Διδάσκων Παν/ίου Θεσσαλίας
Γραμματέας Δικτύου Επιστημόνων και μέλος της Κεντρικής Πολ. Επιτροπής ΠΑΣΟΚ
