Η Συρία βρίσκεται αυτή την περίοδο σε μια κρίσιμη καμπή, την πιο ενδιαφέρουσα μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ, τον Δεκέμβριο του 2024. Η νέα μεταβατική ηγεσία του Αχμέτ αλ-Σάρα επιχειρεί να αποκαταστήσει την κρατική κυριαρχία και να επαναφέρει τη χώρα στο διεθνές και περιφερειακό σύστημα.
Η απομάκρυνση σημαντικών οικονομικών και διπλωματικών περιορισμών, με αποκορύφωμα την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών στις 24 Αυγούστου 2026 να αφαιρέσουν τη Συρία από τη λίστα των κρατών-χορηγών της τρομοκρατίας, η συνεργασία με όλες τις αραβικές χώρες της περιοχής και ιδιαίτερα τις Μοναρχίες του Κόλπου, καθώς και η έναρξη σχέσεων με την ΕΕ, δημιουργούν νέες προϋποθέσεις για επενδύσεις, ανοικοδόμηση και διεθνή επανασύνδεση.
Στο εσωτερικό, όμως, το μεγάλο στοίχημα είναι η ενοποίηση μιας χώρας που παρέμενε επί χρόνια κατακερματισμένη. Και εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη ίσως πρόσφατη εξέλιξη: η διάλυση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, των SDF των οποίων κορμός ήταν το ένοπλο κουρδικό κίνημα της Συρίας, και η ενσωμάτωση των στρατιωτικών και πολιτικών δομών τους στο συριακό κράτος. Ο αρχηγός τους Μαζλούμ Αμπντί ανακοίνωσε στις 25 Αυγούστου το τέλος της SDF ως ανεξάρτητης στρατιωτικής δύναμης, ενώ λίγες ημέρες αργότερα διορίστηκε σύμβουλος του προέδρου αλ-Σάρα.
Πρόκειται για εξέλιξη που περιορίζει δραστικά το ενδεχόμενο μιας αυτόνομης κουρδικής οντότητας στη βορειοανατολική Συρία και ενισχύει τη Δαμασκό. Η περιοχή που επί χρόνια διέθετε δικές της στρατιωτικές, διοικητικές και οικονομικές δομές περνά σταδιακά υπό τον έλεγχο των κεντρικών θεσμών.
Για την Τουρκία, η εξέλιξη αποτελεί σημαντική στρατηγική επιτυχία, καθώς περιορίζει την παρουσία μιας ένοπλης κουρδικής δύναμης στα νότια σύνορά της, την οποία η Άγκυρα συνδέει με το PKK.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει και το τέλος του κουρδικού ζητήματος. Αντίθετα, το ερώτημα μεταφέρεται πλέον από το πεδίο των όπλων στο πεδίο των δικαιωμάτων: θα υπάρξει συνταγματική αναγνώριση της κουρδικής ταυτότητας, της γλώσσας και των πολιτικών δικαιωμάτων; Θα μπορέσουν οι Κούρδοι να διατηρήσουν ουσιαστικό ρόλο στη διοίκηση των περιοχών τους χωρίς να διαθέτουν ξεχωριστούς στρατιωτικούς και πολιτικούς θεσμούς;
Η ίδια συζήτηση αποκτά ευρύτερη περιφερειακή διάσταση, καθώς και στην Τουρκία εξελίσσεται διαδικασία διάλυσης και αφοπλισμού του PKK, με το τουρκικό κοινοβούλιο να έχει πλέον θεσπίσει νομικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο της Δαμασκού αφορά τις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ μέσα στο συριακό έδαφος. Η Άγκυρα επιδιώκει μια ενιαία, κυρίαρχη Συρία, απαλλαγμένη από κουρδικές ένοπλες δομές, ενώ το Ισραήλ διατηρεί στρατιωτική παρουσία στη νότια Συρία και επιμένει στη δημιουργία μιας ευρύτερης ζώνης ασφαλείας. Η πρόσφατη επίσκεψη του Ισραηλινού υπουργού Άμυνας Ισραέλ Κατς στο συριακό έδαφος και η δήλωση του ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν πρόκειται να αποχωρήσουν δείχνουν ότι η αντιπαράθεση με τη Δαμασκό και, έμμεσα, με την Άγκυρα παραμένει ενεργή. Παράλληλα, έκθεση της Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι ορισμένες ισραηλινές επιχειρήσεις στη νότια Συρία συνιστούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Έτσι, η Συρία βρίσκεται σήμερα ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυναμικές: από τη μία, την προσπάθεια ενοποίησης του κράτους, ενσωμάτωσης των Κούρδων και διεθνούς ομαλοποίησης και, από την άλλη, τις βαθιές περιφερειακές αντιπαραθέσεις που εξακολουθούν να εκδηλώνονται στο έδαφός της. Το αν η διάλυση των SDF θα αποτελέσει την αρχή μιας ιστορικής πολιτικής διευθέτησης ή απλώς μια προσωρινή αναδιάταξη των ισορροπιών θα εξαρτηθεί κυρίως από το εάν η νέα Συρία μπορέσει να συνδυάσει την εδαφική ενότητα με πραγματικές εγγυήσεις δικαιωμάτων και πολιτικής συμμετοχής.
Τα παραπάνω θέματα εξετάζονται στο 78ο podcast της «Διεθνούς Ματιάς» που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho, με καλεσμένο τον Σωτήρη Ρούσσο, Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων & Θρησκείας στη Μ. Ανατολή στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Διευθυντή του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών & Ισλαμικών Σπουδών (ΚΕΜΜΙΣ) και συγγραφέα του έργου «Επανάσταση και εξέγερση στη Μέση Ανατολή», εκδόσεις Gutenberg
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
