Η εύθραυστη συμμαχία ανάμεσα στη Μαρίν Λεπέν και τον προστατευόμενό της, Ζορντάν Μπαρντελά, στην ηγεσία του «Εθνικού Συναγερμού» , αρχίζει να καταρρέει καθώς η προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές παίρνει φωτιά.
Από τον Ιούλιο, όταν το δικαστήριο της άναψε το «πράσινο φως» για να διεκδικήσει εκ νέου το ύπατο αξίωμα της χώρας, η Λεπέν έχει ανακτήσει πλήρως τον έλεγχο του Εθνικού Συναγερμού, του κόμματος που ίδρυσε ο πατέρας της το 1972. Οι διαφωνίες τους σε θέματα πολιτικής και ύφους, τις οποίες παραμέριζαν όσο εκείνη έδινε μάχη με τις κατηγορίες για υπεξαίρεση, βγαίνουν πλέον ανοιχτά στο προσκήνιο.
Το οικονομικό πρόγραμμα που παρουσίασε την Τρίτη η Λεπέν επιβεβαιώνει ότι ο 31χρονος Μπαρντελά και η φιλοεπιχειρηματική του ατζέντα έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα, μπροστά στις προτεραιότητες της ίδιας. Παρότι το σχέδιό της περιλαμβάνει δραστική μείωση του ελλείμματος, η Λεπέν τάχθηκε υπέρ της μείωσης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης, της ενίσχυσης της αγοραστικής δύναμης, της φορολόγησης της επαναγοράς ιδίων μετοχών και της αύξησης των φόρων στις πολυεθνικές.
«Υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε θέματα πολιτικής και ύφους, αλλά τελικά η αρχηγός είναι η Μαρίν Λεπέν», δήλωσε αυτή την εβδομάδα σε συνέντευξή του ο αντιπρόεδρος του κόμματος, Λουί Αλιό.
Η ένταση κλιμακώθηκε μετά από δημοσίευμα της ιστοσελίδας Mediapart, το οποίο αποκάλυψε αντισημιτικά σχόλια που φέρεται να είχε κάνει ο Μπαρντελά το 2013, ισχυρισμούς που ο ίδιος αρνείται, έχοντας ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη. Παρότι η Λεπέν τον στήριξε δημόσια, ο σάλος πυροδότησε έντονη παρασκηνιακή παραφιλολογία και δημοσιεύματα που θέλουν τη διαρροή να προέρχεται από το εσωτερικό του Εθνικού Συναγερμού.
Παγώνουν οι σχέσεις τους
«Η υπόθεση με τα αντισημιτικά σχόλια μπορεί να αποτελέσει μια καλή αφορμή για να πάρουν ακόμη μεγαλύτερες αποστάσεις», εκτιμά η Βαλερί Ιγκουνέ, Γαλλίδα ιστορικός με ειδίκευση στην ακροδεξιά, υπενθυμίζοντας τις προσπάθειες της Λεπέν να αποτινάξει τις ρατσιστικές καταβολές του κόμματος. «Οι σχέσεις μεταξύ Μπαρντελά και Λεπέν έχουν ψυχρανθεί αισθητά από το καλοκαίρι», προσθέτει.
Ο Μπαρντελά ήταν μόλις 26 ετών όταν ανέλαβε την προεδρία του κόμματος το 2022, με την πλήρη στήριξη της Λεπέν. Παρά την ήττα της από τον Εμανουέλ Μακρόν εκείνη τη χρονιά, ο Εθνικός Συναγερμός αύξησε τα ποσοστά του, ενώ στις πρόωρες εκλογές του 2024 αναδείχθηκε πρώτη δύναμη σε έδρες στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση. Με τις προεδρικές εκλογές να απέχουν μόλις έξι μήνες, η Λεπέν προηγείται στις δημοσκοπήσεις και έχει δηλώσει ανοιχτά ότι, αν εκλεγεί, ο Μπαρντελά θα είναι ο πρωθυπουργός της.
Πριν όμως το δικαστήριο επιτρέψει στη Λεπέν να διεκδικήσει για τέταρτη φορά την προεδρία, ο Μπαρντελά προετοιμαζόταν να τεθεί ο ίδιος επικεφαλής του ψηφοδελτίου.
Στους 16 μήνες που μεσολάβησαν από την πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση του Μαρτίου 2025 για υπεξαίρεση, που της στερούσε το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, μέχρι τη δικαστική απόφαση του Ιουλίου που μείωσε την ποινή, ο Μπαρντελά είχε αρχίσει να προσαρμόζει τον κομματικό μηχανισμό στη δική του, φιλελεύθερη οικονομική ατζέντα.
Οι δυο τους έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες αντιλήψεις για την οικονομία, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το παρασκήνιο. Η Λεπέν διαμορφώνει ένα λαϊκίστικο οικονομικό πρόγραμμα στην προσπάθειά της να λειάνει το σκληρό πολιτισμικό της προφίλ. Οι προτεραιότητές της εστιάζουν στους εργαζόμενους και στην ενίσχυση του οικογενειακού εισοδήματος, αναφέρει η ίδια πηγή. Αντίθετα, ο Μπαρντελά πιστεύει ότι η οικονομική πολιτική πρέπει να κινείται με γνώμονα την επιχειρηματικότητα και τις ευκαιρίες στην αγορά.
«Αγκάθι» το συνταξιοδοτικό
Το νέο οικονομικό πρόγραμμα της Λεπέν δύσκολα θα ηρεμήσει τις αγορές και τις ανησυχίες για τα δημοσιονομικά της χώρας, που συνεχίζουν να πιέζουν τα γαλλικά ομόλογα. Την προηγούμενη εβδομάδα, η διαφορά απόδοσης του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έναντι του γερμανικού εκτινάχθηκε στα υψηλότερα επίπεδα από την κρίση χρέους της ευρωζώνης το 2011.
«Βρίσκεται αντιμέτωπη με την ίδια πρόκληση που αντιμετωπίζουν όλα τα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη: να συντάξει ένα πρόγραμμα που θα είναι ταυτόχρονα αξιόπιστο και ρεαλιστικό», επισημαίνουν σε ανάλυσή τους για το Bloomberg Economics οι Ζαν Νταλμπάρ και Αντόνιο Μπαρόζο .
Παρ’ όλα αυτά, η Λεπέν εξακολουθεί να θεωρείται η πιο αξιόπιστη υποψήφια, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Verian για το Le Figaro Magazine. Στη σφυγμομέτρηση που διενεργήθηκε το διάστημα 27-29 Σεπτεμβρίου, το 39% των πολιτών θεωρεί ότι διαθέτει ξεκάθαρο όραμα για το μέλλον της Γαλλίας, έναντι 27% του κεντροδεξιού Εντουάρ Φιλίπ και 18% του ηγέτη της αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν.
Στο ίσως πιο κρίσιμο πολιτικά ζήτημα, αυτό του συνταξιοδοτικού, η Λεπέν τάσσεται διαχρονικά υπέρ της συνταξιοδότησης στα 60 έτη, την ώρα που ο Μακρόν ανέβασε το όριο στα 64. Ο Μπαρντελά, από την πλευρά του, προωθούσε μια μεταρρύθμιση που εστίαζε στα χρόνια εργασίας και όχι σε ένα σταθερό, θεσμοθετημένο όριο ηλικίας.
Όσο ο Μπαρντελά θεωρούνταν ο επικρατέστερος υποψήφιος για την προεδρία, οι επαφές με επιχειρηματικά στελέχη είχαν γίνει απόλυτη προτεραιότητα για τον Εθνικό Συναγερμό. Ο ίδιος προσέγγιζε διευθύνοντες συμβούλους, υποσχόμενος φοροελαφρύνσεις, γραφειοκρατικές απλουστεύσεις και την ίδρυση ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου. Μάλιστα, πέρυσι έδωσε το «παρών» στο ετήσιο συνέδριο του Medef, του μεγαλύτερου εργοδοτικού φορέα της Γαλλίας.
Αν και η Λεπέν έδωσε φέτος το «παρών» στο συνέδριο του Medef και είχε επίσης συναντήσεις με επιχειρηματίες, οι εντυπώσεις που άφησε ήταν πολύ διαφορετικές. Ο Μπαρντελά προσπαθούσε εμφανώς να τους εντυπωσιάσει, ενώ εκείνη διατήρησε ένα αυστηρό, ηγετικό ύφος, θέλοντας να δείξει ότι δεν έχει ανάγκη τη στήριξή τους, σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνώριζαν το περιεχόμενο των συζητήσεων.
«Πολλοί μάνατζερ είχαν ποντάρει στον Μπαρντελά», δηλώνει ο Μπαστιέν Μπρουνίς, επιχειρηματίας και ηγετικό στέλεχος του Medef. «Πίστευαν ότι θα τους άκουγε περισσότερο και ότι ήταν διατεθειμένος να υιοθετήσει τις προτάσεις τους», προσθέτει, σημειώνοντας ωστόσο ότι πλέον οι συναντήσεις μαζί του δεν έχουν κανένα νόημα. «Η υστερία γύρω από τον Μπαρντελά τελείωσε».
Λάμψη, lifestyle και εσωκομματικές τριβές
Οι διαφωνίες των δύο ηγετών ξεπερνούν την οικονομική φιλοσοφία. Ο Μπαρντελά προβάλλει συστηματικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την πολυτελή ζωή του, προκαλώντας την ενόχληση των παλαιότερων στελεχών του κόμματος, που φοβούνται ότι αυτή η εικόνα ξενίζει τη λαϊκή, εργατική βάση του Εθνικού Συναγερμού.
Διατηρεί δεσμό με μια Ιταλίδα, με την οποία εμφανίζεται σε κοσμικές εκδηλώσεις, όπως το Grand Prix της Formula 1 στο Μονακό, ενώ συχνάζει σε ακριβά εστιατόρια του Παρισιού, όπως το Laurent, σε μικρή απόσταση από το Προεδρικό Μέγαρο των Ηλυσίων.
Παράλληλα, στα κεντρικά γραφεία του κόμματος στο Παρίσι, ο Μπαρντελά προώθησε μια ομάδα νεότερων συνεργατών που συμμερίζονται τις φιλοεπιχειρηματικές του θέσεις.
Η πιο πολυσυζητημένη μεταγραφή ήταν αυτή του Φρανσουά Ντιρβιέ, ενός πρώην διαχειριστή κεφαλαίων που παραιτήθηκε από την υψηλόμισθη θέση του στον ιδιωτικό τομέα (στην Otium Capital) για να αναλάβει βασικός οικονομικός του σύμβουλος.
Όπως και στην περίπτωση του Μπαρντελά, το προφίλ του Ντιρβιέ ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την εργατική απήχηση της Λεπέν. Γόνος της γαλλικής ανώτερης τάξης, συντηρητικός καθολικός και με εξαιρετική γνώση των χρηματοοικονομικών, διέθετε το κατάλληλο υπόβαθρο για να «πουλήσει» το όραμα του Μπαρντελά στους επιχειρηματικούς κύκλους. Παράλληλα, έγινε το σύμβολο της στροφής του κόμματος προς τις οικονομικές ελίτ.
Την ημέρα που η Λεπέν δικαιώθηκε στο δικαστήριο, ο Ντιρβιέ πρότεινε στον Μπαρντελά να ανακοινώσει παρά ταύτα την υποψηφιότητά του, σύμφωνα με πηγές από το περιβάλλον του κόμματος. Η αντιδραση της Λεπέν ήταν ακαριαία: αποφάσισε την άμεση αποπομπή του αμέσως μετά τη δικαστική της νίκη τον Ιούλιο, παρότι η απόφαση έγινε γνωστή τον Αύγουστο.
Τον Σεπτέμβριο, η Λεπέν έλαβε μια συμβολική αλλά ουσιαστική απόφαση, να ξεκινήσει την προεκλογική της εκστρατεία από την εργατούπολη Ενέν-Μπομόν στον γαλλικό Βορρά, την περιφέρεια από την οποία εκλέγεται βουλευτής, θέτοντας ως κεντρικό θέμα την προσιτή στέγαση.
Παρά τις αναταράξεις, ένα διαζύγιο μεταξύ των δύο φαντάζει απίθανο προς το παρόν.
Η δημόσια εικόνα ενότητας βοηθά το κόμμα να προσελκύσει συντηρητικούς ψηφοφόρους, οι οποίοι διστάζουν να στηρίξουν τον καθαρό λαϊκισμό της Λεπέν.
Γι’ αυτόν τον λόγο, η ιστορικός Βαλερί Ιγκουνέ επισημαίνει ότι θα ήταν παρακινδυνευμένο για τη Λεπέν να περιθωριοποιήσει πλήρως τον Μπαρντελά. «Αν χάσει τον Μπαρντελά, υπάρχει μεγάλη μερίδα κόσμου που δεν θα ψηφίσει πια το κόμμα», τονίζει. «Είναι μια πολύ σημαντική προσωπικότητα στον Εθνικό Συναγερμό που έχει κερδίσει το δικό του φανατικό κοινό».
Από την πλευρά του, ο Μπαρντελά φροντίζει να διατηρεί ένα πυκνό πρόγραμμα επαφών, διατηρώντας μάλιστα και δικό του οικονομικό σύμβουλο, τον Σαρλ-Ανρί Γκαλουά.
Ο ίδιος ο Γκαλουά ανέφερε ότι δεν αποκλείεται οι δύο ηγέτες να χωρίσουν τους δρόμους τους κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, περιοδεύοντας ταυτόχρονα σε διαφορετικές πόλεις της Γαλλίας.
«Έτσι διπλασιάζουμε την ισχύ μας», δηλώνει ο Γκαλουά, πρώην οικονομικός διευθυντής της ωρολογοποιίας TAG Heuer για την Ευρώπη. «Καθώς η Μαρίν και ο Ζορντάν είναι εξίσου δημοφιλείς, πρόκειται για μια στρατηγική από την οποία βγαίνουμε όλοι κερδισμένοι».
Με πληροφορίες από Bloomberg
