Οι μεγαλόσωμοι σκύλοι ζουν συνήθως λιγότερα χρόνια από τους μικρόσωμους, με τους επιστήμονες να προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να εξηγήσουν αυτή τη διαφορά. Μια νέα έρευνα δείχνει ότι η απάντηση μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο γερνά το DNA τους.
Για παράδειγμα, οι Γερμανικοί Μολοσσοί και τα μαστίφ σπάνια ζουν περισσότερα από δέκα χρόνια, ενώ τα τσιουάουα μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα είκοσι. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (8/10) στο επιστημονικό περιοδικό Science, οι μεγαλόσωμοι σκύλοι φαίνεται να γερνούν βιολογικά λίγο ταχύτερα από τους μικρόσωμους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος από 894 σκύλους που συμμετέχουν στο Dog Aging Project, ένα μακροχρόνιο ερευνητικό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, με στόχο να κατανοήσουν καλύτερα πώς επηρεάζουν την υγεία και τη διάρκεια ζωής των σκύλων η ηλικία, τα γονίδια και το περιβάλλον.
Τι συμβαίνει στο DNA των σκύλων καθώς μεγαλώνουν
Οι επιστήμονες εξέτασαν τις λεγόμενες επιγενετικές αλλαγές, δηλαδή χημικές μεταβολές που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα γονίδια, χωρίς να αλλάζουν το ίδιο το DNA.
Μία από αυτές είναι η μεθυλίωση του DNA, κατά την οποία μικρές χημικές ομάδες προσκολλώνται σε συγκεκριμένα σημεία του. Καθώς ο οργανισμός μεγαλώνει, η κατανομή τους αλλάζει με σχετικά προβλέψιμο τρόπο.
Αυτές οι αλλαγές επιτρέπουν στους επιστήμονες να υπολογίζουν τη βιολογική ηλικία ενός οργανισμού, η οποία δεν είναι απαραίτητα ίδια με την πραγματική του ηλικία.
Η μελέτη έδειξε ότι οι σκύλοι που είχαν μεγαλύτερη βιολογική ηλικία από την αναμενόμενη αντιμετώπιζαν και αυξημένο κίνδυνο θανάτου, ανεξάρτητα από την αιτία.
«Με βάση τον βιοδείκτη μας, αυτό το επιγενετικό ρολόι, οι μεγάλοι σκύλοι γερνούσαν λίγο ταχύτερα ανά έτος ζωής σε σύγκριση με τους μικρόσωμους», εξήγησε ο γενετιστής Νόα Σνάιντερ-Μάκλερ, από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, μιλώντας στο Live Science.
Ο ρόλος των γονιδίων που «μεταπηδούν»
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας αφορά ορισμένα τμήματα του DNA που είναι γνωστά ως «γονίδια που μεταπηδούν», επειδή έχουν τη δυνατότητα να μετακινούνται σε διαφορετικά σημεία του γονιδιώματος.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς που περιορίζουν τη δραστηριότητά τους. Ένας από αυτούς είναι η μεθυλίωση του DNA.
Όσο όμως οι σκύλοι μεγαλώνουν, οι χημικοί δείκτες που κρατούν αυτά τα τμήματα υπό έλεγχο μειώνονται. Έτσι, τα συγκεκριμένα στοιχεία μπορεί να γίνουν πιο ενεργά, προκαλώντας βλάβες στα γονίδια και συμβάλλοντας στη φλεγμονή που σχετίζεται με τη γήρανση.
Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο αυτή η διαδικασία να παίζει ρόλο στην ταχύτερη γήρανση των μεγαλόσωμων σκύλων. Διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως πρόκειται για την αιτία της μικρότερης διάρκειας ζωής τους.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης αλλαγές στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Καθώς οι σκύλοι γερνούν, τα κύτταρα αυτά φαίνεται να χάνουν μέρος των χαρακτηριστικών που τα διαφοροποιούν μεταξύ τους.
Αυτό ενδέχεται να επηρεάζει την ικανότητά τους να εκτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες, όπως η αντιμετώπιση λοιμώξεων και η προστασία του οργανισμού από τον καρκίνο.
Μπορεί το μέγεθος ενός σκύλου να επηρεάζει τη γήρανσή του;
Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης αν η επιλεκτική εκτροφή σκύλων για την ανάπτυξη ολοένα μεγαλύτερων φυλών έχει επηρεάσει τη διάρκεια ζωής τους.
Σύμφωνα με τον Σνάιντερ-Μάκλερ, η γρήγορη ανάπτυξη και το μεγάλο σωματικό μέγεθος μπορεί να έχουν κάποιο βιολογικό κόστος.
Ο οργανισμός ενός μεγαλόσωμου σκύλου χρειάζεται να διαθέσει σημαντικούς πόρους για να αναπτυχθεί και να διατηρήσει τους ιστούς του. Αυτό ενδέχεται να επηρεάζει τους μηχανισμούς που τον προστατεύουν από ασθένειες και από τις φθορές της γήρανσης.
Προς το παρόν, πάντως, πρόκειται για μια επιστημονική υπόθεση. Η νέα μελέτη δεν εξέτασε άμεσα αν η επιλεκτική εκτροφή ευθύνεται για τις διαφορές που παρατηρήθηκαν μεταξύ μεγαλόσωμων και μικρόσωμων σκύλων.
Τι μπορεί να μας μάθει η γήρανση των σκύλων για τον άνθρωπο
Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν να παρακολουθούν τους σκύλους που συμμετέχουν στο Dog Aging Project, συγκεντρώνοντας περισσότερα στοιχεία για την υγεία και τη διάρκεια ζωής τους.
Στόχος τους είναι να βελτιώσουν τα εργαλεία με τα οποία υπολογίζεται η βιολογική ηλικία των ζώων και να εντοπίσουν αλλαγές που θα μπορούσαν να προειδοποιούν για προβλήματα υγείας πριν αυτά εμφανιστούν.
Η έρευνα μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες και για τη γήρανση των ανθρώπων. Οι σκύλοι εμφανίζουν αρκετές από τις ίδιες ασθένειες με εμάς, ενώ ζουν στο ίδιο περιβάλλον με τους ιδιοκτήτες τους και εκτίθενται σε πολλούς από τους ίδιους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Μελετώντας, λοιπόν, πώς γερνούν οι σκύλοι και τι επηρεάζει την υγεία τους, οι επιστήμονες ελπίζουν να κατανοήσουν καλύτερα και τους μηχανισμούς της ανθρώπινης γήρανσης.
Με πληροφορίες από ΕΡΤ, Live Science
