Η ΕΕ «κάνει ό,τι μπορεί» για να αποτρέψει μια επικείμενη πιθανή εμπορική κρίση με την Κίνα, δήλωσε ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιος για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, καθώς η Ένωση ανακοίνωσε την υποστήριξή της σε μια σειρά έργων για κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ο Σεζουρνέ δήλωσε την Παρασκευή ότι η ΕΕ θα υποστηρίξει 46 νέα στρατηγικά έργα με στόχο την επιτάχυνση του εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες έως το 2030 σε ολόκληρη την Ένωση.
Τα πλάνα της ΕΕ για τον περιορισμό της εξάρτησης από ξένες χώρες
«Ενδέχεται να αντιμετωπίσουμε μια κρίση τους επόμενους μήνες», ανέφερε. «Μπορεί να βρεθούμε αντιμέτωποι με εμπορικές εντάσεις που θα μπορούσαν επίσης να προκαλέσουν κρίση σε διάφορους τομείς. Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για αυτό. Και προετοιμαζόμαστε αυτή τη στιγμή».
Τα νέα έργα περιλαμβάνουν μονάδες παραγωγής λιθίου, γαλλίου και σπάνιων γαιών που απαιτούνται για τις βιομηχανίες της αυτοκινητοβιομηχανίας, της άμυνας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με κόστος χρηματοδότησης 21 δισ. ευρώ.
Τα έργα αυτά ανακοινώθηκαν την ίδια στιγμή που η ΕΕ προσπαθεί να αποτρέψει έναν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα, με τον επίτροπο Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, να συνεχίζει τις συνομιλίες την Παρασκευή στο Πεκίνο με στόχο τη μείωση του «μη βιώσιμου» εμπορικού πλεονάσματος της Κίνας έναντι της ΕΕ, το οποίο ανέρχεται σε 1 δισ. λίρες την ημέρα.
«Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να προχωρήσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ο πρωταρχικός σκοπός είναι οι στόχοι που ορίζει ο νόμος, ενώ πέρα από αυτό υπάρχει μια γεωπολιτική πρόκληση που θα μπορούσε να μας προλάβει πολύ γρήγορα», δήλωσε ο Σεζουρνέ.
«Ανοίγουν ορυχεία, χτίζονται εργοστάσια, υπογράφονται συμφωνίες χρηματοδότησης και διαμορφώνεται μια ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας», πρόσθεσε ο Σεζουρνέ.
Εν μέσω κάποιου σκεπτικισμού σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της για το 2030 όσον αφορά τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα, ο Σεζουρνέ ανέφερε τρία «καίρια» έργα τα οποία έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως στρατηγικά, προορίζοντάς τα για ταχεία έκδοση αδειών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ένα εργοστάσιο σπάνιων γαιών κοντά στο Πω, στη νοτιοδυτική Γαλλία. Το εργοστάσιο Carester, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στα τέλη του 2026, παράγει δυσπρόσιο και τέρβιο, «δύο πρώτες ύλες για τις οποίες εξαρτόμαστε σχεδόν εξ ολοκλήρου από την Κίνα», οι οποίες χρησιμοποιούνται σε μαγνήτες για ηλεκτρικά οχήματα και ανεμογεννήτριες.
«Αυτό το μεμονωμένο έργο θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει περίπου το 15% της παγκόσμιας παραγωγής αυτών των οξειδίων. Αυτό δεν είναι μικρό επίτευγμα», δήλωσε ο Σεζουρνέ.
Αναφέρθηκε επίσης σε ένα εργοστάσιο γαλλίου στην Ελλάδα, το οποίο έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία.
Το τρίτο, το Keliber, ένα εργοστάσιο εξόρυξης και επεξεργασίας λιθίου στη Φινλανδία, λειτουργεί επίσης μετά από χρηματοδότηση ύψους 150 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Οι πρωτοβουλίες της Ένωσης
Τα 46 έργα αποτελούν τη δεύτερη σειρά πρωτοβουλιών που έχουν χαρακτηριστεί ως «καίρια» μετά την ψήφιση του Νόμου για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες του 2024, ο οποίος υποχρεώνει νομικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μειώσει την εξάρτηση της Ένωσης από ξένες χώρες.
Η ΕΕ ελπίζει να ακολουθήσει τα βήματα της Ιαπωνίας, η οποία έχει μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα όσον αφορά τις σπάνιες γαίες από 90% σε 60% από το 2011, όταν το Πεκίνο απαγόρευσε τις εξαγωγές περίπου 20 εταιρειών προς την Ιαπωνία, ισχυριζόμενο ότι χρησιμοποιούνταν για στρατιωτικούς σκοπούς.
Αν και ο χαρακτηρισμός ως «καίριου έργου» δεν εξασφαλίζει άμεση χρηματοδότηση στα έργα, επιτρέπει την επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης και συμβάλλει στην κινητοποίηση κεφαλαίων.
Ωστόσο, έχουν διατυπωθεί κριτικές από τον κλάδο εντός της ΕΕ ότι το πρόγραμμα δεν είναι αρκετά ισχυρό για να επιτύχει τους στόχους της εξόρυξης του 10%, της επεξεργασίας του 40% και της ανακύκλωσης του 25% των αναγκών της Ένωσης έως το 2030.
Η γαλλική εταιρεία επεξεργασίας λιθίου Viridian Lithium, η οποία έλαβε το καθεστώς στρατηγικής σημασίας από την ΕΕ το 2025, τέθηκε σε δικαστική εκκαθάριση τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους.
Νωρίτερα φέτος, μια ομάδα 23 από τα 60 έργα που είχαν χαρακτηριστεί στρατηγικά το 2025 απηύθυνε επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας την ανάληψη περαιτέρω δράσεων για την «επείγουσα αποδέσμευση κεφαλαίων για τα έργα, ιδίως εκείνα που βρίσκονται στο στάδιο της τελικής επενδυτικής απόφασης και αντιμετωπίζουν οξεία έλλειψη ρευστότητας, πιέσεις από την αγορά και άμεσο κίνδυνο».
Ο Σεζουρνέ ανέφερε ότι τα κράτη μέλη έχουν αποδεσμεύσει 1 δισ. ευρώ για έξι από τα έργα, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων παρέχει επιπλέον 660 εκατ. ευρώ για οκτώ έργα.
Με πληροφορίες από Guardian
