Οι Χούθι της Υεμένης απειλούν να διακόψουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στη σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.
Οι υποστηριζόμενοι από την Τεχεράνη αντάρτες ανακοίνωσαν αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών και ανέλαβαν την ευθύνη για επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον δύο σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Υποστήριξαν ότι τα πλοία παραβίασαν τον αποκλεισμό και προειδοποίησαν ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν έως ότου η Σαουδική Αραβία άρει τους περιορισμούς που έχει επιβάλει στις περιοχές της Υεμένης τις οποίες ελέγχουν.
Η απειλή προκαλεί ανησυχία στις αγορές και στη ναυτιλία, καθώς τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντάμπ συνδέουν τον Ινδικό Ωκεανό με την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, με τη Μεσόγειο. Από τη διαδρομή αυτή περνά περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Ήδη αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν την περιοχή, φοβούμενες νέες επιθέσεις, ενώ η τιμή του πετρελαίου Brent έφθασε περίπου τα 100 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδό της από τον Μάιο.
Μια δεύτερη κρίσιμη θαλάσσια οδός
Η νέα απειλή έρχεται ενώ η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη επηρεαστεί από τη σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Από εκεί περνούσε, πριν από την κλιμάκωση, περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που διακινούνταν παγκοσμίως.
Η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου από το λιμάνι Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, ώστε να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό καθιστά τη διαδρομή μέσω των Μπαμπ αλ-Μαντάμπ ακόμη πιο σημαντική για το Ριάντ.
Ενδεχόμενη διακοπή της κυκλοφορίας και στα δύο περάσματα θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στις μεταφορές ενέργειας και στις εφοδιαστικές αλυσίδες, αναγκάζοντας πολλά πλοία να ακολουθούν τη μακρύτερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θεωρήσουν το Ιράν υπεύθυνο για οποιαδήποτε νέα επίθεση των Χούθι και απείλησε με σκληρά στρατιωτικά αντίποινα τόσο κατά της Τεχεράνης όσο και κατά των ανταρτών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης ότι ιρανικά κεφάλαια που έχουν δεσμευθεί στις ΗΠΑ θα χρησιμοποιούνται για την αποζημίωση πλοίων που έχουν υποστεί ζημιές από επιθέσεις στον Κόλπο.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε την απόφαση «εμπρηστικό προηγούμενο».
Ανάφλεξη στη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν
Η ένταση αυξήθηκε μετά την επανάληψη των αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν στις 7 Ιουλίου. Στόχος της Ουάσιγκτον ήταν να ανακτήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη απάντησε πλήττοντας ενεργειακές εγκαταστάσεις και μονάδες αφαλάτωσης σε χώρες του Κόλπου.
Η κλιμάκωση έχει ουσιαστικά θέσει σε κίνδυνο τη συμφωνία που είχαν συνάψει οι δύο πλευρές στις 17 Ιουνίου. Καθώς οι διαπραγματεύσεις παραμένουν στάσιμες, ΗΠΑ και Ισραήλ προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης σύγκρουσης.
«Αν δεν μπορούμε να πουλήσουμε πετρέλαιο στην περιοχή, δεν θα μπορεί κανείς», προειδοποίησε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής με την Ουάσιγκτον, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.
Μέχρι πρόσφατα, οι Χούθι είχαν παραμείνει στο περιθώριο του πολέμου που ξέσπασε μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να κρατούσαν την εμπλοκή τους ως ύστατη επιλογή ή να χρειάζονταν χρόνο για να ανασυγκροτήσουν τις δυνάμεις τους μετά τα αμερικανικά πλήγματα του 2025.
Οι Χούθι ανήκουν στον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης», το δίκτυο ενόπλων οργανώσεων που χρηματοδοτεί και εκπαιδεύει το Ιράν σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής.
Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023, είχαν επανειλημμένα επιτεθεί σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εκστρατεία εκείνη σταμάτησε τον Μάιο του 2025, όταν συμφώνησαν σε εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες έπειτα από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε στρατιωτικές και πολιτικές υποδομές στην Υεμένη.
Το επεισόδιο στο αεροδρόμιο της Σαναά
Η πρόσφατη κλιμάκωση επιταχύνθηκε μετά την επίθεση της Σαουδικής Αραβίας στο διεθνές αεροδρόμιο της Σαναά στις 13 Ιουλίου.
Οι Χούθι υποστήριξαν ότι το Ριάντ προσπάθησε να εμποδίσει την προσγείωση αεροσκάφους της Mahan Air, το οποίο μετέφερε στελέχη τους που επέστρεφαν από το Ιράν.
Είχαν μεταβεί εκεί για την κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, στο αεροσκάφος επέβαιναν επίσης στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης, στρατιωτικοί σύμβουλοι και μεταφερόταν εξοπλισμός για πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Οι Χούθι απάντησαν εξαπολύοντας πυραύλους και drones εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου της Άμπχα στη Σαουδική Αραβία. Λίγες ημέρες αργότερα ανακοίνωσαν τον αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών.
Η αντιπαράθεση συνδέεται και με το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Υεμένη.
Οι Χούθι και η Σαουδική Αραβία τηρούν από το 2022 μια εύθραυστη εκεχειρία. Το Ριάντ είχε ηγηθεί το 2015 διεθνούς στρατιωτικής επέμβασης με στόχο να εκδιώξει τους αντάρτες από τη Σαναά και τις βόρειες περιοχές της χώρας που είχαν καταλάβει.
Τα τελευταία χρόνια, η Σαουδική Αραβία προσπαθεί να απεμπλακεί από τον πόλεμο. Οι διαπραγματεύσεις, ωστόσο, έχουν σταματήσει.
Οι Χούθι ζητούν από το Ριάντ να διακόψει τη στήριξή του προς τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, να τους αναγνωρίσει ως την πραγματική εξουσία στη χώρα και να χρηματοδοτήσει τους μισθούς του δημόσιου τομέα και την ανοικοδόμηση.
Με τις επιθέσεις κατά της σαουδαραβικής ναυτιλίας, επιδιώκουν να αυξήσουν την πίεση ώστε να γίνουν δεκτοί οι όροι τους.
Παράλληλα, η δράση τους ενισχύει τη στρατηγική του Ιράν, καθώς αυξάνει το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος για έναν από τους βασικούς συμμάχους της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
Ο φόβος για νέο πόλεμο στην Υεμένη
Η Σαουδική Αραβία δηλώνει αποφασισμένη να διατηρήσει ανοιχτά τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, αλλά επιδιώκει να αποφύγει την επιστροφή σε έναν πόλεμο από τον οποίο προσπαθεί να αποχωρήσει εδώ και χρόνια.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε το Ριάντ ούτε η Ουάσιγκτον επιθυμούν μια νέα μεγάλης κλίμακας σύγκρουση. Προειδοποιούν, όμως, ότι οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία μπορεί να οδηγήσουν τη Σαουδική Αραβία στο συμπέρασμα ότι η στρατιωτική απάντηση είναι η μόνη επιλογή.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο πόλεμος στην Υεμένη θα μπορούσε να αναζωπυρωθεί, με τη Σαουδική Αραβία να στηρίζει χερσαίες επιχειρήσεις τοπικών δυνάμεων κατά των Χούθι.
Με πληροφορίες από Le Monde
