Τέσσερα ασημένια μπαούλα έμειναν για σχεδόν σαράντα χρόνια κλειστά στη σοφίτα της Μαίρη Όστιν. Τα είχε μαζέψει η ίδια στα μέσα της δεκαετίας του ’80 και δεν άντεχε να τα ανοίξει. Μέσα υπήρχαν χειρόγραφοι στίχοι του Φρέντι Μέρκιουρι: τραγούδια που έγιναν μέρος της ποπ μνήμης, από το «Bohemian Rhapsody» και το «Killer Queen» μέχρι το «We Are the Champions» και το «Don’t Stop Me Now».
Η Όστιν άνοιξε για πρώτη φορά ένα από αυτά το 2022 και το ξανάκλεισε σχεδόν αμέσως. Το υλικό δεν ήταν μόνο πολύτιμο· ήταν προσωπικό. Ήταν τα χαρτιά ενός ανθρώπου με τον οποίο είχε ζήσει μια σχέση που δεν χώρεσε εύκολα σε μία λέξη και που, πεθαίνοντας, της είχε αφήσει όχι μόνο το σπίτι και τα αντικείμενά του, αλλά και κάτι δυσκολότερο: τη μνήμη του.
Τώρα, την εβδομάδα που ο Μέρκιουρι θα έκλεινε τα 80, η Όστιν μιλά για το «Freddie Mercury: A Life in Lyrics», ένα βιβλίο βασισμένο στους χειρόγραφους στίχους, τις φωτογραφίες και το προσωπικό αρχείο του τραγουδιστή των Queen. Δεν είναι ακόμη ένα βιβλίο νοσταλγίας για έναν ροκ σταρ. Είναι η στιγμή που η γυναίκα που έζησε για δεκαετίες στο Garden Lodge, το σπίτι του Μέρκιουρι στο Κένσινγκτον, ανοίγει ένα αρχείο που μέχρι τώρα προστάτευε σχεδόν σαν ιδιωτικό πένθος.
Η ιστορία της Όστιν με τον Μέρκιουρι άρχισε το 1970, πριν από τον μύθο. Εκείνος, γεννημένος στη Ζανζιβάρη ως Farrokh Bulsara, είχε σπουδάσει γραφικές τέχνες και σχέδιο και πουλούσε ρούχα και υφάσματα στο Kensington Market. Εκείνη δούλευε στο Biba και ήταν φίλη του Brian May. Γνωρίστηκαν όταν οι Queen ήταν ακόμη στην αρχή τους, πριν η φωνή, η υπερβολή και η σκηνική του παρουσία αλλάξουν για πάντα την εικόνα του βρετανικού ροκ.
Υπήρξαν ζευγάρι, αρραβωνιάστηκαν, έζησαν μαζί. Όταν έγινε σαφές ότι ο αρραβώνας τους δεν θα οδηγούσε σε γάμο, η σχέση τους δεν κόπηκε. Η Όστιν έμεινε φίλη, συνεργάτιδα, άνθρωπος εμπιστοσύνης, το πρόσωπο που ο Μέρκιουρι θεωρούσε σταθερό ακόμη και όταν γύρω του η φήμη, το σεξ, τα χρήματα, οι περιοδείες και η υπερβολή άλλαζαν τα πάντα.
Αυτό δίνει στη νέα μαρτυρία της το βάρος της. Η Όστιν δεν μιλά ως θαυμάστρια ούτε ως βιογράφος που μαζεύει υλικό από απόσταση. Μιλά ως η γυναίκα που βρέθηκε μέσα στο σπίτι, στις μετακομίσεις, στις σιωπές, στις πρακτικές ανάγκες, στην ασθένεια, στο τέλος. Έγινε, χωρίς να το επιδιώξει, φύλακας ενός από τους πιο μεγάλους ποπ μύθους του 20ού αιώνα.
Αυτός ο ρόλος είχε κόστος. Μετά τον θάνατο του Μέρκιουρι το 1991, σε ηλικία 45 ετών, η Όστιν κληρονόμησε το Garden Lodge και μεγάλο μέρος της περιουσίας του. Πολλοί θαυμαστές των Queen την αντιμετώπισαν με καχυποψία: γιατί κράτησε το σπίτι, γιατί δεν αποκάλυψε πού σκορπίστηκε η τέφρα του, γιατί δεν άφησε το Garden Lodge να γίνει τόπος προσκυνήματος. Η ίδια επιμένει ότι έκανε αυτό που της είχε ζητήσει εκείνος. Ο Μέρκιουρι δεν ήθελε το σπίτι του να γίνει μουσείο και δεν ήθελε να γίνει γνωστό πού βρίσκονται οι στάχτες του.
Το 2023 η Όστιν αποφάσισε να αποχωριστεί μεγάλο μέρος των αντικειμένων που βρίσκονταν στο Garden Lodge. Η δημοπρασία «Freddie Mercury: A World of His Own» στον Sotheby’s έγινε παγκόσμιο γεγονός: χειρόγραφοι στίχοι, ρούχα, έργα τέχνης, κοσμήματα, έπιπλα και αντικείμενα σκηνής πέρασαν από το σπίτι στην αγορά. Η δημοπρασία συγκέντρωσε περίπου 40 εκατ. λίρες, αλλά προκάλεσε και αντιδράσεις από θαυμαστές που ένιωσαν ότι ένα ιδιωτικό σύμπαν διαλύθηκε σε καταλόγους και τιμές.
Το νέο βιβλίο δίνει άλλη συνέχεια σε εκείνον τον αποχωρισμό. Αν η δημοπρασία ήταν η στιγμή που η Όστιν αποχωρίστηκε τα πράγματα, το «A Life in Lyrics» μοιάζει με προσπάθεια να μείνει κάτι άλλο: όχι το αντικείμενο ως τρόπαιο, αλλά το χειρόγραφο ως ίχνος δημιουργίας. Στους στίχους, στις διορθώσεις, στις πρόχειρες γραμμές και στα κομμένα προσχέδια, ο Φρέντι Μέρκιουρι εμφανίζεται όχι ως άγαλμα του ροκ, αλλά ως άνθρωπος που δουλεύει, ψάχνει, σβήνει, επινοεί.
Η Όστιν λέει ότι μπόρεσε σταδιακά να σταθεί απέναντι σε αυτό το υλικό επειδή ήταν παρούσα όταν γράφτηκε μεγάλο μέρος του. Εκεί βρίσκεται και η πραγματική αξία της μαρτυρίας της. Δεν προσφέρει μόνο αναμνήσεις για τον Μέρκιουρι ως τραγουδιστή και σκηνική μορφή, αλλά μικρές λεπτομέρειες για το πώς τα τραγούδια πέρασαν από το σπίτι, το πιάνο, τη σχέση τους και τις αλλαγές της ζωής του, πριν γίνουν κοινή μνήμη για εκατομμύρια ανθρώπους.
Δεν είναι απλή η θέση της. Για τους θαυμαστές υπήρξε άλλοτε ιερή φύλακας και άλλοτε ύποπτη κληρονόμος. Για τον Μέρκιουρι υπήρξε κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: ένας άνθρωπος στον οποίο μπορούσε να αφήσει το σπίτι, τα χαρτιά, την ιδιωτικότητά του και το μυστικό του τέλους. Αυτή η αντίφαση είναι που κάνει το θέμα μεγαλύτερο από μια ακόμη επέτειο των Queen.
Κάθε μεγάλος σταρ αφήνει πίσω του τραγούδια, εικόνες, δικαιώματα, αντικείμενα, φήμες, συγγενείς, πρώην συντρόφους, θαυμαστές και ανθρώπους που ζητούν πρόσβαση. Η περίπτωση του Φρέντι Μέρκιουρι είχε πάντα όλα αυτά, αλλά είχε και κάτι πιο κλειστό: ένα σπίτι που έμεινε σχεδόν άθικτο, μια γυναίκα που έμεινε σιωπηλή και ένα αρχείο που περίμενε σε μπαούλα.
Τώρα που ανοίγει ένα μέρος του, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα μάθουμε για εκείνον. Είναι ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να φυλάει, να κλείνει και να ανοίγει τη μνήμη ενός ανθρώπου που ανήκει πια σε όλους εκτός από τις στιγμές όπου ανήκε μόνο σε λίγους.
Με στοιχεία από The Guardian
