Σαράντα τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση του «Σπιτιού των πνευμάτων», η Άλμπα Τρουέμπα επιστρέφει στο οικογενειακό σπίτι, έχοντας επιζήσει από τα βασανιστήρια της δικτατορίας του Αουγκούστο Πινοσέτ. Η Ιζαμπέλ Αλιέντε αποφάσισε να συνεχίσει την ιστορία που την έκανε διάσημη σε όλο τον κόσμο και με το νέο της μυθιστόρημα, «La hora antes del alba», κέρδισε το Premio Planeta 2026, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Η 84χρονη Χιλιανή συγγραφέας παρέλαβε το βραβείο το βράδυ της Πέμπτης 15 Οκτωβρίου στη Βαρκελώνη, στην επετειακή 75η διοργάνωση του ισπανικού λογοτεχνικού θεσμού. Η ανακοίνωση της νίκης της προκάλεσε όρθιο χειροκρότημα στην αίθουσα, ενώ η ίδια παραδέχτηκε ότι δεν είχε λάβει ποτέ στο παρελθόν μέρος σε λογοτεχνικό διαγωνισμό, από φόβο μήπως καταλήξει τελευταία. «Στην ηλικία μου, δεν έχεις πια πολλά να χάσεις», είπε με χιούμορ.
Το καινούργιο βιβλίο συνεχίζει την ιστορία ακριβώς από εκεί όπου σταμάτησε το πρώτο μυθιστόρημα της Αλιέντε, το 1982. Η Άλμπα, εγγονή της Κλάρα και μέλος της οικογένειας Τρουέμπα, επιστρέφει από τη φρίκη της δικτατορίας αποφασισμένη να ξαναχτίσει τη ζωή της. Μέσα στο παλιό οικογενειακό σπίτι αρχίζει να καταγράφει όσα συνέβησαν στη χώρα της, αναλαμβάνοντας να αφηγηθεί την ιστορία μιας εποχής βίας και πολιτικής καταστολής.
Για την Αλιέντε, αυτή η επιστροφή ήταν μια εκκρεμότητα που τη συνόδευε σχεδόν σε ολόκληρη τη συγγραφική της ζωή. Από τότε που κυκλοφόρησε το «Σπίτι των πνευμάτων», οι αναγνώστες δεν σταμάτησαν να τη ρωτούν τι απέγινε η Άλμπα μετά το τέλος του βιβλίου. Η ερώτηση επέμενε για δεκαετίες, μέχρι που η συγγραφέας αισθάνθηκε ότι είχε έρθει η κατάλληλη στιγμή να της απαντήσει.
Η απόφαση συνδέεται και με την πολιτική πραγματικότητα του σήμερα. Η Αλιέντε εξήγησε ότι η αναζωπύρωση του αυταρχισμού και η απειλή που διακρίνει για τις δημοκρατίες την κάνουν να θυμάται τον φόβο που βίωσε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1973 στη Χιλή. Εκείνα τα γεγονότα την οδήγησαν τελικά στην εξορία στη Βενεζουέλα, όπου έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα.
«Όταν βλέπω τόσες δημοκρατίες να απειλούνται από τον ακραίο αυταρχισμό, ακόμη και από τον φασισμό, αισθάνομαι ξανά τον φόβο που με ανάγκασε να εγκαταλείψω τη χώρα μου μετά το πραξικόπημα του 1973», δήλωσε.
Το «Σπίτι των πνευμάτων», που κυκλοφόρησε το 1982, αφηγείται την ιστορία τεσσάρων γενεών της οικογένειας Τρουέμπα, με τις γυναίκες της οικογένειας να βρίσκονται στο κέντρο μιας αφήγησης όπου η πολιτική βία, οι κοινωνικές συγκρούσεις, ο έρωτας και τα υπερφυσικά στοιχεία συνυπάρχουν. Το βιβλίο καθιέρωσε την Αλιέντε διεθνώς, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1993 και απέκτησε φέτος νέα τηλεοπτική διασκευή από το Prime Video.
Το καινούργιο μυθιστόρημα, σύμφωνα με τη συγγραφέα, ολοκληρώνει πλέον αυτή την ιστορία. Η Άλμπα, παρότι έχει υποστεί βασανιστήρια και σεξουαλική βία, δεν έχει χάσει τη δύναμή της. Η μητρότητα, ο έρωτας και οι μνήμες των ανθρώπων που προηγήθηκαν τη βοηθούν να προχωρήσει, χωρίς να εγκαταλείψει την ανάγκη να καταγράψει όσα έζησε.
Η βράβευση σηματοδοτεί παράλληλα και μια σημαντική αλλαγή στον ισπανόφωνο εκδοτικό κόσμο. Η Αλιέντε είχε συνδέσει τη συγγραφική της διαδρομή με τις εκδόσεις Plaza & Janés, που ανήκουν πλέον στον όμιλο Penguin Random House, από την εποχή του πρώτου της μυθιστορήματος. Με το Premio Planeta, το νέο βιβλίο της περνά στον ανταγωνιστικό εκδοτικό όμιλο Planeta, ο οποίος εξασφαλίζει έναν από τους σημαντικότερους τίτλους της παγκόσμιας λογοτεχνικής αγοράς. Προς το παρόν, η μετακίνηση αφορά το συγκεκριμένο έργο και όχι το σύνολο των μελλοντικών βιβλίων της.
Το «La hora antes del alba» συμμετείχε στον διαγωνισμό με τον προσωρινό τίτλο «Los que faltan» και το ψευδώνυμο Λουθ Βεντούρα (Luz Ventura), σύμφωνα με τους κανόνες της διοργάνωσης. Στη φετινή απονομή, στην οποία είχαν υποβληθεί 1.424 έργα, δεύτερος αναδείχθηκε ο Ισπανός συγγραφέας Σέρχιο Ερνάντεθ Καράσκο, με το ιστορικό μυθιστόρημα «La añoranza» και έπαθλο 200.000 ευρώ.
Η Αλιέντε, που έχει πουλήσει περισσότερα από 80 εκατομμύρια βιβλία σε όλο τον κόσμο, χαρακτήρισε τη διάκριση εξαιρετικά σημαντική για την ίδια, συγκρίνοντας το κύρος της με εκείνο ενός Νόμπελ. Για τη νέα της ηρωίδα, πάντως, η εξήγησή της ήταν περισσότερο προσωπική: «Αυτό το μυθιστόρημα κλείνει τον σύνθετο κόσμο των χαρακτήρων του “Σπιτιού των πνευμάτων”».
Η Άλμπα επιστρέφει εκεί όπου γεννήθηκε η ιστορία της. Αυτή τη φορά, όμως, για να την αφηγηθεί η ίδια.
Με στοιχεία από El País
