Ο Μπομπ Ντίλαν εμφανίστηκε στο Βατικανό με μαύρη κουκούλα, καπέλο και γάντια. Όταν όμως ήρθε η ώρα να χαιρετήσει τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, έβγαλε τα γάντια του και του έσφιξε το χέρι. Η φωτογραφία των δύο ανδρών στις 4 Νοεμβρίου προκάλεσε αμέτρητα σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα, κυρίως για την ασυνήθιστη εμφάνιση του 85χρονου μουσικού. Τώρα ο Ιησουίτης Αντόνιο Σπαντάρο, ο άνθρωπος που οργάνωσε τη συνάντηση, αποκαλύπτει σε νέα συνέντευξή του την ιστορία πίσω από εκείνη την ημέρα.
Ο Σπαντάρο, υφυπουργός του Βατικανού για τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση, ήταν εκείνος που έφερε σε επαφή τους δύο άνδρες. Όπως εξηγεί, ο Ντίλαν ήθελε να γνωρίσει τον πρώτο Αμερικανό Πάπα, ενώ ο Λέων ΙΔ΄ ήταν ήδη θαυμαστής του. Μάλιστα, τον περασμένο Ιούλιο είχε συμπεριλάβει στον πρόλογο του βιβλίου του «Disarmed and Disarming: Peace Is a Gift» στίχους από ένα ελάχιστα γνωστό αντιπολεμικό τραγούδι του Ντίλαν, γραμμένο το 1963.
Το τραγούδι έχει τίτλο «Go Away You Bomb» και απευθύνεται στην ατομική βόμβα. Ο νεαρός τότε Ντίλαν καταγγέλλει το όπλο ως ανθρώπινο δημιούργημα, φτιαγμένο και ελεγχόμενο από ανθρώπινα χέρια. Το είχε γράψει για μια συλλογή αντιπυρηνικών τραγουδιών που ετοίμαζε ο Ίζι Γιανγκ, ιδρυτής του Folklore Center στο Γκρίνουιτς Βίλατζ της Νέας Υόρκης. Η συλλογή δεν εκδόθηκε ποτέ και ο Ντίλαν δεν ηχογράφησε το τραγούδι.
Το δακτυλογραφημένο χειρόγραφο, με τις χειρόγραφες διορθώσεις του δημιουργού του, παρέμεινε για δεκαετίες στο αρχείο του Γιανγκ. Το 2013 ανακοινώθηκε η δημοπράτησή του από τον οίκο Christie’s, ενώ σε μεταγενέστερη δημοπρασία, τον Δεκέμβριο του 2014, δεν βρέθηκε αγοραστής. Εξήντα τρία χρόνια μετά τη σύνθεσή του, οι στίχοι του βρέθηκαν στο βιβλίο ενός Πάπα, δίπλα σε αναφορές στον Άγιο Αυγουστίνο και τον Παύλο ΣΤ΄, ως μέρος μιας έκκλησης κατά του πυρηνικού επανεξοπλισμού.
Για τον Σπαντάρο, αυτή είναι η πιο ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στον μουσικό και τον Ποντίφικα. Ο ίδιος φωτογράφισε από κοντά τα ενωμένα χέρια τους, απομονώνοντας τη χειραψία από το υπόλοιπο στιγμιότυπο. Η εικόνα τού θύμισε τα περίφημα «Χέρια που προσεύχονται» του Άλμπρεχτ Ντύρερ, με τις φλέβες και τις ρυτίδες να αποτυπώνουν το πέρασμα του χρόνου. Στη συνάντηση εκείνης της ημέρας έβλεπε τον άνθρωπο που είχε γράψει ένα τραγούδι εναντίον της ατομικής βόμβας στις αρχές της δεκαετίας του 1960 να σφίγγει το χέρι εκείνου που το είχε διαβάσει και παραθέσει το 2026.
Η κουκούλα, πάντως, είχε προκαλέσει μια μικρή ανησυχία στον ίδιο τον ιερέα. Λίγο πριν περάσουν την πύλη της Αγίας Άννας, ρώτησε τους συνεργάτες του Ντίλαν μήπως θα ήταν προτιμότερο να την κατεβάσει. Εκείνοι του εξήγησαν ότι αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινής εμφάνισης του μουσικού, τόσο πάνω στη σκηνή όσο και έξω από αυτήν. Ο Σπαντάρο δεν επέμεινε. Ο Πάπας, όπως θυμάται, τον κοίταξε στα μάτια και τον υποδέχθηκε χωρίς να δείξει την παραμικρή ενόχληση.
Η λεπτομέρεια αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν συγκριθεί με την προηγούμενη συνάντηση του Ντίλαν με έναν Πάπα, το 1997, στην Μπολόνια. Τότε είχε τραγουδήσει μπροστά στον Ιωάννη Παύλο Β΄ φορώντας καουμπόικο καπέλο, το οποίο έβγαλε πριν πλησιάσει για να τον χαιρετήσει. Αυτή τη φορά κράτησε την κουκούλα του και έβγαλε τα γάντια του.
Η συνάντηση οργανώθηκε σχετικά εύκολα, καθώς οι περιοδείες του Ντίλαν στην Ιταλία συνέπεσαν με το πρόγραμμα του Πάπα. Ο μουσικός είχε εμφανιστεί στο Μιλάνο τη Δευτέρα, είχε συναυλία στη Ρώμη την Πέμπτη και ήταν ελεύθερος την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στη βιβλιοθήκη του Αποστολικού Παλατιού, αντάλλαξαν λίγα λόγια και δώρα: ο Πάπας πρόσφερε ένα κομποσκοίνι και ο Ντίλαν ένα υπογεγραμμένο αντίτυπο της αυτοβιογραφίας του «Chronicles: Volume One».
Στη συνέχεια ζήτησαν να μιλήσουν μόνοι τους. Ο Σπαντάρο και οι υπόλοιποι παρευρισκόμενοι αποχώρησαν από την αίθουσα, οπότε το περιεχόμενο της ιδιωτικής συνομιλίας παραμένει άγνωστο. Ο ιερέας θυμάται μόνο την εικόνα του Ντίλαν όταν βγήκε: σιωπηλός, απορροφημένος στις σκέψεις του και φανερά ευχαριστημένος. Άλλωστε, όπως σχολιάζει, ο μουσικός έχει περάσει έξι δεκαετίες αποφεύγοντας να εξηγεί τα τραγούδια του.
Ο Σπαντάρο αποκαλύπτει ακόμη ότι η αγάπη του Πάπα για τη μουσική του Ντίλαν ξεκινά από τα φοιτητικά του χρόνια στο Πανεπιστήμιο Βιλανόβα. Εκεί είχε γνωρίσει τον Τζιμ Μάσελμαν, μετέπειτα ιδρυτή της δισκογραφικής Appleseed Recordings, με τον οποίο μοιραζόταν την αγάπη του για το μπέιζμπολ και τη φολκ μουσική. Ο Μάσελμαν τού είχε μάλιστα δώσει να διαβάσει ένα δοκίμιο που παρουσίαζε τον Ντίλαν ως τον σημαντικότερο ποιητικό δημιουργό της γενιάς τους.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με μια ακόμη μικρή σκηνή. Ο Σπαντάρο ζήτησε από τον Ντίλαν να του υπογράψει ένα αντίτυπο της δίγλωσσης ιταλικής ανθολογίας «64 Lyrics». Ο μουσικός χαμογέλασε, απάντησε «ίσως» και τελικά υπέγραψε χρησιμοποιώντας ένα συνηθισμένο τετράχρωμο στιλό BIC που έβγαλε ο ιερέας από την τσέπη του.
Με στοιχεία από Rolling Stone
