Τα κινηματογραφικά βραβεία BAFTA βάζουν πλέον την τεχνητή νοημοσύνη μέσα στους επίσημους κανόνες τους.
Με το άνοιγμα των συμμετοχών για τα βραβεία του 2027, η Βρετανική Ακαδημία ανακοίνωσε αλλαγές στον κανονισμό της, ανάμεσά τους και μια νέα ρήτρα για τη χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης και άλλων ψηφιακών εργαλείων. Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν αποκλείει αυτομάτως μια ταινία από τη διεκδίκηση βραβείου. Αυτό που αλλάζει είναι ότι τα BAFTA διατηρούν πλέον ρητά το δικαίωμα να ζητήσουν περισσότερες πληροφορίες όταν η χρήση αυτών των εργαλείων είναι σημαντική για την αξιολόγηση ενός έργου.
Σύμφωνα με τη νέα διατύπωση, τα βραβεία απονέμονται για να αναγνωρίζουν και να τιμούν την ανθρώπινη δημιουργική συμβολή στη σύλληψη, τη διαμόρφωση και την πραγματοποίηση του τελικού καλλιτεχνικού αποτελέσματος, ανεξάρτητα από τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν. Αν όμως η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη ή άλλα ψηφιακά εργαλεία έχουν παίξει ρόλο που αφορά την κρίση μιας ταινίας, η Ακαδημία μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις για τη φύση της χρήσης τους και για την έκταση της ανθρώπινης εμπλοκής.
Το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι ότι τα BAFTA «απαγορεύουν» την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν το κάνουν. Το ενδιαφέρον είναι ότι μεταφέρουν τη συζήτηση από το απλό ερώτημα «χρησιμοποιήθηκε AI;» στο πιο δύσκολο: πόση ανθρώπινη δημιουργία υπάρχει ακόμη στο τελικό αποτέλεσμα και πώς μπορεί αυτό να αποδειχθεί.
Η εκτελεστική διευθύντρια βραβείων και περιεχομένου της BAFTA, Έμα Μπέαρ, εξήγησε ότι η νέα διατύπωση δίνει στην Ακαδημία τη δυνατότητα να εξετάζει πιο βαθιά μια περίπτωση, αν υπάρχει κάτι που χρειάζεται έλεγχο. Την τελική απόφαση για το αν μια ταινία πληροί τους κανόνες θα την παίρνει η κινηματογραφική επιτροπή.
Η φράση-κλειδί είναι «ανθρώπινο επίτευγμα». Η BAFTA δεν λέει ότι οι δημιουργοί δεν μπορούν να χρησιμοποιούν νέα εργαλεία. Λέει όμως ότι το βραβείο παραμένει βραβείο ανθρώπινης εργασίας, κρίσης, φαντασίας, επιλογής και ευθύνης. Ακόμη κι αν μια ταινία έχει φτιαχτεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, το πρόσωπο που θα ανέβει στη σκηνή για να παραλάβει το βραβείο θα είναι άνθρωπος.
Η κίνηση έρχεται σε μια στιγμή που ο κινηματογράφος, η τηλεόραση και συνολικά οι δημιουργικές βιομηχανίες προσπαθούν να βρουν κανόνες για ένα εργαλείο που έχει ήδη μπει σε σενάρια, εικόνες, ήχους, εφέ, μοντάζ, προώθηση και διαδικασίες παραγωγής. Το ερώτημα δεν είναι πια θεωρητικό. Αφορά συμβόλαια, θέσεις εργασίας, συντελεστές, πνευματικά δικαιώματα, καλλιτεχνική ευθύνη και το ποιος αναγνωρίζεται ως δημιουργός.
Η BAFTA ακολουθεί μια ευρύτερη διεθνή μετατόπιση. Τα Όσκαρ έχουν ήδη αναθεωρήσει τους κανόνες τους για την τεχνητή νοημοσύνη, επιμένοντας επίσης στο ανθρώπινο στοιχείο. Τώρα, η Βρετανική Ακαδημία κάνει τη δική της κίνηση, όχι με απαγόρευση αλλά με μηχανισμό ελέγχου. Αν η χρήση τεχνητής νοημοσύνης είναι ουσιαστική, η παραγωγή μπορεί να κληθεί να εξηγήσει τι έκανε το εργαλείο και τι έκαναν οι άνθρωποι.
Η ίδια ρήτρα θα περάσει μέσα στο 2027 και στους κανονισμούς των υπόλοιπων βραβείων της BAFTA. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο τεχνικό ζήτημα του κινηματογράφου, αλλά ως θέμα που αγγίζει συνολικά τη δημιουργική εργασία: από την εικόνα και την ερμηνεία μέχρι τον ήχο, το σενάριο και την παραγωγή.
Μαζί με τη ρήτρα για την τεχνητή νοημοσύνη, η BAFTA ανακοίνωσε και άλλες αλλαγές για τα κινηματογραφικά βραβεία του 2027. Η προεπιλογή για την κατηγορία Outstanding British Film μεγαλώνει από 15 σε 20 ταινίες, ώστε να χωρέσουν περισσότερες βρετανικές παραγωγές. Στις ερμηνευτικές κατηγορίες, τα μέλη του τμήματος κάστινγκ θα ψηφίζουν μαζί με το τμήμα ερμηνείας στους πρώτους γύρους, ώστε να ενισχυθεί η ειδική γνώση στην αξιολόγηση των ερμηνειών.
Οι αλλαγές αυτές είναι τεχνικές, αλλά δείχνουν κάτι ευρύτερο: τα μεγάλα βραβεία δεν είναι πια απλώς τελετές απονομής. Είναι μηχανισμοί που προσπαθούν να ορίσουν τι σημαίνει δημιουργική εργασία σε μια βιομηχανία που αλλάζει γρήγορα. Και η τεχνητή νοημοσύνη είναι το σημείο όπου αυτό γίνεται πιο ορατό.
Για μια ταινία, το να έχει χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη δεν θα είναι από μόνο του πρόβλημα. Το πρόβλημα θα αρχίζει όταν κανείς δεν μπορεί να απαντήσει καθαρά ποιος δημιούργησε τι. Η νέα ρήτρα των BAFTA είναι ακριβώς αυτό: μια απαίτηση διαφάνειας πριν η μηχανή αρχίσει να μοιάζει με συνδημιουργό χωρίς όνομα, χωρίς ευθύνη και χωρίς θέση στους τίτλους τέλους.
Με στοιχεία από Variety, BAFTA
