Η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαταλείπει τις προσπάθειες για την επίτευξη διεθνούς συμφωνίας που θα απαγόρευε τις γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Αρκτική.
Το 2021, το μπλοκ των 27 κρατών-μελών είχε πιέσει για την επιβολή διεθνούς απαγόρευσης σε νέες εξορύξεις για περιβαλλοντικούς λόγους. Η νέα στρατηγική, που αναμένεται να ανακοινωθεί την Τρίτη, διατηρεί την αντίθεση της ΕΕ στις γεωτρήσεις στην Αρκτική, σταματά όμως τις προσπάθειες για τη σύναψη παγκόσμιας συμφωνίας με στόχο τον τερματισμό της έρευνας υδρογονανθράκων εκεί.
Η στροφή αυτή αποδίδεται στις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στην Αρκτική, καθώς η Ρωσία, η Κίνα και οι ΗΠΑ ανταγωνίζονται για την κυριαρχία στην περιοχή. Παράλληλα, υπογραμμίζει την κατάρρευση των πολυμερών προσπαθειών για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αλλά και την αλλαγή των προτεραιοτήτων της ΕΕ από την τελευταία φορά που διαμόρφωσε στρατηγική για την περιοχή.
Ποιες δεσμεύσεις αποσύρονται για την Αρκτική
Το νέο σχέδιο διατηρεί τη στόχευση να παραμείνουν «το πετρέλαιο, ο άνθρακας και το φυσικό αέριο στο έδαφος», ωστόσο αποσύρει τις δεσμεύσεις του 2021 για «συνεργασία με εταίρους προς μια πολυμερή νομική υποχρέωση που δεν θα επιτρέπει την περαιτέρω ανάπτυξη κοιτασμάτων υδρογονανθράκων». Οι Financial Times είχαν αποκαλύψει από τον Απρίλιο ότι η ΕΕ εξέταζε το ενδεχόμενο να αποσύρει τις εκκλήσεις της για διεθνή απαγόρευση.
Η επίτευξη πολυμερών συμφωνιών έγινε ακόμη πιο δύσκολη λόγω των τεταμένων σχέσεων της ΕΕ με τη διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), η οποία στηρίζει τα ορυκτά καύσιμα έναντι των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και απέσυρε εκ νέου τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε πρόσφατα σχέδια για γεωτρήσεις πετρελαίου στη Γροιλανδία, αφού προηγουμένως κατέληξε σε συμφωνία για την ασφάλεια της περιοχής με την Κοπεγχάγη και το Νουούκ.
Ο ρόλος της Νορβηγίας
Από την πλευρά της, η Νορβηγία, που αποτελεί όλο και πιο σημαντικό προμηθευτή φυσικού αερίου για την ΕΕ από το 2022, άσκησε έντονες πιέσεις στις Βρυξέλλες να κάμψουν την αντίθεσή τους στις γεωτρήσεις. Το Όσλο υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι η παραγωγή και η έρευνα πετρελαίου και αερίου στη Θάλασσα του Μπάρεντς, βόρεια της νορβηγικής ενδοχώρας και κάτω από το αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, διαφέρει από τη στερεοτυπική εικόνα της Αρκτικής, καθώς δεν καλύπτεται από πάγους και η πρόσβαση είναι εύκολη.
Το προσχέδιο της νέας στρατηγικής της ΕΕ δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στις απειλές ασφαλείας στην περιοχή.
Το μπλοκ θα αξιοποιήσει τα δορυφορικά του συστήματα Copernicus και Galileo στην Αρκτική, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει την ανταλλαγή δεδομένων για τον καλύτερο εντοπισμό ζημιών σε καλώδια και την ενίσχυση της επιτήρησης του ρωσικού «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων. Επιπλέον, εξετάζεται η κοινή προμήθεια παγοθραυστικών για τη διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Πάντως, το ενεργειακό σκέλος της στρατηγικής έχει διχάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με στελέχη της.
Καθώς η ζήτηση φυσικού αερίου στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, ορισμένοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι το μπλοκ θα έπρεπε να ιεραρχήσει ως προτεραιότητα τον ηλεκτρισμό και την απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι απαιτείται μεγαλύτερη εστίαση σε εναλλακτικές πηγές ορυκτών καυσίμων, ειδικά από τη στιγμή που ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βύθισε την Ευρώπη στη δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε μία πενταετία.
Ωστόσο, τυχόν νέες ποσότητες αρκτικού φυσικού αερίου θα χρειάζονταν χρόνια για να φτάσουν στην αγορά. Ανάλυση της μη κυβερνητικής οργάνωσης WWF που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο σημείωνε ότι οι προκλήσεις στην Αρκτική, όπως η «έλλειψη υποδομών, οι διαθέσιμες ποσότητες πόρων, αλλά και τα ζητήματα ασφαλείας στον Βορρά, είναι πολύ σοβαρές για να βοηθήσουν την Ευρώπη με οποιονδήποτε τρόπο πριν από το 2040», έτος κατά το οποίο η ΕΕ έχει δεσμευτεί να μειώσει τις εκπομπές ρύπων κατά 90% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.
Με πληροφορίες από Financial Times
