Μετά το μεσημέρι της Τετάρτης (12/8), δύο πιλότοι της NASA θα επιβιβαστούν σε ένα ερευνητικό αεροσκάφος και θα απογειωθούν από το αεροδρόμιο Κέφλαβικ, στο δυτικό άκρο της Ισλανδίας.
Θα κατευθυνθούν βόρεια προς τη Γροιλανδία και στη συνέχεια θα στρέψουν το αεροσκάφος προς τα νότια, ακολουθώντας μια ελαφρώς καμπυλωτή πορεία περίπου 64 χιλιόμετρα από τις ακτές της Ισλανδίας.
Η αποστολή τους θα μπορούσε να περιγραφεί ως «κυνήγι» μιας έκλειψης, όμως στην πραγματικότητα είναι η έκλειψη που τους κυνηγά.
Καθώς το αεροσκάφος θα πετά σε ύψος 15.000 μέτρων, η σκιά της Σελήνης θα έρχεται από πίσω, διασχίζοντας τον ωκεανό από κάτω με ταχύτητα μεγαλύτερη των 3.200 χιλιομέτρων την ώρα. Ο πιλότος θα προσπαθήσει να φτάσει στο σημείο της μέγιστης έκλειψης, όταν δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του Ήλιου θα καλύπτεται από τη Σελήνη, ακριβώς τη στιγμή που η σκιά θα τους προλαβαίνει.
Για όποιον βρίσκεται ακριβώς κάτω από το σημείο αυτό – ή κολυμπά στη θάλασσα, δεδομένης της γεωγραφίας της περιοχής – ο κόσμος θα σκοτεινιάσει για 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα. Όμως, πετώντας με ταχύτητα περίπου 740 χιλιομέτρων την ώρα κατά μήκος της πορείας της έκλειψης, ο πιλότος μπορεί να παρατείνει τη φάση της ολικότητας σχεδόν στα 3 λεπτά. Αυτό προσφέρει στους επιστήμονες περισσότερο χρόνο για να παρατηρήσουν τον Ήλιο που θα έχει καλυφθεί από τη Σελήνη.
«Νιώθεις τη θερμοκρασία να πέφτει»
Ο Κάρι Κλεμ, χειριστής εξοπλισμού αισθητήρων στο Διαστημικό Κέντρο Johnson της NASA στο Χιούστον, ο οποίος έχει συμμετάσχει και στο παρελθόν σε αποστολές παρατήρησης εκλείψεων, περιέγραψε την εμπειρία από μεγάλο υψόμετρο: «Η μεγάλη διαφορά είναι ότι μέσα στο πιλοτήριο ενός αεροσκάφους στα 15.000 μέτρα, κάτω από τον Ήλιο, έχει πολύ έντονο φως. Δεν υπάρχουν σύννεφα πάνω από εσένα και ξαφνικά δέχεσαι αυτό το απότομο χτύπημα σκιάς».
«Νιώθεις τη θερμοκρασία να πέφτει. Παρατηρείς ότι χρειάζεσαι περισσότερο φως για να βλέπεις τα όργανα και γύρω σου απλώνεται μια παράξενη, απόκοσμη σκιά. Τυλίγει όλο το οπτικό πεδίο μέσα από το πιλοτήριο», πρόσθεσε.
Τι αναμένεται να καταγράψουν οι κάμερες του αεροσκάφους
Κρυμμένες στον κώνο της μύτης του αεροσκάφους WB-57 βρίσκονται τέσσερις κάμερες. Θα καταγράφουν δεκάδες εικόνες το δευτερόλεπτο του καλυμμένου από τη Σελήνη Ήλιου, σε διαφορετικά μήκη κύματος φωτός. Οι εικόνες αναμένεται να αποτυπώσουν μεγάλες, καμπυλωτές ταινίες πλάσματος, γνωστές ως προεξοχές, καθώς και μαγνητικές εκρήξεις που ονομάζονται νανοεκλάμψεις. Τέτοιες παρατηρήσεις είναι δυνατές μόνο όταν η εκτυφλωτική λάμψη του ηλιακού δίσκου έχει αποκλειστεί.
«Είμαι ενθουσιασμένος», δήλωσε ο δρ. Αμίρ Κάσπι, επικεφαλής ερευνητής της αποστολής στο Southwest Research Institute στο Μπόλντερ του Κολοράντο. «Οι ηλιακές εκλείψεις μάς δίνουν την ευκαιρία να κάνουμε επιστημονικές παρατηρήσεις που δεν θα μπορούσαμε να πραγματοποιήσουμε σε καμία άλλη χρονική στιγμή».
Παρά την ονομασία τους, οι νανοεκλάμψεις είναι εξαιρετικά ισχυρά φαινόμενα, καθώς κάθε μία απελευθερώνει ενέργεια αντίστοιχη με χιλιάδες ατομικές βόμβες όταν εκδηλώνεται γύρω από τον Ήλιο. Οι εκλάμψεις αυτές εξηγούν τουλάχιστον εν μέρει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του Ήλιου: γιατί το στέμμα, δηλαδή η εξωτερική του ατμόσφαιρα, είναι τόσο θερμό – με θερμοκρασίες που ξεπερνούν το 1.000.000 βαθμούς Κελσίου – ενώ η επιφάνειά του έχει θερμοκρασία περίπου 6.000 βαθμών.
Για αυτού του είδους τις παρατηρήσεις, τα αεροσκάφη δύσκολα μπορούν να ξεπεραστούν. Οι κάμερες στο έδαφος έχουν να αντιμετωπίσουν τα σύννεφα και τις παρεμβολές της ατμόσφαιρας. Οι κάμερες στο Διάστημα δεν αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα, όμως μπορούν να μεταδώσουν πίσω στη Γη μόνο έναν περιορισμένο όγκο δεδομένων.
«Όπως μπορείτε να φανταστείτε, πρόκειται για terabytes πληροφοριών», δήλωσε ο Κάσπι.
Το WB-57 βασίζεται στο βομβαρδιστικό English Electric Canberra, το βρετανικό τακτικό αεροσκάφος της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που μπορούσε να μεταφέρει πυρηνικά όπλα, και πετά πάνω από τα σύννεφα, στη στρατόσφαιρα.
Ωστόσο, και άλλα αεροσκάφη έχουν χρησιμοποιηθεί σε αποστολές παρατήρησης εκλείψεων. Το 1923, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έστειλε έναν στόλο διπλάνων για να παρατηρήσει μια έκλειψη, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Πενήντα χρόνια αργότερα, επιστήμονες έπεισαν τους Γάλλους να ανοίξουν τρύπες στην οροφή ενός πρωτοτύπου Concorde. Πετώντας πάνω από τη Σαχάρα με ταχύτητα Mach 2, κατάφεραν να παραμείνουν στη σκιά της έκλειψης για 74 λεπτά.
Όσο περισσότερα μαθαίνουν οι επιστήμονες για τον Ήλιο, τόσο καλύτερα θα μπορούν να κατανοήσουν τον διαστημικό καιρό – τον καταιγισμό ενεργητικών σωματιδίων και ακτινοβολίας που μπορεί να είναι επικίνδυνος για τους αστροναύτες, τους δορυφόρους, ακόμη και για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τις τηλεπικοινωνίες στη Γη.
«Η κατανόηση του διαστημικού καιρού είναι κρίσιμη για εμάς ως τεχνολογικό είδος και ξεκινά με την κατανόηση των διεργασιών που συμβαίνουν στον Ήλιο», δήλωσε ο Κάσπι.
Ωστόσο, οι εκλείψεις δεν αφορούν μόνο την επιστήμη.
«Τι ποσοστό της ανθρωπότητας έχει παρακολουθήσει ποτέ μια ολική ηλιακή έκλειψη; Είναι ένα κλάσμα του κλάσματος του ενός τοις εκατό», είπε ο Κάσπι.
«Αν ανήκεις σε αυτή τη σπάνια ομάδα, συνδέεσαι με τη Γη, τον Ήλιο και το ηλιακό σύστημα. Είναι συγκλονιστικό. Σε κάνει να αισθάνεσαι πολύ ξεχωριστός, αλλά ταυτόχρονα και πολύ μικρός, επειδή είσαι απλώς ένα μικροσκοπικό στίγμα μέσα στο Σύμπαν».
Με πληροφορίες από Guardian
