Ανακαλύφθηκε αρχαίο είδος φιδιών που ξαναγράφει την ιστορία της εξέλιξης τους

Ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο απολίθωμα φιδιού που ανακαλύφθηκε στη Βραζιλία ανατρέπει τις έως τώρα αντιλήψεις για τον τρόπο ζωής των πρώτων φιδιών και αναζωπυρώνει τη μακρόχρονη επιστημονική συζήτηση σχετικά με το πώς εξελίχθηκαν από τους προγόνους τους.

Οι παλαιοντολόγοι προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα να απαντήσουν σε ένα βασικό ερώτημα: τα πρώτα φίδια ζούσαν κάτω από το έδαφος, στην επιφάνεια της ξηράς ή στο νερό; «Τα φίδια είναι ουσιαστικά εξαιρετικά τροποποιημένες σαύρες», εξηγεί ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Ρόι Έμπελ από το Museums Victoria Research Institute.

Κάποια στιγμή κατά την εποχή των δεινοσαύρων μια εξελικτική γραμμή σαυρών έχασε σταδιακά τα άκρα της και απέκτησε επιμήκες σώμα. Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί συνέβη αυτή η αλλαγή. Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει τρεις βασικές θεωρίες: ότι τα πρώτα φίδια προσαρμόστηκαν στη ζωή στο νερό όπου το μακρύ σώμα διευκόλυνε την κολύμβηση, ότι ζούσαν στην επιφάνεια του εδάφους ανάμεσα σε φύλλα και πυκνή βλάστηση ή ότι εξελίχθηκαν ως υπόγεια ζώα χρησιμοποιώντας το κεφάλι τους για να ανοίγουν στοές όπως κάνουν σήμερα ορισμένα τυφλά φίδια.

Μέχρι σήμερα όμως, οι επιστήμονες διέθεταν ελάχιστα απολιθώματα για να απαντήσουν με βεβαιότητα καθώς έχουν βρεθεί λιγότεροι από δέκα πλήρεις σκελετοί πρώιμων φιδιών αυτής της περιόδου.

Το νέο είδος

Η νέα FIDSIπεριγράφει ένα άγνωστο μέχρι σήμερα είδος, το οποίο ονομάστηκε Tametara mirim. Το ζώο έζησε στη σημερινή Βραζιλία κατά την Ύστερη Κρητιδική περίοδο πριν από περίπου 85 έως 75 εκατομμύρια χρόνια.

Το απολίθωμα ανακαλύφθηκε το 2020 σε λατομείο κοντά στην πόλη Presidente Prudente, στην πολιτεία του Σάο Πάολο. Πρόκειται για το πρώτο αρθρωτό απολίθωμα φιδιού που έχει βρεθεί ποτέ στη Βραζιλία και ένα από τα ελάχιστα τρισδιάστατα διατηρημένα απολιθώματα φιδιών της Μεσοζωικής εποχής παγκοσμίως.

Πρόκειται για το καλύτερα διατηρημένο κρανίο πρώιμου φιδιού. Αυτό που καθιστά το εύρημα μοναδικό είναι η εξαιρετική διατήρηση του κρανίου. Με τη χρήση αξονικής τομογραφίας υψηλής ανάλυσης, οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακατασκευάσουν ψηφιακά: τον εγκέφαλο, τα κρανιακά νεύρα και το εσωτερικό αυτί του ζώου.  Σύμφωνα με τους ερευνητές πρόκειται για την πληρέστερη μέχρι σήμερα εικόνα της ανατομίας του εγκεφάλου ενός τόσο αρχαίου φιδιού.

Η ανακατασκευή αποκάλυψε ότι ο εγκέφαλος του Tametara mirim διέφερε σημαντικά τόσο από εκείνον άλλων πρώιμων φιδιών όσο και από των σύγχρονων ειδών γεγονός που υποδηλώνει ότι στην αρχή της εξέλιξης των φιδιών υπήρχε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία στις αισθητηριακές τους ικανότητες από ό,τι πιστευόταν.

Τα ευρήματα

Όλα δείχνουν ότι ζούσε κάτω από το έδαφος. Οι ερευνητές δεν βασίστηκαν μόνο στον εγκέφαλο. Μελέτησαν επίσης τη μικροσκοπική δομή των οστών, μια τεχνική που αποκαλύπτει τον τρόπο ζωής ενός ζώου μέσω της πυκνότητας και του πάχους του σκελετού του.

Και οι δύο αναλύσεις κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: το Tametara mirim ήταν εξειδικευμένο υπόγειο ζώο. Όπως εξηγεί ο δρ Έμπελ τα ζώα που σκάβουν χρησιμοποιώντας το κεφάλι τους διαθέτουν ιδιαίτερα παχιά και συμπαγή οστά στο πάνω μέρος του κρανίου, ώστε να αντέχουν τις μεγάλες μηχανικές καταπονήσεις κατά το σκάψιμο. Το απολίθωμα παρουσιάζει ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο εγκέφαλός του εμφανίζει μικρά οπτικά κέντρα και απλοποιημένη δομή του πρόσθιου εγκεφάλου στοιχεία που παραπέμπουν σε ζωή μέσα στο σκοτάδι.

Οι επιστήμονες συνέκριναν το νέο εύρημα με το γνωστό απολίθωμα Dinilysia patagonica από την Αργεντινή, ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα φίδια της Κρητιδικής περιόδου. Σε αντίθεση με το Tametara mirim το Dinilysia φαίνεται ότι ζούσε στην επιφάνεια της γης και όχι κάτω από αυτή. Η σύγκριση των δύο ειδών δείχνει ότι ήδη από τα πρώτα στάδια της εξέλιξης των φιδιών υπήρχε μεγάλη οικολογική ποικιλία.

Αντί όλα τα φίδια να προέρχονται από έναν πρόγονο με έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, φαίνεται ότι διαφορετικές εξελικτικές γραμμές προσαρμόστηκαν πολύ νωρίς στη ζωή κάτω από το έδαφος, στην επιφάνεια της ξηράς αλλά και στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Νέα στοιχεία για ένα από τα μεγαλύτερα εξελικτικά μυστήρια

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η νέα ανακάλυψη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι σαύρες εξελίχθηκαν στα σημερινά φίδια, τα οποία αριθμούν περισσότερα από 4,200 είδη. Όπως επισημαίνουν, τα αποτελέσματά τους παρέχουν τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ποσοτικές αποδείξεις ότι ορισμένα πρώιμα φίδια είχαν ήδη εξελιχθεί σε εξειδικευμένους υπόγειους οργανισμούς.

Παράλληλα η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η εξέλιξη των φιδιών δεν ακολούθησε μία και μοναδική πορεία. Αντίθετα, διαφορετικές ομάδες πειραματίστηκαν παράλληλα με διαφορετικούς τρόπους ζωής για δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, γεγονός που οδήγησε τελικά στην εντυπωσιακή ποικιλία των φιδιών που γνωρίζουμε σήμερα.

Naftemporiki.gr