Εντοπίστηκε για πρώτη φορά ατμόσφαιρα σε εξωπλανήτη που βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη του συστήματος του

Πρόσφατα εντοπίστηκε ο πρώτος ο πρώτος βραχώδης εξωπλανήτης με πυκνή ατμόσφαιρα. Τώρα αστρονόμοι εντόπισαν για πρώτη φορά ατμόσφαιρα σε βραχώδη εξωπλανήτη που βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη του συστήματος στο οποίο βρίσκεται άρα δυνητικά διαθέτει συνθήκες φιλικές στη ζωή και η ύπαρξη ατμόσφαιρας αυξάνει σημαντικά αυτή την πιθανότητα.

Πρόκειται για ένα σημαντικό επιστημονικό ορόσημο αφού είναι ίσως είναι το πιο κοντινό που έχουμε φτάσει μέχρι σήμερα στην ανακάλυψη ενός πλανήτη που θα μπορούσε να υποστηρίζει ζωή. Ο πλανήτης ονομάζεται LHS 1140 b και βρίσκεται σε απόσταση 48 ετών φωτός από τη Γη. Σύμφωνα με τη νέα έρευνα,διαθέτει ατμόσφαιρα που περιέχει ήλιο. Είναι επίσης ο πρώτος βραχώδης εξωπλανήτης του οποίου η ατμόσφαιρα ανιχνεύθηκε άμεσα.

Είναι η πρώτη φορά που επιβεβαιώνεται ατμόσφαιρα σε βραχώδη πλανήτη ο οποίος βρίσκεται μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη, δηλαδή στην κατάλληλη απόσταση από το άστρο του ώστε να μπορεί να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνειά του. Καθώς οι επιστήμονες αναζητούν κόσμους που θα μπορούσαν να θεωρηθούν κατοικήσιμοιο LHS 1140 b πληροί περισσότερες προϋποθέσεις από σχεδόν κάθε άλλο γνωστό εξωπλανήτη.

«Ανιχνεύσαμε απευθείας το ήλιο στην ατμόσφαιρά του και αυτή είναι η πρώτη άμεση ανίχνευση ατμόσφαιρας σε οποιονδήποτε βραχώδη εξωπλανήτη, κάτι πραγματικά συναρπαστικό. Επιπλέον, βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη, γεγονός που έχει τεράστιο ενδιαφέρον για την αστροβιολογία και την αναζήτηση ζωής» δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Κόλιν Τσέρουμπιμ ο οποίος πρόσφατα ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Ο αστρονόμος Τζένισον Ντίτμαν πρόσθεσε: «Ο πλανήτης αυτός ανακαλύφθηκε πριν από περίπου δέκα χρόνια και μόλις τώρα μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι διαθέτει ατμόσφαιρα. Σταδιακά καλύπτουμε όλα τα απαραίτητα κριτήρια: βρίσκουμε έναν βραχώδη πλανήτη, με κατάλληλη θερμοκρασία και πλέον γνωρίζουμε ότι έχει και ατμόσφαιρα».

Επειδή πρόκειται για βραχώδη πλανήτη που διαθέτει στερεή επιφάνεια. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πώς ακριβώς είναι αυτή η επιφάνεια όμως θεωρούν ότι υπάρχει σημαντική πιθανότητα να διαθέτει νερό.

Ο πλανήτης

Ο LHS 1140 b περιφέρεται γύρω από έναν ερυθρό νάνο ένα άστρο μικρότερο και ψυχρότερο από τον Ήλιο. Αν και βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο άστρο του από ό,τι η Γη στον Ήλιο η χαμηλότερη θερμοκρασία του ερυθρού νάνου επιτρέπει στον πλανήτη να διατηρεί θερμοκρασίες που τον τοποθετούν στη λεγόμενη «ζώνη της Χρυσομαλλούσας» όπου μπορεί να υπάρχει υγρό νερό.

«Πιθανότατα διαθέτει και μεγάλες ποσότητες νερού. Αφού γνωρίζουμε πλέον ότι έχει ατμόσφαιρα η οποία μπορεί να δημιουργεί ένα ήπιο φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι πολύ πιθανό να επικρατούν συνθήκες που θα θεωρούσαμε κατοικήσιμες δηλαδή κατάλληλες για την ύπαρξη υγρού νερού» δήλωσε ο Τσέρουμπιμ.

Είναι όμως πραγματικά παρόμοιος με τη Γη; Αν και δεν αποτελεί αντίγραφο του πλανήτη μας θεωρείται «γήινος» σε δύο βασικά σημεία. Πρώτον ως προς τη σύστασή του: είναι βραχώδης, πιθανότατα διαθέτει σιδερένιο πυρήνα και πλέον γνωρίζουμε ότι έχει ατμόσφαιρα. Δεύτερον η θερμοκρασία του επιτρέπει την ύπαρξη υγρού νερού, βασικής προϋπόθεσης για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε.

Η πρώτη επιβεβαιωμένη ανακάλυψη εξωπλανήτη έγινε πριν από λίγο περισσότερο από 30 χρόνια. Από τότε έχουν εντοπιστεί πάνω από 6,000 εξωπλανήτες. Αν και έχουν βρεθεί αρκετοί βραχώδεις πλανήτες μέσα στις κατοικήσιμες ζώνες των άστρων τους μέχρι σήμερα δεν είχε επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ατμόσφαιρας σε κανέναν από αυτούς.

Ένας από τους λόγους είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς περιφέρονται γύρω από ερυθρούς νάνους, τα πιο συνηθισμένα άστρα στο γαλαξία μας. Οι ερυθροί νάνοι παραμένουν ενεργοί για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από άστρα όπως ο Ήλιος και εκπέμπουν ισχυρές εκλάμψεις και στεμματικές εκτινάξεις μάζας. Η έντονη αυτή ακτινοβολία θεωρείται ότι μπορεί να απογυμνώσει τους κοντινούς πλανήτες από την ατμόσφαιρά τους, γι’ αυτό οι επιστήμονες αμφέβαλλαν αν τέτοιοι πλανήτες μπορούν να διατηρήσουν ατμόσφαιρα.

«Η ανακάλυψη αυτή είναι πολύ σημαντική, γιατί δείχνει ότι τουλάχιστον αυτός ο βραχώδης πλανήτης κατάφερε να διατηρήσει την ατμόσφαιρά του επί δισεκατομμύρια χρόνια. Πρόκειται για μια σαφή απόδειξη ότι οι ατμόσφαιρες μπορούν να επιβιώσουν σε βραχώδεις εξωπλανήτες».

Η ατμόσφαιρα

Είναι πιθανό η ατμόσφαιρα να περιέχει και άλλα αέρια εκτός από ήλιο ενώ ένα μέρος της ίσως χάθηκε στο παρελθόν εξαιτίας της ακτινοβολίας του άστρου. Ωστόσο ο ερυθρός νάνος γύρω από τον οποίο περιφέρεται ο πλανήτης έχει ηλικία περίπου 6 δισεκατομμυρίων ετών δηλαδή βρίσκεται πλέον σε πιο ήρεμη φάση. Έτσι παρότι μικρές ποσότητες ηλίου συνεχίζουν να διαφεύγουν στο διάστημα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πλανήτης θα διατηρήσει την ατμόσφαιρά του για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Άλλωστε και η Γη χάνει σταδιακά λίγο ήλιο από τη δική της ατμόσφαιρα.

Για να αποδείξουν την ύπαρξη της ατμόσφαιρας, οι ερευνητές βασίστηκαν αρχικά σε μια θεωρητική πρόβλεψη που είχε αναπτύξει ο Τσέρουμπιμ κατά τη διάρκεια της διδακτορικής του διατριβής. Δημιούργησε από την αρχή ένα μοντέλο πλανητικής εξέλιξης και προέβλεψε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά για τον LHS 1140 b.

Στη συνέχεια, η ομάδα χρησιμοποίησε το φασματογράφο υπερύθρου WINERED στο Αστεροσκοπείο Magellan στη Χιλή. Παρατήρησαν τον πλανήτη καθώς περνούσε μπροστά από το άστρο του και ανέλυσαν το φως που διέσχιζε την ατμόσφαιρά του. Με αυτόν τον τρόπο εντόπισαν το χαρακτηριστικό φασματικό αποτύπωμα του ηλίου, επιβεβαιώνοντας άμεσα την παρουσία ατμόσφαιρας.

Η ζωή

Το ερώτημα που προκύπτει φυσικά είναι αν υπάρχει ζωή στον πλανήτη. Οι ερευνητές τονίζουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν κάτι τέτοιο. «Δεν ισχυρίζομαι ότι ο πλανήτης φιλοξενεί ζωή», ξεκαθάρισε ο Τσέρουμπιμ. Μελλοντικές παρατηρήσεις θα μπορούσαν να αποκαλύψουν ποια άλλα αέρια υπάρχουν στην ατμόσφαιρά του και να επιβεβαιώσουν αν διαθέτει πράγματι νερό. Αν και πιθανότατα δεν θα είναι δυνατό να αποδειχθεί άμεσα η ύπαρξη ζωής, οι νέες μελέτες θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς εξελίσσονται οι βραχώδεις πλανήτες που μοιάζουν με τη Γη.

Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια της ανθρωπότητας να απαντήσει σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της επιστήμης: είμαστε μόνοι στο Σύμπαν;

Naftemporiki.gr