Αποκαλύφθηκε το πρόσωπο του αρχαιότερου Homo Sapiens που γνωρίζουμε

Επιστήμονες δημιούργησαν μια ψηφιακή αναπαράσταση του προσώπου ενός ανθρωπίνου τα λείψανα του οποίου ανακαλύφθηκαν στο Μαρόκο, έχει ηλικία περίπου 315.000 ετών και θεωρείται ο αρχαιότερος γνωστός πρόγονος μας.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ένας εργάτης που εξόρυσσε ορυκτά στο Jebel Irhoud, στο Μαρόκο, ανακάλυψε ένα κρανίο με εντυπωσιακά ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Το απολίθωμα, που ονομάστηκε Irhoud 1, αρχικά ταυτοποιήθηκε ως μια αφρικανική παραλλαγή ενός ανθρώπου  Νεάντερταλ και θεωρήθηκε ότι ήταν περίπου 40.000 ετών.

Μεταγενέστερες μελέτες χρονολόγησης ανέβαλαν σταδιακά την ηλικία του ευρήματος: το 1991 υπολογίστηκε ότι ήταν μεταξύ 100.000 και 200.000 ετών, ενώ το 2007 η ηλικία του εκτιμήθηκε περίπου στα 160.000 χρόνια. Το 2017, δύο μελέτες επαναταξινόμησαν το Irhoud 1 και τα συναφή ευρήματα ως Homo sapiens και τα χρονολόγησαν περίπου στα 315.000 χρόνια, καθιστώντας τα τότε τα αρχαιότερα γνωστά μέλη του είδους μας.

«Το 2017, το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck (MPI-EVA) δημοσίευσε ανοιχτά δεδομένα εικόνων και βίντεο σχετικά με την τρισδιάστατη ψηφιακή ανακατασκευή του κρανίου του Jebel Irhoud», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας, δρ Johari Yap Abdullah, ερευνητής στο Universiti Sains Malaysia και στο Saveetha University, μαζί με τους συνεργάτες του.

«Το συγκεκριμένο τρισδιάστατο μοντέλο αποτελεί ένα σύνθετο κρανίο, το οποίο δημιουργήθηκε μέσω της χωρικής ενσωμάτωσης πολλαπλών δειγμάτων που ανασκάφηκαν από το ίδιο στρωματογραφικό επίπεδο». Το μοντέλο του MPI-EVA βασίζεται κυρίως στο απολίθωμα Irhoud 1, το αρχικό εύρημα του 1961, το οποίο παρέχει το εγκεφαλικό κρανίο και το άνω τμήμα του προσώπου.

Μια κάτω γνάθος από διαφορετικό άτομο, το Irhoud 11, καθώς και θραύσματα από άλλα δείγματα, χρησιμοποιήθηκαν για να συμπληρωθούν τα κενά. «Το Irhoud 1 αποτελεί τον βασικό σκελετό του μοντέλου, εξασφαλίζοντας την ανατομική ακεραιότητα και τον ογκομετρικό προσανατολισμό του σύνθετου κρανίου, ενώ τα Irhoud 11, Irhoud 10, Irhoud 21 και Irhoud 22 λειτουργούν ως στοιχεία συμπλήρωσης της δομής — όλα προέρχονται από τον ίδιο πληθυσμό, το ίδιο αρχαιολογικό στρώμα και είναι ανατομικά συμβατά μεταξύ τους», εξήγησαν οι ερευνητές.

Η ανασύνθεση

Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα που δημοσιοποίησε το MPI-EVA, δημιούργησαν ένα τρισδιάστατο μοντέλο του σύνθετου κρανίου του Irhoud μέσω φωτογραμμετρίας. Στη συνέχεια τροποποίησαν μια αξονική τομογραφία ενός σύγχρονου ενήλικου δότη ώστε να ταιριάζει με το μοντέλο. Η τεχνική αυτή ονομάζεται περιορισμένη ανατομική παραμόρφωση (constrained anatomical deformation). Παράλληλα, χρησιμοποίησαν δεδομένα σχετικά με το πάχος των μαλακών ιστών που προέρχονταν από ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής.

Ένα παράγωγο αποτέλεσμα της μεθόδου ήταν μια εκτίμηση του όγκου της εγκεφαλικής κοιλότητας: 1,364 κυβικά εκατοστά. Το αποτέλεσμα αυτό συμφωνεί με μια μέτρηση του 2018, η οποία πραγματοποιήθηκε απευθείας μέσω αξονικών τομογραφιών του απολιθώματος και έδωσε όγκο 1.375 ml. Ο όγκος βρίσκεται επίσης μέσα στο εύρος που παρατηρείται στους σύγχρονους ανθρώπους.

«Αρκετές μελέτες σχετικά με το ενδοκράνιο του Irhoud 1 έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, υποδεικνύοντας εύρος όγκου μεταξύ 1,305 και 1,480 ml», ανέφεραν οι ερευνητές που δημιούργησαν δύο σειρές εικόνων. Η πρώτη είναι μια ουδέτερη αναπαράσταση σε αποχρώσεις του γκρι, χωρίς μαλλιά, με σκοπό να δείξει τη σχέση του προσώπου με τα οστά που βρίσκονται από κάτω.

Η δεύτερη είναι μια έγχρωμη εκδοχή, στην οποία προστέθηκαν χρώμα δέρματος, μαλλιά και γένια. Η δεύτερη σειρά είναι καλλιτεχνική και υποθετική: η χρωματική απόχρωση του δέρματος, ο φωτισμός και τα μαλλιά δεν βασίζονται σε στοιχεία που προέρχονται από το απολίθωμα, αλλά αντανακλούν συμβάσεις που έχουν επηρεαστεί από μελέτες αρχαίων και σύγχρονων πληθυσμών.

«Η μελέτη μας απέδειξε τη δυνατότητα εφαρμογής και την αναπαραγωγιμότητα της ιατροδικαστικής αναπαράστασης προσώπου και της μορφομετρικής ανάλυσης του ανθρωπίνου του Jebel Irhoud με βάση δεδομένα από ένα τρισδιάστατο σύνθετο κρανίο. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων μέσω δύο συμπληρωματικών προσεγγίσεων — μιας ουδέτερης εκδοχής σε αποχρώσεις του γκρι, επικεντρωμένης στην ανατομική ακρίβεια, και μιας έγχρωμης καλλιτεχνικής απεικόνισης — γεφυρώνει με επιτυχία την επιστημονική ακρίβεια με τις ανάγκες της ενημέρωσης του κοινού. Τελικά, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι τα εργαλεία ανοικτού κώδικα και οι διαφανείς μεθοδολογικές διαδικασίες παρέχουν μια αξιόπιστη, προσβάσιμη και ανατομικά συνεκτική εναλλακτική προσέγγιση για την παλαιοανθρωπολογική μελέτη και ανακατασκευή σύνθετων απολιθωμάτων της Μέσης Πλειστόκαινου» αναφέρουν οι ερευνητές.

Naftemporiki.gr