Η πίεση στα υδατικά αποθέματα της Αττικής και οι ανησυχίες για την επάρκεια υδροδότησης επιταχύνουν τον σχεδιασμό κρίσιμων παρεμβάσεων στο Εξωτερικό Υδροδοτικό Σύστημα (ΕΥΣ), με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και την Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ να ενεργοποιούν ένα «πλέγμα» έργων των οποίων η ωρίμανση δεν εξελισσόταν με τους απαιτούμενους ρυθμούς. Η επιτάχυνση κρίνεται αναγκαία καθώς οι βροχοπτώσεις τον φετινό χειμώνα έχουν μεν βελτιώσει πρόσκαιρα την εικόνα των αποθεμάτων, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλουν τη συνολική εκτίμηση του υδρολογικού κινδύνου.
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί αποτυπώνεται και στις αποφάσεις που υπέγραψε προ ημερών (21 και 22 Μαΐου) ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου για πολυετείς δημοσιονομικές δεσμεύσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες σηματοδοτούν τη μετάβαση από τον σχεδιασμό στην εκτέλεση. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος μεταφοράς νερού προς τη μείζονα περιοχή της πρωτεύουσας.
Παρεμβάσεις σε υδροδοτικές υποδομές και εφεδρικές πηγές
Μεταξύ των έργων που προωθούνται συγκαταλέγεται η αποκατάσταση της αμφίδρομης λειτουργίας του κλειστού Ενωτικού Υδραγωγείου Μόρνου – Μαραθώνα, στο τμήμα Κλειδί–Δαφνούλα, παρέμβαση που αποσκοπεί στην ενίσχυση της επιχειρησιακής ευελιξίας του δικτύου και στη δυνατότητα ανακατανομής υδατικών ροών σε περιόδους αυξημένης πίεσης.
Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο η αξιοποίηση του υδροληπτικού έργου των υδρογεωτρήσεων Βασιλικών–Παρορίου στον μέσο ρου του Βοιωτικού Κηφισού. Η παρέμβαση αφορά στην αποκατάσταση και αναβάθμιση ενός υφιστάμενου αλλά ανενεργού συστήματος γεωτρήσεων, το οποίο αντιμετωπίζεται ως εφεδρική πηγή ενίσχυσης της υδροδότησης σε συνθήκες περιορισμένων αποθεμάτων.
Προϋπολογισμός άνω των 45 εκατ. ευρώ
Οι τελευταίες αποφάσεις του υπουργού καταγράφουν συνολικές δημοσιονομικές δεσμεύσεις άνω των 45 εκατ. ευρώ μόνο για αυτά τα δύο έργα, ενώ στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται επεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές του υδραγωγείου Μόρνου, όπως η προστασία τμημάτων της διώρυγας Κιθαιρώνα και οι παρεμβάσεις στη Διώρυγα Θηβών. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, οι συγκεκριμένες κινήσεις δεν συνιστούν διαχείριση έκτακτης κρίσης, αλλά προληπτική στρατηγική απέναντι σε ένα φαινόμενο που αποκτά πιο μόνιμα χαρακτηριστικά λόγω της κλιματικής κρίσης.
Διαδικασία ανάθεσης και κατεπείγον πλαίσιο
Και καθώς η ταχύτητα ανάθεσης των έργων καθυστέρησε, ειδικά για την επαναφορά της λειτουργικότητας του υδροληπτικού έργου των γεωτρήσεων Βασιλικών – Παρορίου του Μέσου Ρου Βοιωτικού Κηφισού για την επανένταξή του στο Εξωτερικό Υδροδοτικό Σύστημα της μείζονος περιοχής πρωτευούσης επιλέχθηκε η διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Με άλλα λόγια, προσκλήθηκαν συγκεκριμένες εταιρείες για να συμμετάσχουν σε κλειστή διαπραγμάτευση, έπειτα από σύμφωνη γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων.
Υδρογεωτρήσεις Βασιλικών – Παρορίου
Ουσιαστικά αφορά στην αξιοποίηση ως σημαντική εφεδρική, ενισχυτική πηγή, σε περιόδους υδατικής πίεσης, τριών αντλιοστασίων και των 17 γεωτρήσεων της περιοχής Βασιλικών και Παρορίου που βρίσκονται στη Δαύλεια Βοιωτίας και είχαν κατασκευαστεί κατά την προηγούμενη υδατική κρίση την περίοδο 1990 – 1993. Η συνολική ημερήσια απολήψιμη ποσότητα νερού από τις 17 υδρογεωτρήσεις εκτιμάται σε 125.000 m³, με 18 ώρες λειτουργίας την ημέρα. Με την πρόσφατη απόφαση του ΥΠΕΝ αναπροσαρμόζεται ο προϋπολογισμός του έργου στα 23,6 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ) για τα έτη 2026 και 2027.
Έργο ευελιξίας ροών
Ως προς το έτερο project αποκατάστασης της αμφίδρομης λειτουργίας του κλειστού Eνωτικού Υδραγωγείου Μόρνου – Μαραθώνα, στο τμήμα Κλειδί – Δαφνούλα, το οποίο εντάσσεται στο «πακέτο» έργων ανθεκτικότητας για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, εγκρίθηκαν από το ΥΠΕΝ 22,4 εκατ. ευρώ για το 2027, καθώς η σύμβαση αν και σε ισχύ δεν είχε ξεκινήσει να υλοποιείται τα προηγούμενα έτη. Ο διαγωνισμός είχε πραγματοποιηθεί τον Οκτώβριο του 2023 και η σύμβαση υπεγράφη με τον ανάδοχο (ΕΡΓΟΤΕΜ) τον Μάρτιο 2025.
Αν δεν υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις, το έργο εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί στα τέλη του 2027 με στόχο την αύξηση της ευελιξίας του δικτύου ώστε το νερό να μπορεί να μεταφέρεται και προς τις δύο κατευθύνσεις μεταξύ Μόρνου και Μαραθώνα, κάτι κρίσιμο σε περιόδους πίεσης αποθεμάτων.
Ταμιευτήρες Αττικής: τρέχουσα εικόνα και ιστορικές αποκλίσεις
Η κατάσταση των υδατικών αποθεμάτων στη χώρα εμφανίζει φέτος μια βελτίωση σε σύγκριση με το 2025, χωρίς όμως να έχει επανέλθει σε ομαλές συνθήκες. Τα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ καταδεικνύουν ότι οι βασικοί ταμιευτήρες παραμένουν σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από εκείνα που καταγράφονταν τα προηγούμενα χρόνια.
Ειδικότερα, την Παρασκευή (29 Μαΐου) τα αποθέματα των τεσσάρων ταμιευτήρων που υδροδοτούν την Αττική έφταναν στα 763.172.000 κυβικά μέτρα (κ.μ.), σημαντικά αυξημένα έναντι των 611.382.000 κ.μ. της 29η Μαΐου 2025 και των 402.160.000 κ.μ. της 1η Οκτωβρίου 2025. Ωστόσο, τα επίπεδα αυτά παραμένουν αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με το 2006 (1.388.055.824 κ.μ.). Σε κάθε περίπτωση, η απόκλιση παραμένει μεγάλη από τα χρόνια ανομβρίας της δεκαετίας του ’90 οπότε καταγράφονταν 191.680.786 κ.μ. (29/5/1993).
