Η έξαρση χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο ανοιχτά της Δυτικής Αφρικής δεν είναι μια νέα περίπτωση covid-19. Ωστόσο, αναδεικνύει μια ανησυχητική πραγματικότητα: έξι χρόνια μετά την πανδημία που αποκάλυψε τις βαθιές αδυναμίες της παγκόσμιας συνεργασίας, ο κόσμος εξακολουθεί να δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τις υγειονομικές απειλές με συντονισμένο και συλλογικό τρόπο.
Ο χανταϊός είναι μια σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα ασθένεια. Οι υγειονομικές αρχές έχουν επιβεβαιώσει τουλάχιστον οκτώ κρούσματα που συνδέονται με την έξαρση στο κρουαζιερόπλοιο, συμπεριλαμβανομένων τριών θανάτων και ενός ασθενούς σε κρίσιμη κατάσταση.
Η μετάδοση της νόσου συνήθως περιορίζεται, καθώς οι άνθρωποι μολύνονται μέσω επαφής με περιττώματα, ούρα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Ωστόσο, οι αρχές εντόπισαν σε αυτό το πλοίο ένα σπάνιο στέλεχος του ιού, προερχόμενο από την περιοχή των Άνδεων στη Νότια Αμερική, το οποίο μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο – αν και συνήθως μόνο έπειτα από στενή και παρατεταμένη επαφή. Σε αντίθεση με τον κορωνοϊό, που μεταδίδεται εύκολα αερογενώς, ο χανταϊός των Άνδεων δεν συνιστά τον ίδιο ευρύ δημόσιο κίνδυνο. Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, αλλά παραμένει περιορισμένος.
Το Hondius, κρουαζιερόπλοιο υπό ολλανδική σημαία, απέπλευσε από την Αργεντινή την 1η Απριλίου, πραγματοποιώντας στάσεις σε απομακρυσμένους προορισμούς του Νότιου Ατλαντικού. Μεγάλη ομάδα επιβατών αποβιβάστηκε στο νησί της Αγίας Ελένης μετά τον πρώτο θάνατο που συνδέθηκε με την έξαρση και αργότερα επέστρεψε στις χώρες τους. Η πρόκληση για τη δημόσια υγεία, επομένως, δεν περιορίζεται πλέον σε ένα μόνο πλοίο. Εξαρτάται πλέον από το κατά πόσο οι εθνικές αρχές μπορούν να εντοπίσουν, να παρακολουθήσουν και να φροντίσουν εκτεθειμένους ταξιδιώτες διασκορπισμένους σε διάφορες χώρες.
Μέχρι τη στιγμή που το ξέσπασμα έγινε ευρέως γνωστό, το κρουαζιερόπλοιο βρισκόταν ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου, στη Δυτική Αφρική. Οι αρχές εκεί δεν επέτρεψαν γενική αποβίβαση, επικαλούμενες την περιορισμένη δυνατότητα του συστήματος υγείας και τον φόβο έκθεσης του τοπικού πληθυσμού. Η Ισπανία συμφώνησε τελικά να δεχθεί το πλοίο στις Κανάριες Νήσους. Αρκετοί ασθενείς διακομίστηκαν αεροπορικώς στην Ευρώπη, ενώ άλλοι επιβάτες θα επαναπατριστούν στις χώρες τους.
Το αποτέλεσμα είναι μια κατακερματισμένη διεθνής αντίδραση, καθώς οι επιβάτες διασκορπίζονται πέρα από σύνορα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει συστήσει ενεργή παρακολούθηση για 45 ημέρες, όμως παραμένει ασαφές αν η καραντίνα, η απομόνωση, οι διαγνωστικοί έλεγχοι και η ιατρική παρακολούθηση θα εφαρμοστούν με συνέπεια παντού. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η νόσος από χανταϊό μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα. Αν τα συμπτώματα επιδεινωθούν και εμφανιστούν πνευμονικές επιπλοκές, η ασθένεια μπορεί να αποβεί μοιραία. Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία, αλλά η έγκαιρη και εντατική υποστηρικτική φροντίδα μπορεί να σώσει ζωές.
Οι εικόνες από το Hondius θυμίζουν ανησυχητικά το πρόσφατο παρελθόν. Στα πρώτα στάδια της πανδημίας covid, τα κρουαζιερόπλοια έγιναν πλωτά σύμβολα διεθνούς παράλυσης. Επιβάτες και πλήρωμα εγκλωβίστηκαν στο Diamond Princess, σε καραντίνα ανοιχτά της Ιαπωνίας το 2020, ενώ οι κυβερνήσεις διαφωνούσαν για το ποιος είχε την ευθύνη τους. Παρόμοια περιστατικά εκτυλίχθηκαν παγκοσμίως, καθώς λιμάνια έκλειναν και χώρες αρνούνταν την είσοδο, αφήνοντας ταξιδιώτες αποκλεισμένους.
Αυτές οι αποτυχίες υποτίθεται ότι θα άλλαζαν τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος ανταποκρίνεται σε υγειονομικές κρίσεις. Με ισχυρή υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, ο ΠΟΥ υιοθέτησε τροποποιήσεις στους κανονισμούς που διέπουν τις διασυνοριακές απειλές για τη δημόσια υγεία. (Ο ίδιος ο συγγραφέας συμμετείχε στην επιτροπή αναθεώρησης του ΠΟΥ για τις αλλαγές αυτές.) Οι μεταρρυθμίσεις αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της διαφάνειας, στη βελτίωση του συντονισμού και στην καλύτερη προστασία των ταξιδιωτών. Οι κανονισμοί διατηρούν επίσης έναν μακροχρόνιο κανόνα για πλοία και αεροσκάφη: τα κράτη δεν θα πρέπει να αρνούνται την είσοδο σε λιμάνια ή να απαγορεύουν την αποβίβαση, παρά μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις δημόσιας υγείας.
Η έξαρση του χανταϊού δείχνει σε πραγματικό χρόνο ότι ακόμη και οι ενισχυμένοι διεθνείς υγειονομικοί κανόνες παραμένουν εύθραυστοι. Ο ΠΟΥ επιχείρησε να συντονίσει την αντίδραση εκδίδοντας προειδοποιήσεις, κοινοποιώντας πληροφορίες και συστήνοντας παρακολούθηση των εκτεθειμένων επιβατών. Όμως ο οργανισμός δεν διαθέτει την εξουσία να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους διεθνείς κανόνες. Δεν μπορεί να υποχρεώσει χώρες να επιτρέψουν αποβίβαση, να εναρμονίσουν πολιτικές καραντίνας ή να μοιραστούν την ευθύνη για εκτεθειμένους ταξιδιώτες.
Τα κρουαζιερόπλοια αποκαλύπτουν με μοναδικό τρόπο τις δομικές αδυναμίες στη διαχείριση λοιμωδών νοσημάτων σε συνθήκες συγχρωτισμού. Συμπυκνώνουν την παγκοσμιοποίηση σε ένα πλωτό περιβάλλον: πολυεθνικοί επιβάτες, ιδιωτικοί διαχειριστές, αλληλεπικαλυπτόμενες δικαιοδοσίες και ταξίδια μεγάλων αποστάσεων. Και δεν αφορά μόνο τον χανταϊό. Η γρίπη, η ιλαρά, ο νοροϊός και άλλα παθογόνα μπορούν να εξαπλωθούν ταχύτατα σε τέτοιους χώρους. Μόλις εμφανιστεί μια επιδημία εν πλω, η ευθύνη γίνεται γρήγορα ασαφής και αντικείμενο διαμάχης.
Οι πολιτικές εντάσεις γύρω από τον ΠΟΥ περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Οι μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν στόχευαν ακριβώς στην αποφυγή μιας νέας χαοτικής θαλάσσιας κρίσης. Ενώ η κυβέρνηση Μπάιντεν υποστήριξε έντονα τους νέους κανόνες, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τον οργανισμό και απέρριψε επίσημα τις τροποποιήσεις. Την ώρα που ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα διασυνοριακή υγειονομική κρίση, η πολιτική στήριξη προς τη διεθνή συνεργασία φαίνεται να αποδυναμώνεται.
Την ίδια στιγμή, οι διαπραγματεύσεις για μια νέα διεθνή συμφωνία του ΠΟΥ για τις πανδημίες έχουν βαλτώσει στη Γενεύη. Αργότερα αυτόν τον μήνα, η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας αναμένεται να δώσει στις χώρες ακόμη έναν χρόνο για να ολοκληρώσουν τη διαδικασία. Όμως ο κόσμος ίσως να μην έχει την πολυτέλεια της αναμονής, αν εμφανιστεί ένα πιο μεταδοτικό παθογόνο.
Η δημοσιογραφική κάλυψη της έξαρσης κινδυνεύει να υπερβάλει ως προς την επιδημιολογική απειλή. Ο κόσμος δεν αντιμετωπίζει μια νέα υπόθεση covid-19. Ωστόσο, το περιστατικό θα έπρεπε να ταρακουνήσει τους πολιτικούς ηγέτες και να τους βγάλει από τον εφησυχασμό τους. Οι περισσότερες επιδημίες – είτε πρόκειται για νέα γρίπη, κορωνοϊό ή αιμορραγικό πυρετό όπως ο Έμπολα – δεν εξελίσσονται ποτέ σε παγκόσμιες καταστροφές. Αποκαλύπτουν όμως πόσο γρήγορα ο φόβος και η πολιτική μπορούν να υπερισχύσουν της ορθολογικής δημόσιας υγείας.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στο Hondius ίσως να μην είναι ότι αυτός ο ιός θα γίνει η επόμενη πανδημία. Είναι ότι, παρότι η covid-19 αποκάλυψε το καταστροφικό κόστος της καθυστέρησης, της άρνησης και της αποσπασματικής διεθνούς δράσης, ο κόσμος εξακολουθεί να δείχνει επικίνδυνα πρόθυμος να επαναλάβει τα ίδια λάθη.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
