Οι παραγωγοί ενέργειας του Περσικού Κόλπου καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο έλεγχος του Ιράν επί του Στενού του Ορμούζ θα καταστεί μόνιμος, διαταράσσοντας επ’ αόριστον τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου τους, καθώς και τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, όπως σημειώνει η Wall Street Journal σε ανάλυσή της.
Το πρόβλημα είναι ότι φοβούνται ότι η εναλλακτική λύση – η επιστροφή στον πόλεμο – θα ήταν χειρότερη.
Το δίλημμα αυτό αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος έχει φέρει ένα πιο εχθρικό Ιράν και έχει αφήσει μια περιοχή ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια του κόσμου χωρίς καμία καλή επιλογή για την αντιμετώπισή του.
Οι αντίπαλοι του Ιράν στον Κόλπο δεν βλέπουν με καλό μάτι τη συμφωνία που εξετάζεται επί του παρόντος για το άνοιγμα της ζωτικής αυτής θαλάσσιας οδού, η οποία επισημοποιεί την ιρανική εποπτεία των εισερχόμενων πλοίων. Ωστόσο, αξιωματούχοι του Κόλπου δήλωσαν ότι η περιοχή θεωρεί τη συμφωνία προτιμότερη από περαιτέρω στρατιωτική δράση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η οποία θα έθετε σε κίνδυνο την ενεργειακή υποδομή των αραβικών κρατών.
Προσπάθειες παράκαμψης του Ορμούζ
Οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία, η οποία υπόσχεται την απελευθέρωση των μεταφορών ενέργειας μέσω του Ορμούζ, έχουν σταματήσει τις τελευταίες ημέρες. Το Ιράν έχει ζητήσει οικονομική ελάφρυνση και απαγόρευση της παρουσίας αμερικανικών και ισραηλινών πολεμικών πλοίων στο Στενό, ενώ από την άλλη πλευρά οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να εξετάσουν μια συμφωνία που θα επέτρεπε στην Τεχεράνη να επιβάλλει περιορισμούς στη ναυτιλία, ανέφεραν οι μεσολαβητές. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο τη Δευτέρα, με το Brent να κινείται γύρω στα 87 δολάρια το βαρέλι.
Εν τω μεταξύ, η ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού έχει παραλύσει λόγω των ιρανικών επιθέσεων, από τότε που το μνημόνιο κατανόησης που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για το άνοιγμα της θαλάσσιας οδού και την κατάπαυση του πολέμου κατέρρευσε τον περασμένο μήνα. Οι προσπάθειες των κρατών του Κόλπου να παρακάμψουν τον αποκλεισμό στο Ορμούζ επίσης παραπαίουν.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν ότι τέσσερα από τα πλοία τους δέχθηκαν επιθέσεις από το Ιράν την περασμένη εβδομάδα, ενώ προσπαθούσαν να διέλθουν από το Στενό. Η Σαουδική Αραβία, η οποία είχε διατηρήσει μεγάλο μέρος της εξαγωγικής της ικανότητας μεταφέροντας πετρέλαιο μέσω αγωγού που διασχίζει την έρημο προς ένα λιμάνι στην Ερυθρά Θάλασσα, έχει δει αυτή την εναλλακτική διαδρομή εξαγωγής να δέχεται επιθέσεις από τους ΧΟύθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν.
Ακόμη και η Αίγυπτος δέχτηκε επίθεση με drone εναντίον ενός δεξαμενόπλοιου φυσικού αερίου στο λιμάνι της Νταμιέτα, γεγονός που δείχνει ότι η απειλή του Ιράν για τις εξαγωγές ενέργειας εκτείνεται πολύ πέρα από το Ορμούζ.
Ως αποτέλεσμα, οι εξαγωγείς ενέργειας της περιοχής βρίσκονται αντιμέτωποι με μια παρατεταμένη περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση κυμαίνεται μεταξύ πολέμου και ειρήνης, με το Ιράν να χρησιμοποιεί την επιρροή του επί των αποστολών τους ως κρίσιμο μοχλό πίεσης.
«Σε αυτό το πλαίσιο, τα αραβικά κράτη του Κόλπου δεν μπορούν πραγματικά να διασφαλίσουν την πλήρη ασφάλεια και την ελεύθερη διέλευση του Στενού του Ορμούζ και δεν μπορούν πλέον να βασίζονται σε αυτό για τις μεταφορές ή το εμπόριο», δήλωσε ο Ουμέρ Καρίμ, ερευνητής σε θέματα ασφάλειας του Κόλπου στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ. «Επομένως, δεν υπάρχει άλλη επιλογή προς το παρόν παρά να υποχωρήσουν σε κάποιο βαθμό στις απαιτήσεις του Ιράν».
Η διαρκής απειλή για τις μεταφορές από τον παγκόσμιο ενεργειακό κόμβο υποδηλώνει μια σημαντική στρατηγική οπισθοδρόμηση σε σχέση με τον πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο. Σε προηγούμενες κρίσεις – ακόμη και στη Μέση Ανατολή – οι προμήθειες πετρελαίου του Κόλπου και η εφεδρική παραγωγική ικανότητα συνέβαλαν στην αντιστάθμιση των ελλείψεων από χώρες όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ και ακόμη και το Ιράν. Αυτή η δυνατότητα συνοδεύεται πλέον από επιφυλάξεις.
«Φαίνεται ότι το Ιράν επιθυμεί ουσιαστικά να ελέγχει όχι μόνο το Στενό του Ορμούζ, αλλά και όλες τις πτυχές που σχετίζονται με αυτό, είτε πρόκειται για το εμπόριο είτε για την εξαγωγή πετρελαίου ή φυσικού αερίου, και θα επιβάλλει τους όρους του στις χώρες του Κόλπου για να μπορούν να το χρησιμοποιούν», δήλωσε ο Καρίμ.
Σκληρές διαπραγματεύσεις
Οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ μειώθηκαν σε περίπου 2,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα την περασμένη εβδομάδα, από περίπου 8,5 εκατομμύρια βαρέλια πριν από ένα μήνα, σύμφωνα με τον πάροχο δεδομένων Kpler. Οι ιρανικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά το ήμισυ μέσα σε μία εβδομάδα, στα 47.000 βαρέλια την ημέρα την περασμένη εβδομάδα. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων διέρχονταν από τη θαλάσσια οδό.
Οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονται αρκετά κάτω από τα υψηλά επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια των σφοδρότερων μαχών την περασμένη άνοιξη, λόγω της υποτονικής ζήτησης από την Κίνα, την Ιαπωνία, την Ινδία και την Ευρώπη. Ωστόσο, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου είναι χαμηλότερα από ό,τι ήταν στην αρχή του πολέμου, έχοντας μειωθεί κατά πάνω από 400 εκατομμύρια βαρέλια τους τελευταίους έξι μήνες. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά διαθέτει μικρότερο περιθώριο ασφαλείας σε περίπτωση νέας κρίσης ή απότομης αύξησης της ζήτησης.
Η ανώτατη ηγεσία του Ιράν εξετάζει τώρα τη συμφωνία για την έναρξη της επαναλειτουργίας του Στενού, αλλά αξιωματούχοι δείχνουν ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι σκληρές. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, δήλωσε τη Δευτέρα ότι η στρατηγική θαλάσσια οδός δεν θα ανοίξει έως ότου οι ΗΠΑ σταματήσουν και επανορθώσουν για τις επιθετικές ενέργειές τους, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Τέτοιου είδους δηλώσεις υποδηλώνουν τα εμπόδια που υπάρχουν ακόμη και για μικρές συμφωνίες, πριν φτάσουμε σε πιο δύσκολα ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι αξιωματούχοι του Κόλπου έχουν αποδεχτεί την πιθανότητα ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν θα αφήσει ανέπαφο το πυραυλικό του πρόγραμμα και τη στήριξή του προς τις συμμαχικές πολιτοφυλακές στην περιοχή, που αποτελούν τις κύριες απειλές για την ασφάλειά τους.
Απειλές
Η μεγαλύτερη απειλή για την περιοχή είναι η κλιμάκωση και μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα διαταράξει ακόμη περισσότερο τις ροές ενέργειας, ενώ θα αποτρέψει ξένους επενδυτές και τουρίστες. Οι αξιωματούχοι του Κόλπου εκφράζουν ολοένα και μεγαλύτερη απογοήτευση για την έλλειψη σαφούς στρατηγικής εκ μέρους των ΗΠΑ, καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, θέτοντας σε κίνδυνο την εθνική τους ασφάλεια και τις οικονομίες τους.
Οι χώρες του Κόλπου εξετάζουν ήδη διάφορα σχέδια για να παρακάμψουν το Στενό του Ορμούζ, επεκτείνοντας τους αγωγούς προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, καθώς και αυξάνοντας τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν περισσότερο πετρέλαιο σε περιόδους ηρεμίας και να το αποθηκεύουν στο εξωτερικό.
Εν τω μεταξύ, οι παραγωγοί προσπαθούν να μεταφέρουν ό,τι μπορούν μέσω του Ορμούζ, πλέοντας κοντά στο Ομάν με τους πομπούς εντοπισμού τους απενεργοποιημένους.
Σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης πλοίων Vortexa, τα ΗΑΕ κατάφεραν, συνδυάζοντας τη μεταφορά πετρελαίου μέσω της ερήμου, παρακάμπτοντας τον αποκλεισμό στο Ορμούζ, και τη διακίνηση πλοίων κρυφά μέσω του Στενού, να επαναφέρουν τις εξαγωγές πετρελαίου τους στα προπολεμικά επίπεδα μέχρι τα μέσα του έτους.
Αυτά τα κέρδη έχουν υπονομευθεί από τις ιρανικές επιθέσεις. Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των ΗΑΕ, Adnoc, ανέφερε ότι από τα 16 πλοία της που έχουν δεχτεί επίθεση από την αρχή του πολέμου, τέσσερα χτυπήθηκαν από πυραύλους ή drones την περασμένη εβδομάδα.
Οι παραγωγοί μπορούν να μετριάσουν τον ασφυκτικό αποκλεισμό του Ορμούζ με εναλλακτικές λύσεις, αλλά «αυτό δεν είναι αρκετό για να καταστήσει το μπλόκο του Ιράν άνευ σημασίας», δήλωσε ο Έρικ Άλτερ, πρύτανης της Διπλωματικής Ακαδημίας «Ανουάρ Γκαργκάς» στο Αμπού Ντάμπι.
Οι επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης εναντίον μεταφορών σαουδαραβικού πετρελαίου, καθώς και μια επίθεση με drone εναντίον λιμανιού στην αιγυπτιακή ακτή της Μεσογείου που προκάλεσε πυρκαγιά σε δύο πλοία, μεταξύ των οποίων ένα αμερικανικό δεξαμενόπλοιο αποθήκευσης φυσικού αερίου, έδειξαν την ευπάθεια των εναλλακτικών διαδρομών έναντι του Ορμούζ.
Αξιωματούχοι του Κόλπου αναφέρουν ότι οι Ιρανοί ομόλογοί τους έχουν απειλήσει, καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, να στοχεύσουν τις ενεργειακές υποδομές της περιοχής, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ υλοποιήσει τις απειλές του για κλιμάκωση της σύγκρουσης. Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα επιτεθεί σε κάθε ενεργειακή εγκατάσταση στον Κόλπο.
Αξιωματούχοι της περιοχής αναγνωρίζουν ότι οι ενεργειακές και υδρευτικές εγκαταστάσεις τους είναι ευάλωτες και πιθανότατα αποτελούν βασικούς στόχους για το Ιράν, ως μέσο για να διαταράξει τον ενεργειακό εφοδιασμό και να ασκήσει πίεση στις ΗΠΑ.
Μεταξύ 28 Φεβρουαρίου και 30 Ιουλίου, το Ιράν και οι συμμαχικές του πολιτοφυλακές στο Ιράκ πραγματοποίησαν τουλάχιστον 172 επιθέσεις εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών στα έξι αραβικά κράτη του Κόλπου, σύμφωνα με την «Armed Conflict Location and Event Data», έναν οργανισμό παρακολούθησης συγκρούσεων με έδρα τις ΗΠΑ. Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών πετρελαίου, των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου και των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και αφαλάτωσης, αποτέλεσαν το ήμισυ περίπου των επιθέσεων.
Την Κυριακή, οι Χούθι ανέλαβαν την ευθύνη για επίθεση σε σαουδαραβικό διυλιστήριο στο Τζιζάν, αφού είχαν ήδη αναλάβει την ευθύνη για προηγούμενη επίθεση στην ίδια περιοχή στα τέλη Ιουλίου. Το Υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας επιβεβαίωσε ότι ξέσπασε πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις, χωρίς όμως να διευκρινίσει την αιτία της.
Μια βραχυπρόθεσμη συμφωνία για το άνοιγμα του Ορμούζ θα μπορούσε να διευκολύνει τις μεταφορές ενέργειας από τον Κόλπο, αλλά δεν θα εξαφάνιζε την απειλή, δήλωσε η Έλεν Γουόλντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενέργειας του Atlantic Council.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
