Αύξηση των εκπομπών μεθανίου στην Τουρκία, ενώ η χώρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τη σύνοδο για το κλίμα COP31

Σε μια περιοχή δυτικά της Κωνσταντινούπολης, φορτηγά σχηματίζουν ουρές για να αδειάσουν ανάμεικτα οικιακά απορρίμματα από την πόλη των 16 εκατομμυρίων κατοίκων σε ένα απέραντο τοπίο αποσυντιθέμενων σκουπιδιών, όπου τα αέρια των χώρων υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων δεσμεύονται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα κοντινό εργοστάσιο.

Όμως πολύ πάνω από τους γλάρους που περιβάλλουν τα απόβλητα, οι δορυφόροι ανιχνεύουν κάτι που το εργοστάσιο δεν καταφέρνει να συλλάβει: μεθάνιο που διαφεύγει με τέτοιο ρυθμό που κατατάσσεται μεταξύ των μεγαλύτερων καταγεγραμμένων πηγών εκπομπών χώρων υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στον κόσμο.

Από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, η Τουρκία φιλοξενεί στην Αττάλεια τη σύνοδο κορυφής για το κλίμα COP31, η οποία έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μείωση των εκπομπών μεθανίου.

Το μεθάνιο αποτελεί τη μεγαλύτερη αιτία της κλιματικής αλλαγής μετά το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και είναι πάνω από 80 φορές πιο ισχυρό από το CO₂ κατά τα πρώτα 20 χρόνια παραμονής του στην ατμόσφαιρα. Μια σημαντική μείωσή του στην ατμόσφαιρα θα μπορούσε επομένως να επιβραδύνει σχετικά γρήγορα την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ο τομέας των αποβλήτων της Τουρκίας καταδεικνύει τόσο τις δυνατότητες όσο και τη δυσκολία επίτευξης ταχέων περικοπών.

Η Τουρκία είναι η πέμπτη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών μεθανίου από στερεά απόβλητα στον κόσμο, πίσω από την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και τη Βραζιλία, σύμφωνα με στοιχεία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού παρακολούθησης εκπομπών Climate TRACE.

Δορυφορικές παρατηρήσεις που αναλύθηκαν από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA) εντόπισαν 70 νέφη από τις 10 τοποθεσίες αποβλήτων με τις υψηλότερες εκπομπές στην Τουρκία, όπου οι μέσοι ρυθμοί ανίχνευσης κυμαίνονταν από 841 κιλά έως 7,4 μετρικούς τόνους την ώρα. Τρεις ήταν γύρω από την Κωνσταντινούπολη, ενώ άλλες κοντά στην Άγκυρα, τη Σμύρνη και την Αττάλεια, όπου πραγματοποιείται η COP31.

Η διαδικασία δέσμευση αερίων είναι ευρέως διαδεδομένη στις μεγαλύτερες δημόσιες χωματερές της Τουρκίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτά τα συστήματα συλλογής αερίων από μόνα τους δεν αποτρέπουν μεγάλες απελευθερώσεις μεθανίου στην ατμόσφαιρα.

Οι μεγαλύτερες ανιχνευμένες εκπομπές της Τουρκίας συγκεντρώνονται σε λίγες τοποθεσίες και η σωστή διαχείριση αυτών των χώρων υγειονομικής ταφής θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά κέρδη, δήλωσε Τία Σκαρπέλι, επικεφαλής του τομέα αποβλήτων για τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Carbon Mapper.

«Υπάρχει μια τεράστια δυναμική μετριασμού των εκπομπών μεθανίου στην Τουρκία απλώς με την καλύτερη διαχείριση των μεγαλύτερων χώρων υγειονομικής ταφής», είπε, προτείνοντας ταυτόχρονα καλύτερα σχεδιασμένα συστήματα συλλογής και επισκευές σε ραγισμένα καλύμματα ή ελαττωματικά φρεάτια φυσικού αερίου.

Η ανάλυση του UCLA χρησιμοποίησε δημόσια δεδομένα χαρτογράφησης άνθρακα από τον δορυφόρο Tanager-1 μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και τέλους Μαΐου 2026.

Έδειξε μέσο ρυθμό ανίχνευσης περίπου 7,4 τόνων την ώρα από τον χώρο υγειονομικής ταφής στο Σεϊμέν, δυτικά της Κωνσταντινούπολης.

Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό, το υπουργείο Περιβάλλοντος της Τουρκίας δήλωσε ότι τα δεδομένα δεν προέρχονται από συνεχείς μετρήσεις και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μέτρηση των ετήσιων εκπομπών στον χώρο υγειονομικής ταφής στο Σεϊμέν.

Ανέφερε ότι η Πρωτοβουλία Μηδενικών Αποβλήτων της Τουρκίας, ένα κυβερνητικό πρόγραμμα για την προώθηση της ανακύκλωσης, στοχεύει στη μείωση των αποβλήτων που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής, μειώνοντας έτσι τις εκπομπές μεθανίου, προσθέτοντας ότι το εθνικό ποσοστό ανάκτησης για τα απόβλητα αυξήθηκε στο 37,53% το 2025 από 13% το 2017.

Στον χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στο Σεϊμέν, ο δημοτικός φορέας εκμετάλλευσης ISTAC συλλέγει αέριο που παράγεται καθώς αποσυντίθενται τα θαμμένα οργανικά υλικά, ενώ μια εταιρεία ενέργειας καίει το αέριο για να παράγει ηλεκτρική ενέργεια σε ένα εργοστάσιο που άνοιξε εκεί κοντά το 2020.

Η εγκατάσταση παράγει περίπου 22.000 μεγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας το μήνα, σύμφωνα με έκθεση του 2025 του ιστότοπου ενεργειακών ειδήσεων Enerji Gunlugu.

Το τουρκικό υπουργείο Περιβάλλοντος ανέφερε ότι ο ISTAC επωφελείται οικονομικά από την αποτελεσματική δέσμευση μεθανίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η αξιωματούχος του ISTAC, Αϊσέν Ερντιντλέρ, αμφισβήτησε το κατά πόσον οι δορυφορικές παρατηρήσεις ήταν αντιπροσωπευτικές των εκπομπών του χώρου υγειονομικής ταφής, λέγοντας ότι συνήθως κυμαίνονταν μεταξύ 4 και 6 τόνων ανά ώρα, ενώ μια δορυφορική μέτρηση 12 τόνων ανά ώρα σε μία ημέρα είχε αυξήσει τον μέσο όρο. Ο επικεφαλής του ISTAC, Φατίχ Ουγκούρ, δήλωσε ότι περίπου 30 εκτάρια του χώρου υγειονομικής ταφής είχαν μείνει ακάλυπτα την ημέρα της μέτρησης, καθώς πραγματοποιούνταν εργασίες στους σωλήνες συλλογής μεθανίου, ενώ η χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση είχε επίσης συμβάλει σε υψηλότερη συγκέντρωση μεθανίου.

Η εγκατάσταση του Σεϊμέν δέχεται περίπου 8.500 τόνους οικιακών απορριμμάτων ημερησίως, από τον μέσο όρο των 20.000 τόνων στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με τον ISTAC. Δεν είναι σαφές στους ερευνητές πόσο από το μεθάνιο του χώρου υγειονομικής ταφής δεσμεύει το σύστημα, αλλά η Ερντιντλέρ ανέφερε ότι οι διαρροές μεθανίου στον χώρο ήταν συνήθως περίπου 25%.

Δέσμευση για το μεθάνιο χωρίς την Τουρκία

Οι εκπομπές μεθανίου από τα απόβλητα στην Τουρκία αυξήθηκαν σχεδόν κατά 25% τη δεκαετία έως το 2024, σε σύγκριση με μια παγκόσμια αύξηση 6,5% την ίδια περίοδο, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας που βασίζονται στη βάση δεδομένων εκπομπών EDGAR της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το 2021, στην COP26 ξεκίνησε η Παγκόσμια Δέσμευση για το Μεθάνιο (GMP) επιδιώκοντας μια συλλογική μείωση των εκπομπών μεθανίου κατά 30% από τα επίπεδα του 2020 έως το 2030, με περισσότερες από 30 χώρες να υποστηρίζουν το στόχο. Η Τουρκία δεν περιλαμβάνεται σε αυτές τις χώρες.

Ο Σελίμ Γιλντιρίμ, επικεφαλής ερευνητής πολιτικής για το κλίμα στην μη κερδοσκοπική πλατφόρμα πολιτικής και μέσων ενημέρωσης D84 με έδρα την Άγκυρα, δήλωσε ότι η Τουρκία έχει πιο ανεπτυγμένη διαχείριση αποβλήτων από φτωχότερες χώρες, αλλά λιγότερο αποτελεσματική διαχείριση, ανακύκλωση και ανάκτηση αξίας από το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Συμπλήρωσε επίσης ότι η Τουρκία θα μπορούσε ακόμη να ενταχθεί στο GMP κατά τη διάρκεια της COP31, όμως αυτό δεν θα εγγυόταν αποτελέσματα.

Στην πόλη του Σεϊμέν, περίπου 5 χλμ. από τον χώρο υγειονομικής ταφής, οι κάτοικοι έχουν μια άλλη ανησυχία — τη μυρωδιά. Το ίδιο το μεθάνιο είναι άοσμο, όμως τα οργανικά απόβλητα που αποσυντίθενται μπορούν να απελευθερώσουν έντονες οσμές.

Πηγή: Reuters