Ποινικό δικαστήριο στο Κάιρο ανέβαλε την επαναληπτική δίκη της γνωστής Αιγύπτιας δημοσιογράφου Lina Attalah, η υπόθεση της οποίας έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.
Η πρώτη ακροαματική διαδικασία, που πραγματοποιήθηκε σήμερα Τετάρτη (11/11), αναβλήθηκε για τις 18 Νοεμβρίου, έπειτα από αίτημα των συνηγόρων υπεράσπισης της δημοσιογράφου για τον ορισμό νέου δικαστή. Η Αταλάχ είναι αρχισυντάκτρια του ειδησεογραφικού μέσου Mada Masr.
Ο ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει για «κλιμακούμενες επιθέσεις κατά της ελευθερίας του Τύπου από τις αιγυπτιακές αρχές», κάνοντας λόγο για στοχοποίηση, διώξεις και παρενοχλήσεις ανεξάρτητων δημοσιογράφων.
Σε συνέντευξή της στο BBC, η Αταλάχ δήλωσε ότι η πρόσφατη καταστολή αποσκοπεί στο να «στείλει ένα μήνυμα εκφοβισμού» στα «ελάχιστα δημοσιογραφικά μέσα που έχουν απομείνει».
«Όλοι πρέπει να είναι προσεκτικοί, όλοι πρέπει να φοβούνται και όλοι πρέπει να αναρωτιούνται αν θα είναι οι επόμενοι», προειδοποίησε.
Ποιες κατηγορίες αντιμετωπίζει η Lina Attalah
Το Mada Masr ιδρύθηκε πριν από 13 χρόνια και, υπό τη διεύθυνση της Attalah, η οποία είναι επίσης συνιδρύτριά του, εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα ανεξάρτητα ειδησεογραφικά μέσα της Αιγύπτου.
Τον περασμένο μήνα, το Δικαστήριο Πλημμελειοδικών του Νέου Καΐρου την έκρινε ένοχη για λειτουργία ιστοσελίδας χωρίς άδεια, την οποία, όπως έχει δηλώσει η ίδια, προσπαθούσε επί χρόνια ανεπιτυχώς να εξασφαλίσει. Της επιβλήθηκε πρόστιμο 3 εκατομμυρίων αιγυπτιακών λιρών (56.000 δολάρια ή 42.000 λίρες Αγγλίας), ενώ παράλληλα διατάχθηκε η αναστολή λειτουργίας του Mada Masr.
Μετά τη συγκεκριμένη δίκη, η Attalah διαπίστωσε ότι είχε ήδη καταδικαστεί από δικαστήριο σε φυλάκιση ενός έτους, χωρίς να το γνωρίζει, για «διασπορά ψευδών ειδήσεων» – κατηγορία που χρησιμοποιείται συχνά εναντίον δημοσιογράφων και αντιφρονούντων – καθώς και για λειτουργία ιστοσελίδας χωρίς άδεια.
Η καταδίκη είχε εκδοθεί ερήμην της το 2024, παρότι εκείνη βρισκόταν τότε στην Αίγυπτο. Σήμερα δικάζεται εκ νέου για τη συγκεκριμένη υπόθεση, από τον ίδιο δικαστή.
Κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, η υπεράσπιση ζήτησε την εξαίρεση του δικαστή, υποστηρίζοντας ότι «είχε ήδη σχηματίσει στο μυαλό του καταδικαστική κρίση σε βάρος της κατηγορουμένης», σύμφωνα με όσα μετέδωσε το Mada Masr, επικαλούμενο τον δικηγόρο της, Χασάν αλ Αζχάρ. Ο δικαστής διέκοψε προσωρινά τη συνεδρίαση και στη συνέχεια ανέβαλε τη διαδικασία για μία εβδομάδα, προκειμένου το δικαστήριο να εξετάσει το αίτημα της υπεράσπισης.
Το Mada Masr ανακοίνωσε επίσης ότι η έφεση της Attalah κατά της καταδίκης του περασμένου μήνα έχει προγραμματιστεί να εκδικαστεί στις 25 Νοεμβρίου.
Η ελευθερία του Τύπου στην Αίγυπτο βρίσκεται υπό αυστηρούς περιορισμούς. Σύμφωνα με την ανάλυση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2026, η χώρα κατατάσσεται στην 169η θέση μεταξύ 180 κρατών ως προς την ελευθερία του Τύπου. Η οργάνωση αναφέρει ότι τουλάχιστον 26 δημοσιογράφοι που συνελήφθησαν τα τελευταία χρόνια εξακολουθούν να βρίσκονται υπό κράτηση.
Ενώ οι περισσότερες εφημερίδες και οι τηλεοπτικοί σταθμοί ακολουθούν πλέον τη γραμμή της κυβέρνησης, το Mada Masr παρέμενε μία από τις ελάχιστες ανεξάρτητες πηγές ενημέρωσης και ερευνητικής δημοσιογραφίας στη χώρα. Ωστόσο, από το 2017 η πρόσβαση στην ιστοσελίδα του ήταν δυνατή μόνο από το εξωτερικό της Αιγύπτου.
Το μέσο έχει δημοσιεύσει έρευνες για υποθέσεις φερόμενης διαφθοράς και παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ έχει καλύψει εκτενώς την πολιτική και την οικονομία, καθώς και τις περιφερειακές αναταράξεις και τους πολέμους στη Λιβύη, το Σουδάν και τη Γάζα.
«Αν εξαφανιστούμε, αφήνεις χώρο στις θεωρίες συνωμοσίας και την παραπληροφόρηση»
Σε συνέντευξή της στο BBC την Κυριακή, η Attalah επέμεινε ότι η τεκμηριωμένη ενημέρωση και τα επαγγελματικά δημοσιογραφικά πρότυπα του Mada Masr έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στην αιγυπτιακή κοινωνία, από τον οποίο θα μπορούσε να ωφεληθεί ακόμη και η κυβέρνηση.
«Είναι πολύ καλύτερο να αφήνεις έναν μικρό χώρο ανοιχτό για επαγγελματικά μέσα ενημέρωσης που κάνουν ενδελεχή δημοσιογραφική έρευνα. Γιατί, αν εξαφανιστούμε, αφήνεις χώρο στις θεωρίες συνωμοσίας και την παραπληροφόρηση», ανέφερε.
«Οι άνθρωποι χρειάζονται να γνωρίζουν, χρειάζονται να έχουν πρόσβαση στην πληροφορία. Αν καταστρέφεις τα δημοσιογραφικά μέσα που κάνουν σωστά τη δουλειά τους, στην πραγματικότητα πυροβολείς τα πόδια σου», πρόσθεσε.
Τον Σεπτέμβριο, έξι δημοσιογράφοι της ανεξάρτητης πλατφόρμας διασταύρωσης ειδήσεων Matsda2sh, δηλαδή ολόκληρης της συντακτικής της ομάδας, συνελήφθησαν από τις αιγυπτιακές αρχές έπειτα από εφόδους στα σπίτια τους. Κρατήθηκαν χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας με τον έξω κόσμο για σχεδόν μία εβδομάδα.
Στη συνέχεια, τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες για συμμετοχή στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Οι δικηγόροι τους καταγγέλλουν ότι αρκετοί από τους δημοσιογράφους ξυλοκοπήθηκαν και υπέστησαν ηλεκτροσόκ κατά τη διάρκεια της κράτησής τους. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι δεν έχει παρουσιαστεί κανένα αποδεικτικό στοιχείο που να συνδέει τους συλληφθέντες με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Ο πρώην πρόεδρος της Αιγύπτου, Μοχάμεντ Μόρσι, ο οποίος υποστηριζόταν από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ανατράπηκε από τον στρατό τον Ιούλιο του 2013, έπειτα από μαζικές διαδηλώσεις. Επικεφαλής του στρατού ήταν ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία της χώρας τον επόμενο χρόνο.
Υπό την ηγεσία του Σίσι, το ισλαμιστικό κίνημα χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική οργάνωση, γεγονός που οδήγησε σε εκτεταμένη καταστολή.
Η παρέμβαση του ΟΗΕ
Την Τρίτη, ο εκπρόσωπος του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ταμίν αλ Κιτάν, ζήτησε την απελευθέρωση των δημοσιογράφων του Matsda2sh και την απόσυρση όλων των κατηγοριών σε βάρος τους.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η υπόθεση της Αταλάχ «εγείρει νέες ανησυχίες σχετικά με την τήρηση της νόμιμης διαδικασίας και το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη».
«Καλούμε την Αίγυπτο να τερματίσει κάθε μορφή παρενόχλησης δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης και να σεβαστεί και να διασφαλίσει το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στην πληροφόρηση», δήλωσε ο αλ Κιτάν.
«Τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να κατασταλεί η συνέχιση της λειτουργίας τόσο του Matsda2sh όσο και του Mada Masr πρέπει να ανακληθούν. Οι πολίτες της Αιγύπτου έχουν δικαίωμα να διαβάζουν και να ακούν απόψεις που διατυπώνονται μέσω αυτών των μέσων για ζητήματα που αφορούν το δημόσιο συμφέρον», πρόσθεσε.
Η Attalah έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι αρχές ενδέχεται να επιχειρούν εκ νέου να φιμώσουν τις ανεξάρτητες φωνές, σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης για την Αίγυπτο και αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή.
Έχει επισημανθεί ευρέως ότι οι πρόσφατες δικαστικές διώξεις δημοσιογράφων ακολούθησαν την απόφαση του Σεπτεμβρίου, με την οποία το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ απάλλαξε την Αίγυπτο από την υποχρέωση τήρησης συγκεκριμένων όρων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, προκειμένου να λάβει στρατιωτική χρηματοδότηση ύψους 320 εκατομμυρίων δολαρίων (240 εκατομμυρίων λιρών Αγγλίας).
Η απόφαση επέτρεψε την αποδέσμευση των χρημάτων στο πλαίσιο του ετήσιου αμερικανικού πακέτου στρατιωτικής βοήθειας προς την Αίγυπτο, ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το BBC ρώτησε τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, εάν είχε θέσει το ζήτημα της πρόσφατης καταστολής της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών, Μπαντρ Αμπντελάτι, κατά τη συνάντησή τους τη Δευτέρα στο Παρίσι, όπου συζήτησαν τις περιφερειακές εντάσεις.
«Δεν το συζητήσαμε σήμερα», απάντησε ο Ρούμπιο. «Όπως συμβαίνει με κάθε ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, υπάρχει πάντα μια προσπάθεια εξισορρόπησης, με γνώμονα την προώθηση των εθνικών συμφερόντων των Ηνωμένων Πολιτειών. Και, τελικά, η Αίγυπτος είναι ένας αξιόπιστος και καλός αμυντικός εταίρος των ΗΠΑ».
«Αυτό δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όλα όσα κάνει μια άλλη κυβέρνηση», πρόσθεσε, διευκρινίζοντας ότι δεν ήθελε να εκφράσει άποψη για τους δημοσιογράφους της Αιγύπτου.
Με πληροφορίες από BBC
