Ένα εκτεταμένο δίκτυο υπόγειων στοών κάτω από την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη αποκαλύπτουν οι εργασίες αποκατάστασης του μνημείου, με τις τουρκικές αρχές να εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο να επιτρέψουν την πρόσβαση επισκεπτών σε επιλεγμένα τμήματά του.
Μέχρι στιγμής έχουν καθαριστεί σήραγγες συνολικού μήκους 420 μέτρων, ενώ σχεδόν 3.000 τόνοι υλικών επίχωσης έχουν απομακρυνθεί από τον Κήπο του Βεζίρη και τον δυτικό κήπο της Αγίας Σοφίας.
Στον δυτικό κήπο εντοπίστηκαν έξι υπόγειοι χώροι και εννέα συνδεδεμένες σήραγγες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι.
Ο υπουργός επισκέφθηκε τους χώρους όπου πραγματοποιούνται οι εργασίες, ενώ το CNN Türk δημοσιοποίησε εικόνες από το υπόγειο δίκτυο.
Ευρήματα που ίσως προηγούνται της σημερινής Αγίας Σοφίας
Τα ευρήματα αποκαλύφθηκαν σε υπόγειο ταφικό χώρο, κατά τη διάρκεια εργασιών που έφτασαν σε βάθος 1,5 μέτρου κάτω από το δάπεδό του.
Οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο τα αρχιτεκτονικά στρώματα που αποκαλύφθηκαν να ανήκουν σε προγενέστερη οικοδομική φάση. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η επιστημονική χρονολόγησή τους και η εκτίμηση αυτή παραμένει υπό διερεύνηση.
Η σημερινή Αγία Σοφία κατασκευάστηκε μεταξύ 532 και 537, επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού, στη θέση παλαιότερων χριστιανικών ναών.
Από τις εννέα σήραγγες που εντοπίστηκαν στον δυτικό κήπο, οι επτά έχουν ήδη καθαριστεί, ενώ στις άλλες δύο συνεχίζεται η καταγραφή και η μελέτη των κατασκευών.
Η μεγαλύτερη έχει μήκος 180 μέτρα και εκτείνεται παράλληλα με την πρόσοψη εισόδου της Αγίας Σοφίας.
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών, ενδέχεται να συνδέεται με τη λεγόμενη Ρωμαϊκή Οδό της Κωνσταντινούπολης, αν και δεν έχει εξακριβωθεί η αρχική χρήση της.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό οι υπόγειες στοές να αποτελούσαν τμήμα του ιστορικού συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης της πόλης, εξυπηρετώντας τόσο τη μεταφορά νερού όσο και την απομάκρυνση των ομβρίων.
Παράλληλα με την αποκάλυψη των στοών, πραγματοποιούνται εργασίες στερέωσης των τοιχοποιιών και αποκατάστασης των θόλων. Σε υπόγειο χώρο μήκους 56 μέτρων έχουν ήδη αντιμετωπιστεί δομικές βλάβες σε τμήμα 18 μέτρων, ενώ σε άλλα σημεία τοποθετούνται ανοξείδωτα μεταλλικά στοιχεία για την ενίσχυση των κατασκευών.
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmaları kapsamında yer altı tünellerine inerek yürüttüğümüz çalışmaların son durumunu yerinde inceledik. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’den yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkardık, toplam 420 metrelik tünel hattını temizledik. Batı Bahçe’de tespit ettiğimiz altı ayrı mekân ve dokuz tünelde tarihî yapıları koruma ve güçlendirme çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Hedeflerimizden biri de Ayasofya’nın yer altındaki bu tarihî zenginliğinin uygun bölümlerini ziyaretçilerimizle buluşturmak. Bu doğrultuda, yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alan bir teşhir projesi hazırlamayı planlıyoruz. Ayasofya’nın yer altında, mevcut yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendirdiğimiz tarihî katmanlara da ulaştık. Ayasofya’nın geçmişine ışık tutarken bu eşsiz mirası geleceğe taşımaya devam edeceğiz.
— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) November 20, 2026
Θα μπορούν να περιηγούνται οι επισκέπτες κάτω από την Αγία Σοφία;
Το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού εξετάζει τη δυνατότητα να ανοίξει μέρος του υπόγειου δικτύου στο κοινό, ώστε οι επισκέπτες να γνωρίσουν χώρους που μέχρι σήμερα δεν ήταν προσβάσιμοι.
Προϋπόθεση για ένα τέτοιο εγχείρημα είναι να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες μελέτες ασφάλειας και προστασίας του μνημείου. Δεν έχει ακόμη αποφασιστεί ποιοι χώροι θα μπορούσαν να γίνουν επισκέψιμοι ούτε έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα.
Οι ειδικοί εξετάζουν επίσης κατά πόσο οι υπόγειες στοές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση του αερισμού της Αγίας Σοφίας.
Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις που παρουσίασε ο Ερσόι, η υπάρχουσα υπόγεια έξοδος εξασφαλίζει μόλις το 3,6% της ελάχιστης απαιτούμενης ροής αέρα. Η πιθανή αξιοποίηση του δικτύου θα απαιτούσε πρόσθετες μελέτες, ώστε οποιαδήποτε παρέμβαση να μην επηρεάσει τα ιστορικά χαρακτηριστικά του μνημείου.
Με πληροφορίες από ΕΡΤ, CNN Türk














