Οι κάκτοι είναι γνωστοί για την αντοχή τους στην ξηρασία, όμως ακόμη και αυτοί έχουν όρια. Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι παρατεταμένες και εντονότερες ξηρασίες απειλούν να συρρικνώσουν δραματικά τις περιοχές όπου μπορούν να επιβιώσουν.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, εξέτασε σχεδόν 1.000 είδη κάκτων στην αμερικανική ήπειρο. Όταν οι επιστήμονες συνυπολόγισαν τις σοβαρές ξηρασίες στις προβλέψεις τους, οι εκτιμήσεις επιδεινώθηκαν σημαντικά για την πλειονότητα των ειδών. Περισσότερα από ένα στα τέσσερα θα μπορούσαν να χάσουν τουλάχιστον το 80% των κατάλληλων οικοτόπων τους έως το τέλος του αιώνα.
Οι μεγαλύτερες απώλειες προβλέπονται σε περιοχές με μεγάλη ποικιλία κάκτων, όπως η Χιλή, το Περού και η βορειοανατολική Βραζιλία. Τα ποσοστά αφορούν τη μελλοντική συρρίκνωση των περιοχών που μπορούν να υποστηρίξουν την επιβίωσή τους, όχι αντίστοιχη μείωση που έχει ήδη καταγραφεί στους πληθυσμούς τους.
Η ακραία ξηρασία αλλάζει τις εκτιμήσεις για το μέλλον των κάκτων
Η διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, εξέτασε μια παράμετρο που συχνά υποεκτιμάται στις προβλέψεις για τη βιοποικιλότητα και συγκεκριμένα, τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί πού θα μπορεί να ζει ένα είδος βασίζονται συνήθως στους μακροχρόνιους μέσους όρους θερμοκρασίας και βροχόπτωσης. Οι μέσες τιμές, ωστόσο, δεν αποτυπώνουν πλήρως την πίεση που μπορεί να ασκήσει μια σοβαρή ξηρασία.
«Οι οργανισμοί δεν βιώνουν μόνο τους μέσους όρους. Πρέπει επίσης να επιβιώνουν στα άκρα», εξηγεί ο Μπράιαν Ένκβιστ, καθηγητής Οικολογίας Φυτών στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης. Η ενσωμάτωση αυτών των ακραίων συνθηκών στα μοντέλα μπορεί, όπως επισημαίνει, να αλλάξει ριζικά τις εκτιμήσεις για το μέλλον της βιοποικιλότητας.
Για την ανάλυσή τους, οι επιστήμονες συνδύασαν προβλέψεις για τις ξηρασίες με στοιχεία για την κατανομή των κάκτων από βάσεις δεδομένων βιοποικιλότητας, παρατηρήσεις πεδίου και καταγραφές στην πλατφόρμα iNaturalist.
Η αντοχή των κάκτων δοκιμάζεται ήδη
Οι κάκτοι διαθέτουν προσαρμογές που τους επιτρέπουν να επιβιώνουν σε ορισμένα από τα ξηρότερα περιβάλλοντα του πλανήτη. Σύμφωνα, όμως, με τον επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, Μίχιελ Πίλετ, αυτές ενδέχεται να μην επαρκούν όταν οι ξηρασίες γίνονται εντονότερες και διαρκούν περισσότερο.
Στις νοτιοδυτικές Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων στην Αριζόνα, οι επιστήμονες αναφέρουν ήδη εκτεταμένους θανάτους κάκτων, ακόμη και των εμβληματικών σαγκουάρο. Οι ξηρασίες των τελευταίων ετών έχουν περιορίσει την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή τους, ενώ σε ορισμένες περιοχές έχουν προκαλέσει τον θάνατο πολλών φυτών.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται στα ζώα που εξαρτώνται από τους κάκτους για τροφή και καταφύγιο. Στην έρημο Σονόρα, την πίεση εντείνουν εισβλητικά αγρωστώδη, τα οποία ανταγωνίζονται τους νεαρούς κάκτους και αυξάνουν τη συχνότητα των πυρκαγιών.
Πάνω από το 30% των ειδών κάκτων απειλείται ήδη με εξαφάνιση
Παρότι συνδέονται κυρίως με τις ερήμους, οι κάκτοι συναντώνται σε πολλά διαφορετικά οικοσυστήματα, από τον Καναδά έως το νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής. Περισσότερο από το 30% των ειδών τους απειλείται ήδη με εξαφάνιση, κυρίως εξαιτίας της καταστροφής των οικοτόπων και της παράνομης συλλογής.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει μια ακόμη πίεση. Σύμφωνα με τη μελέτη, η προβλεπόμενη απώλεια οικοτόπων θα μπορούσε να οδηγήσει πολλά περισσότερα είδη στην κατηγορία «κρισίμως κινδυνεύοντα», βάσει των κριτηρίων της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN). Ο αριθμός τους θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με σήμερα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη αλλάξει η επίσημη κατάταξή τους.
Το συμπέρασμα της έρευνας δεν αφορά μόνο τους κάκτους. Για να εκτιμηθεί η αντοχή ενός είδους στην κλιματική αλλαγή, δεν αρκεί να υπολογιστεί πόσο θα αυξηθεί η μέση θερμοκρασία ή πόσο θα μειωθεί η μέση βροχόπτωση. Χρειάζεται να εξεταστούν και τα ακραία φαινόμενα που μπορούν να ξεπεράσουν τα όρια επιβίωσής του.
