Οι ωκεανοί θερμαίνονται με ανησυχητικό ρυθμό, με εκτεταμένες συνέπειες για τις οποίες ο κόσμος δεν είναι προετοιμασμένος, σύμφωνα με έκθεση στην οποία συνέβαλαν περισσότεροι από 100 διεθνείς επιστήμονες.
Η δέκατη Έκθεση για την Κατάσταση των Ωκεανών του προγράμματος «Κοπέρνικος», που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, βασίζεται σε δεδομένα τεσσάρων και πλέον δεκαετιών από δορυφόρους και αισθητήρες, προκειμένου να καταγράψει την κατάσταση των ωκεανών του πλανήτη — εκφράζοντας την «πιο αυστηρή προειδοποίηση μέχρι σήμερα» σχετικά με τις βαθιές αλλαγές που υφίστανται.
«Ο ωκεανός μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας: η αύξηση της θερμοκρασίας, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η υποβάθμιση του οικοσυστήματος είναι αλληλένδετα σημάδια σημαντικών και μακροπρόθεσμων αλλαγών», δήλωσε ο Πιερ Μπαουρέλ, Γενικός Διευθυντής του Mercator Ocean International, του μη κερδοσκοπικού ερευνητικού ιδρύματος που συνέταξε την έκθεση.
Οι αλλαγές στους ωκεανούς
Πέρα από τις μακροπρόθεσμες αλλαγές που εντοπίζει η έκθεση, ένα τεράστιο φαινόμενο «Ελ Νίνιο» ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Αυτό το φυσικό κλιματικό φαινόμενο, που χαρακτηρίζεται από θερμοκρασίες νερού υψηλότερες από το μέσο όρο κατά μήκος του ισημερινού στον Ειρηνικό Ωκεανό, αναμένεται να είναι το πιο έντονο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι ωκεανοί του πλανήτη απορροφούν περίπου το 90% της υπερβολικής θερμότητας που παράγεται από την καύση ορυκτών καυσίμων από τον άνθρωπο και θερμαίνονται με «ανησυχητικό ρυθμό», σύμφωνα με την έκθεση.
Ο ρυθμός θέρμανσης των ωκεανών έχει διπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια και οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2023, το 2024 και ξανά το 2026.
Πέρυσι, οι ωκεανοί του πλανήτη απορρόφησαν επιπλέον θερμότητα, καταγράφοντας νέο ρεκόρ για ένατη συνεχόμενη χρονιά, όπως επισημαίνεται στην έκθεση. Η θερμότητα που απορρόφησαν ισοδυναμεί με την ενέργεια 12 βομβών της Χιροσίμα που εκρήγνυνται κάθε δευτερόλεπτο για ένα χρόνο, ή περίπου 40 φορές την ενέργεια που κατανάλωσε ολόκληρος ο κόσμος το 2025.
Όλη αυτή η θερμότητα έχει τεράστιες επιπτώσεις, προκαλώντας θαλάσσια κύματα καύσωνα, τροφοδοτώντας ισχυρότερες και πιο καταστροφικές καταιγίδες, βλάπτοντας τη θαλάσσια ζωή και επιταχύνοντας την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τόσο λόγω της τήξης των πάγων όσο και επειδή το θερμότερο νερό καταλαμβάνει περισσότερο χώρο.
Η μέση παγκόσμια στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί κατά περίπου 0,15 ίντσες ετησίως (3,8 χιλιοστά) από το 1999, φτάνοντας συνολικά τις σχεδόν 4 ίντσες, με τους ρυθμούς να επιταχύνονται από το 2012 — απειλώντας τους εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε παράκτιες περιοχές.
Οι ωκεανοί έχουν επίσης γίνει περίπου 17% πιο όξινοι από το 1985, καθώς απορροφούν αυξανόμενες ποσότητες ρύπων άνθρακα.
Η οξίνιση των ωκεανών αποκαλείται μερικές φορές «ο εξίσου κακός δίδυμος της κλιματικής αλλαγής» λόγω της ζημιάς που προκαλεί στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Πού εντοπίζονται οι πιο άμεσες μεταβολές
Ορισμένες περιοχές πλήττονται ιδιαίτερα από τις αλλαγές που εκτυλίσσονται καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται. Οι ευρωπαϊκές θάλασσες βρίσκονται υπό «έντονη πίεση», δήλωσε η Καρίνα φον Σούκμαν, συντάκτρια της έκθεσης και ανώτερη σύμβουλος στο Mercator Ocean International.
Τόσο η Μεσόγειος όσο και η Μαύρη Θάλασσα βίωσαν ρεκόρ θαλάσσιων καυσώνων το 2024, με ορισμένους να διαρκούν πάνω από 30 ημέρες και να ανεβάζουν τη θερμοκρασία του νερού πάνω από 4,6 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο, σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης.
«Δεν πρόκειται για μεμονωμένα κύματα καύσωνα. Συμβαίνουν σε ένα πλαίσιο διαρκούς θέρμανσης των ωκεανών που μεταβάλλει τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργούν τα θαλάσσια οικοσυστήματα», δήλωσε η Μπλάνκα Φερνάντες-Άλβαρες, συντάκτρια της έκθεσης και ερευνήτρια στο Μεσογειακό Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών.
Μερικές από τις μεγαλύτερες αλλαγές στους ωκεανούς συμβαίνουν στην Αρκτική, η οποία θερμαίνεται ραγδαία, όπου οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας έχουν αυξηθεί κατά περίπου 4,2 βαθμούς Κελσίου τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Τα μέσα μηνιαία επίπεδα θαλάσσιου πάγου μειώθηκαν κατά περίπου 190.000 τετραγωνικά μίλια ανά δεκαετία μεταξύ 1979 και 2025 — κάτι που ισοδυναμεί με την απώλεια μιας έκτασης περίπου όσο η Ισπανία κάθε 10 χρόνια.
Στο άλλο άκρο του κόσμου, το ιστορικά χαμηλό επίπεδο θαλάσσιου πάγου στην Ανταρκτική το 2022 συνέπεσε με την πρώτη καταγεγραμμένη μαζική αποτυχία αναπαραγωγής των αυτοκρατορικών πιγκουίνων. Πρόκειται για «ένα σημάδι ότι η κλιματική αλλαγή ήδη αναδιαμορφώνει τον βιότοπο των ειδών που εξαρτώνται από τον πάγο», σημειώνει η έκθεση.
Ίσως αυτοί που εκτίθενται περισσότερο στις αλλαγές των ωκεανών είναι τα μικρά αναπτυσσόμενα νησιωτικά κράτη, τα οποία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, των ολοένα και πιο έντονων κυκλώνων, των καταιγίδων και της μαζικής εξαφάνισης των κοραλλιογενών υφάλων.
«Για τα νησιωτικά κράτη, η αλλαγή των ωκεανών δεν αποτελεί ένα μακρινό περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι μια άμεση πρόκληση για την οικονομία, την ανάπτυξη και την ασφάλεια — και μια προειδοποίηση για το τι θα αντιμετωπίσουν πολλές άλλες ακτογραμμές στο μέλλον», δήλωσε ο φον Σούκμαν.
Η έκθεση ζητά τη συνεχή παρακολούθηση των ωκεανών, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι κυβερνήσεις και οι κοινότητες διαθέτουν τις πληροφορίες που χρειάζονται για να προετοιμαστούν για ό,τι έρχεται.
Με πληροφορίες από CNN
