Γάζα. “Συνεχίζω να ζω μέσα σε αυτό το μαύρο δωμάτιο. Σκοτάδι παντού, εξαθλίωση και ο πόνος των ανθρώπων”
Ο Ραμί Αμπού Τζαμούς γράφει το ημερολόγιό του για το Orient XXI. Σε αυτό το κείμενο, κάνει τον απολογισμό αυτών των τριών χρόνων γενοκτονικού πολέμου κατά της Γάζας και της καταστροφής που προκαλεί στην παλαιστινιακή κοινωνία:: εξαθλίωση, πρόωροι γάμοι και captagon, όλα με την πλήρη ενθάρρυνση των Ισραηλινών.
Rami Abou Jamous
Orient XXI – 07.10.2026
Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026
Σήμερα, συμπληρώνονται τρία χρόνια γενοκτονίας στη Γάζα. Θα μπορούσα να σας μιλήσω για όσα ζήσαμε κατά τη διάρκεια αυτών των τριών χρόνων. Για τον αριθμό των ανθρώπων που σκοτώθηκαν από τον στρατό κατοχής, για τον αριθμό των τραυματιών, των ακρωτηριασμένων παιδιών, των ορφανών, των χηρών. Για τους αγνοούμενους, τους αιχμαλώτους που απήχθησαν από τον στρατό κατοχής κατά τη διάρκεια των χερσαίων επιχειρήσεων. Για τις δεκάδες χιλιάδες πτώματα κάτω από τα ερείπια. Για τις καταστροφές σπιτιών, υποδομών, σχολείων, νοσοκομείων. Για τους περίπου είκοσι χιλιάδες ασθενείς που περιμένουν ακόμα την απομάκρυνσή τους για να νοσηλευτούν στο εξωτερικό. Για τους καρκινοπαθείς, τους νεφροπαθείς, για όσους υποφέρουν από αναπνευστικά προβλήματα και πεθαίνουν, σιωπηλά και επώδυνα, επειδή δεν μπορούμε να τους περιθάλψουμε.
Αλλά προτιμώ να σας μιλήσω για όσα δεν θα δείτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για όσα δεν θα διαβάσετε στα τηλεγραφήματα των ειδήσεων. Θέλω να σας μιλήσω για τον αντίκτυπο στην παλαιστινιακή κοινωνία της Γάζας.
Δεν ξέρω αν μπορούμε να χρησιμοποιούμε ακόμα αυτή τη λέξη. Μια “κοινωνία” πρέπει να έχει θεμέλια, μια κοινωνική δομή. Όμως, το 90% των 2,3 εκατομμυρίων κατοίκων της Λωρίδας της Γάζας, ή όσων έχουν απομείνει από αυτούς, ζουν σε σκηνές, κάτω από μουσαμάδες, σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς, στριμωγμένοι ο ένας δίπλα στον άλλον, σε έναν περιορισμένο χώρο που αποτελεί το 30% της έκτασης του θύλακα, δηλαδή περίπου 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, χωρίς νερό, χωρίς υποδομές, χωρίς γιατρούς, χωρίς περίθαλψη, χωρίς εκπαίδευση, χωρίς ανθρωπιστική βοήθεια.
Ο κόσμος παλεύει απλώς για να κρατηθεί στη ζωή. Πρέπει να είσαι δυνατός για να μείνεις ζωντανός. Έτσι, προσπαθούμε να προστατευτούμε οργανώνοντας ομάδες με βάση οικογένειες που κατάγονται από τα ίδια μέρη. Μερικές φορές, είναι απλώς ομάδες που έχουν εκτοπιστεί στο ίδιο σημείο. Οικογένειες από τον Βορρά, οικογένειες από την Ανατολή, οικογένειες από τον Νότο, οικογένειες από τη Ράφα. Είναι ακριβώς αυτό που συνέβη με εμάς το 1948, όταν οι γονείς μας διώχθηκαν από τις εβραϊκές πολιτοφυλακές, τη Χαγκανά και τις άλλες, οι οποίες σκότωσαν χιλιάδες ανθρώπους στην Παλαιστίνη και κυρίως στη βόρεια Παλαιστίνη για να τους αναγκάσουν να φύγουν. Και όταν ήρθαν στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη, βρέθηκαν κάτω από σκηνές και γρήγορα σχημάτισαν κάτι σαν γειτονιές που έφεραν τα ονόματα των πόλεων ή των χωριών από τα οποία προέρχονταν.
Γινόμαστε μάρτυρες νέων φαινομένων, όπως οι πρόωροι γάμοι
Ήταν ένας τρόπος να προστατευτούν, μένοντας με ανθρώπους που γνώριζαν. Παρόλο που η Γάζα είχε αρχικά έκταση μόλις 365 τετραγωνικά χιλιόμετρα, είχε διαμορφωθεί μια πολιτισμική ποικιλομορφία. Υπήρχε διαφορά ανάμεσα στους κατοίκους του Βορρά, του Νότου, της Ανατολής και της Δύσης. Αλλά με τους αδιάκοπους εκτοπισμούς, όλος ο κόσμος αναμείχθηκε. Οι δεσμοί αλληλεγγύης εξαφανίζονται. Γινόμαστε μάρτυρες νέων φαινομένων, όπως οι πρόωροι γάμοι. Οι οικογένειες αναγκάζονται να παντρέψουν τα νεαρά κορίτσια τους, ηλικίας δεκατεσσάρων ή δεκαπέντε ετών, πιστεύοντας ότι έτσι τα προστατεύουν, επειδή στους αυτοσχέδιους καταυλισμούς σημειώνονται σεξουαλικές επιθέσεις, ένα φαινόμενο που δεν υπήρχε πριν.
Πριν, στον τόπο μας, ο γάμος ήταν κάτι ιερό. Οι γυναίκες είχαν την προίκα τους. Σήμερα, δεν υπάρχει πια προίκα. Για τους νεόνυμφους, αρκούνται σε ένα επιπλέον στρώμα κάτω από μια σκηνή, ή στην καλύτερη περίπτωση, σε μια μικρή σκηνή ή έναν μικρό μουσαμά δίπλα σε εκείνη της οικογένειας, για να ξεκινήσουν τη ζωή τους.
Υπάρχει η πεποίθηση ότι ο γάμος θα δώσει ένα πλαίσιο ζωής στα αγόρια. Παντρεύουν επίσης, για τους ίδιους λόγους, τα πάρα πολλά ορφανά που έχασαν τους γονείς τους στους βομβαρδισμούς. Οι συνέπειες αυτών των πρόωρων ενώσεων στο μέλλον είναι δύσκολο να εκτιμηθούν… Βρισκόμαστε στο 2026 και ζούμε στον Μεσαίωνα.
Μαγειρεύουμε σε φούρνους από άργιλο, αν βρούμε ξύλα ή οποιοδήποτε άλλο καύσιμο. Και αν έχουμε βρει κάτι για να μαγειρέψουμε. Χρησιμοποιούμε επίσης αυτούς τους φούρνους για να ζεστάνουμε νερό, για το ντους ή για το πλύσιμο των ρούχων. Γενικότερα, έχουμε μπει στην εποχή του “ο σώζων εαυτόν σωθήτω”. Αναδιπλωθήκαμε στην πυρηνική οικογένεια. Και ακόμα και μέσα στην οικογένεια, όλοι προσπαθούν να δουλέψουν για να επιβιώσουν, για να βρουν κάτι να φάνε και να πιουν. Τα παιδιά περιμένουν στην ουρά για ένα μπιτόνι νερό, μπροστά από τις tekiya, τις κοινοτικές κουζίνες, για ένα πιάτο φακές. Υπάρχουν ουρές για τα πάντα. Πριν, δεν θα φανταζόμασταν ποτέ να βλέπουμε γυναίκες να περιμένουν στην ουρά μπροστά από αυτοσχέδιες τουαλέτες, που είναι απλώς μια τρύπα στο έδαφος. Ή για να κάνουν ένα ντους σε μια πρόχειρη καμπίνα, καταμεσής του δρόμου. Δεν υπάρχει πια ιδιωτική ζωή, καθόλου οικειότητα, καμία προστασία.
Είμαστε μια παραδοσιακή κοινωνία. Πριν, ποτέ δεν θα βλέπαμε γυναίκες που για να μετακινηθούν στοιβάζονταν σε κάρα. Τους παραχωρούσαμε τη θέση στα κοινά ταξί. Υπήρχαν επίσης ταξί αποκλειστικά για γυναίκες. Σήμερα, οι γυναίκες εργάζονται, αλλά αυτό δεν είναι αποτέλεσμα του εκσυγχρονισμού. Και έπειτα, δεν βρίσκουν πια ρούχα. Στους αυτοσχέδιους καταυλισμούς, πολλές γυναίκες φοράνε μόνιμα το ένδυμα της προσευχής τους, ένα ύφασμα που καλύπτει όλο το σώμα, επειδή είναι το μόνο πράγμα που τους έχει απομείνει για να ντυθούν.
Το παραμικρό κομμάτι γης είναι προς πώληση
Ωστόσο, δεν ζουν όλοι στον Μεσαίωνα μέσα στον περιορισμένο θύλακα της Γάζας. Περίπου το 5% των κατοίκων της Γάζας ζει σε έναν άλλον κόσμο: οι κερδοσκόποι του πολέμου, εκείνοι που έφτιαξαν περιουσίες που αγγίζουν εκατομμύρια δολάρια, οι έμποροι που επιλέχθηκαν από τους Ισραηλινούς για την εισαγωγή εμπορευμάτων, τα οποία αυτοί οι έμποροι μεταπωλούν σε απαγορευτικές τιμές. Τα πάντα είναι υπερβολικά ακριβά. Το φαγητό. Οι μουσαμάδες για να χτιστεί ένα καταφύγιο. Στο όνομα του άμεσου κέρδους, επειδή κανείς δεν ξέρει τι ξημερώνει το αύριο και επειδή τα χρήματα θα είναι απαραίτητα όταν θα έρθει η ώρα της αναχώρησης.
Ακόμα και το παραμικρό κομμάτι γης είναι προς πώληση. Στην αρχή του πολέμου, παραχωρούσαν πρόθυμα ένα μικρό κομμάτι γης στους εκτοπισμένους, μοιράζονταν το φαγητό. Σήμερα, πληρώνεις εκατοντάδες σέκελ για να νοικιάσεις ένα τετραγωνικό μέτρο για να τοποθετήσεις έναν μουσαμά. Χάσαμε την αλληλεγγύη, μέχρι και τον σεβασμό για τους άλλους συνανθρώπους μας. Οι Ισραηλινοί μετέτρεψαν το μη φυσιολογικό σε φυσιολογικό· είχαν ήδη καταφέρει να το κάνουν αυτό με τη Δύση. Πολλοί Δυτικοί έχουν συνηθίσει να βλέπουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να ζουν κάτω από σκηνές ή πλαστικούς μουσαμάδες, παιδιά και μωρά διαμελισμένα, ερείπια όπου είναι θαμμένα χιλιάδες πτώματα, μαζικούς βομβαρδισμούς, την καταστροφή σχεδόν του συνόλου των κατοικιών και των υποδομών.
Δυστυχώς, αυτή η ψευδαίσθηση της κανονικότητας έχει κυριεύσει κι εμάς τους ίδιους. Γίνεται φυσιολογικό να βλέπεις κάποιον που δεν έχει αρκετό φαγητό, ενώ ακριβώς απέναντι βρίσκεται η βίλα ενός ανθρώπου που κερδίζει εκατομμύρια δολάρια. Φυσιολογικό επίσης να βλέπεις τον γάμο δύο εφήβων σε έναν αυτοσχέδιο καταυλισμό, με οικογένειες που χειροκροτούν για να δώσουν στον εαυτό τους την ψευδαίσθηση της χαράς· και όχι μακριά από εκεί, έναν γάμο που κοστίζει δεκάδες χιλιάδες δολάρια, με μπουφέδες και μουσικούς. Πρέπει να “επωφεληθείς” όσο μπορείς. Κυκλοφορεί ένα βίντεο που δείχνει μια γυναίκα να προσφέρει στον σύζυγό της, εν μέσω επευφημιών δεκάδων γλεντζέδων, μια Μερσεντές (έχουν απομείνει μερικές στη Γάζα) τυλιγμένη με κορδέλα σαν ένα μεγάλο δώρο.
Οι εικόνες δείχνουν ανθρώπους που ζουν σαν στο Μονακό
Τα ναρκωτικά βρίσκονται πίσω από κάποιες από αυτές τις νέες περιουσίες. Το “rotana” έχει κατακλύσει τη Λωρίδα της Γάζας. Είναι η τοπική ονομασία του captagon, αυτού του διεγερτικού που προκαλεί όλεθρο στη Μέση Ανατολή. Δεν μπορεί να εισαχθεί παρά μόνο μέσω λαθρεμπορίου με την ισραηλινή συνενενοχή. Γίνεται λόγος για παραδόσεις μέσω drones, αυτών των μικρών drones που είναι πανταχού παρόντα στον ουρανό της Γάζας.
‘Επειτα, υπάρχουν και οι “ινφλουένσερ”, τους οποίους εμείς προτιμάμε να αποκαλούμε ζητιάνους. Κάνουν βίντεο στο TikTok για να επικαλεστούν τη διεθνή γενναιοδωρία, για δωρεές “για τους φτωχούς”. Όμως η πλειονότητά τους βάζει τα χρήματα στην τσέπη τους. Αυτοί οι νεόπλουτοι δεν κρύβονται. Αυτούς είναι που η ισραηλινή προπαγάνδα και οι μηχανισμοί της μας δείχνουν τακτικά για να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι όλα πάνε καλά στη Γάζα. Είναι σαν να ανάβεις ένα σπίρτο στο σκοτάδι. Βλέπεις μόνο μια μικρή φλόγα, δεν βλέπεις το σκοτάδι ολόγυρα.
Οι εικόνες δείχνουν ανθρώπους που ζουν σαν στο Μονακό, εστιατόρια, γεμάτες αίθουσες εκδηλώσεων, αλλά αυτό δεν αντιπροσωπεύει παρά ένα ελάχιστο μέρος του πληθυσμού. Εκείνο που κερδοσκοπεί πάνω στη γενική φτώχεια. Φυσικά, υπήρχαν ήδη πλούσιοι στη Γάζα πριν από τον πόλεμο, επιχειρηματίες που συχνά βοηθούσαν τους λιγότερο προνομιούχους. Αλλά σήμερα, όλοι εκμεταλλεύονται όλους, γεγονός που μετατρέπει τη ζωή μας σε κόλαση· μια κόλαση που οι Ισραηλινοί επιδεινώνουν μέρα με τη μέρα, για να μας αναγκάσουν να φύγουμε. Το σχέδιο του εκτοπισμού βρίσκεται πάντα σε εξέλιξη. Η γενοκτονία συνεχίζεται. Δεν πρόκειται μόνο για βομβαρδισμούς. Σκοτώνουν επίσης και μια κοινωνία. Μεταμορφώνουν τον τρόπο σκέψης των επόμενων γενεών, “μαγειρεύουν τα μυαλά μας”, όπως λέμε εμείς. Μία “μυαλοκτονία”, κατά κάποιον τρόπο.
Αλλά ξέρω ότι θα βγούμε από όλο αυτό. Θα ξαναχτίσουμε. Αν η κατοχή τελειώσει, θα ανοικοδομήσουμε τους ανθρώπους και την κοινωνία μας. Αυτό θα πάρει δεκαετίες, αλλά οι λαοί που βρέθηκαν υπό κατοχή γνώρισαν αυτά τα φαινόμενα εγκληματικότητας και παράνομου πλούτου. Κατάφεραν να τα ξεπεράσουν δημιουργώντας ισχυρότερες κοινωνίες. Παραμένουμε ένας λαός με αυτοσυνείδηση. Αυτό ήθελα να σας πω μετά από τρία χρόνια γενοκτονίας.
Τέλος, απλώς ένα μικρό μήνυμα για εσάς, φίλοι μου. Ξέρω ότι ήσασταν πολλοί εκείνοι που ζητούσατε νέα μου, ρωτώντας γιατί δεν είχα γράψει τίποτα για περισσότερες από 40 ημέρες. Καταλαβαίνετε τώρα τους λόγους αυτής της σιωπής. Ζω ακόμα μέσα σε αυτό το μαύρο δωμάτιο. Γύρω μου, δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά μόνο το σκοτάδι, η εξαθλίωση και ο πόνος των ανθρώπων. Η καρδιά μου είναι θλιμμένη, είμαι συντετριμμένος που βλέπω την κοινωνία μου να υποφέρει έτσι. Δίστασα πολύ να μιλήσω για όλα αυτά, από διακριτικότητα, από σεβασμό προς τους συμπατριώτες μου και επειδή είμαι πάντα περήφανος που είμαι Παλαιστίνιος. Γιατί ανήκω σε αυτή την κοινωνία.
Δεν ήθελα να μεταφέρω το σκοτάδι, τη θλίψη, τον πόνο. Αλλά έπρεπε να μιλήσω για όλα αυτά. Για να μάθει ο κόσμος ότι αυτό που ζούμε δεν είναι “απλώς” βομβαρδισμοί, καταστροφές, διαμελισμένα κορμιά παιδιών… αλλά και όλα όσα δεν φαίνονται. Έμεινα σιωπηλός επειδή ήμουν υπερβολικά θλιμμένος.
Ευχαριστώ όλες και όλους όσοι ζήτησαν νέα μου. Είμαι ακόμα ζωντανός. Και θα συνεχίζουμε πάντα να μιλάμε για την Παλαιστίνη.
