Η γαλλική κυβέρνηση εξέτασε σοβαρά το ενδεχόμενο να μπλοκάρει την πρόσβαση στα μεγαλύτερα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, φοβούμενη ότι θα επαναλαμβάνονταν τα εκτεταμένα επεισόδια της προηγούμενης εβδομάδας.
Σύμφωνα με αποκαλύψεις του Politico και του γαλλικού μέσου Blast, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ζήτησε προσωπικά από τις τέσσερις μεγαλύτερες εταιρείες τηλεπικοινωνιών της χώρας να είναι έτοιμες να περιορίσουν την πρόσβαση σε πλατφόρμες όπως το TikTok, το Instagram, το Snapchat και το X.
Το αίτημα περιλαμβανόταν σε επιστολή της 22ας Οκτωβρίου προς τις Orange, SFR, Free και Bouygues Telecom. Η κυβέρνηση ήθελε να έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει το μέτρο μέσα σε λίγες ώρες, εφόσον οι νέες διαδηλώσεις συνοδεύονταν από σοβαρά επεισόδια.
Το μπλοκάρισμα τελικά δεν εφαρμόστηκε. Ωστόσο, η αποκάλυψη ότι η γαλλική κυβέρνηση είχε προετοιμαστεί για ένα τέτοιο ενδεχόμενο προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι αρχές μπορούν να περιορίζουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο προκειμένου να αντιμετωπίσουν επεισόδια στις διαδηλώσεις.
Γαλλία: Το σχέδιο για το μπλοκάρισμα των social media
Σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στο Politico, έναν κυβερνητικό αξιωματούχο και έναν εργαζόμενο σε εταιρεία τηλεπικοινωνιών, το υπουργείο Εσωτερικών είχε επικοινωνήσει με τους παρόχους ήδη από την εβδομάδα που προηγήθηκε των διαδηλώσεων.
Στόχος ήταν να εξεταστεί πώς θα μπορούσαν να εμποδιστούν ομάδες που προκαλούσαν επεισόδια να επικοινωνούν μεταξύ τους και να οργανώνουν τις κινήσεις τους μέσω των social media.
«Αυτό που ήθελαν, πάνω απ’ όλα, ήταν να μπλοκάρουν τα κανάλια επικοινωνίας που επιτρέπουν σε ομάδες να συναντιούνται και να οργανώνονται», ανέφερε εργαζόμενος εταιρείας τηλεπικοινωνιών, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Οι ανησυχίες της κυβέρνησης είχαν ενταθεί μετά τις διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους της Γαλλίας διαμαρτυρόμενοι για την ακρίβεια, τις συνθήκες στην εκπαίδευση και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.
Σε αρκετές πόλεις σημειώθηκαν βίαια επεισόδια, λεηλασίες καταστημάτων και συγκρούσεις με την αστυνομία. Οι γαλλικές αρχές εκτίμησαν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διάδοση καλεσμάτων σε επεισόδια και τον συντονισμό των συμμετεχόντων.
Το Σάββατο 24 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκαν νέες μαζικές διαδηλώσεις, με το υπουργείο Εσωτερικών να υπολογίζει τη συμμετοχή σε περίπου 410.000 ανθρώπους. Παρότι σημειώθηκαν και πάλι συγκρούσεις, τα εκτεταμένα επεισόδια και οι καταστροφές που φοβόταν η κυβέρνηση δεν επαναλήφθηκαν στον ίδιο βαθμό.
Γιατί δεν μπορούσαν να μπλοκάρουν τα social media μόνο σε ορισμένες περιοχές
Οι συζητήσεις με τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών ανέδειξαν σοβαρά τεχνικά εμπόδια.
Η κυβέρνηση επιδίωκε να περιορίσει την πρόσβαση στις πλατφόρμες σε συγκεκριμένες περιοχές, για παράδειγμα στις συνοικίες όπου σημειώνονταν επεισόδια, χωρίς να επηρεαστεί το σύνολο της χώρας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές του Politico, οι εταιρείες εξήγησαν ότι δεν μπορούσαν να μπλοκάρουν αξιόπιστα συγκεκριμένα κοινωνικά δίκτυα σε τόσο περιορισμένη γεωγραφική κλίμακα.
Εξετάστηκε επίσης το ενδεχόμενο να διακοπεί προσωρινά η πρόσβαση στο ίντερνετ μέσω των δικτύων κινητής τηλεφωνίας.
Μια τέτοια απόφαση, όμως, θα επηρέαζε πολύ περισσότερους ανθρώπους από εκείνους που συμμετείχαν σε επεισόδια. Θα στερούσε την πρόσβαση στα social media και από ειρηνικούς διαδηλωτές, εμποδίζοντάς τους να επικοινωνούν ή να μεταδίδουν εικόνες από όσα συνέβαιναν στους δρόμους.
Παράλληλα, η διακοπή του ίντερνετ στα κινητά θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα στις ηλεκτρονικές πληρωμές, σε συστήματα ασφαλείας και επιτήρησης, καθώς και σε υπηρεσίες επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται σε έκτακτες ανάγκες.
Η κυβέρνηση εξέτασε επίσης το ενδεχόμενο να απενεργοποιηθεί προσωρινά η δυνατότητα εμφάνισης της τοποθεσίας των χρηστών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να δυσκολεύεται η οργάνωση συγκεντρώσεων μέσω των εφαρμογών. Η λύση αυτή επίσης δεν εφαρμόστηκε.
Όταν το Politico επικοινώνησε με το γραφείο του πρωθυπουργού, το υπουργείο Εσωτερικών και το αρμόδιο υπουργείο για την τεχνολογία, οι εκπρόσωποί τους δεν διέψευσαν ότι είχε εξεταστεί το μπλοκάρισμα των social media ούτε την ύπαρξη της επιστολής.
Νέο νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις και τις αναρτήσεις στο διαδίκτυο
Οι αποκαλύψεις έρχονται την ώρα που η γαλλική κυβέρνηση επιδιώκει να αποκτήσει περισσότερα μέσα για την αντιμετώπιση επεισοδίων και την αφαίρεση αναρτήσεων που υποκινούν τη βία.
Στο γαλλικό Κοινοβούλιο συζητείται το νομοσχέδιο που έχει γίνει γνωστό ως «Όποιος σπάει, πληρώνει», το οποίο προβλέπει οικονομικές κυρώσεις για ανθρώπους που συμμετέχουν εν γνώσει τους σε βίαιες συγκεντρώσεις.
Το μέτρο μπορεί να αφορά ακόμη και πρόσωπα που δεν προκάλεσαν τα ίδια κάποια καταστροφή, εφόσον διαπιστωθεί ότι συμμετείχαν στην ομάδα που ευθύνεται για τις ζημιές.
Η κυβέρνηση προτείνει επίσης να υποχρεώνονται οι διαδικτυακές πλατφόρμες να αφαιρούν μέσα σε 24 ώρες αναρτήσεις που υποκινούν σωματικές ή σεξουαλικές επιθέσεις, κλοπές και καταστροφές περιουσίας, όταν υπάρχει κίνδυνος σοβαρής διατάραξης της δημόσιας τάξης.
Για αναρτήσεις που υποκινούν σε εξέγερση, το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη αυστηρότερη προθεσμία, καθώς οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να τις αφαιρούν μέσα σε μία ώρα από τη σχετική ειδοποίηση. Σε αντίθετη περίπτωση, οι αρχές θα μπορούν να ζητούν τον αποκλεισμό ή την αφαίρεση των ιστοτόπων από τα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης.
Άλλοι βουλευτές προτείνουν τη χρήση καμερών με συστήματα αυτόματης ανάλυσης εικόνας για τον εντοπισμό όσων προκαλούν επεισόδια, καθώς και την επιβολή κυρώσεων σε διαδικτυακές πλατφόρμες που δεν εμποδίζουν την πώληση κλεμμένων προϊόντων.
Η Γαλλία έχει ήδη επιχειρήσει στο παρελθόν να περιορίσει την πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα για λόγους δημόσιας τάξης. Τον Μάιο του 2024, οι αρχές είχαν μπλοκάρει το TikTok στη Νέα Καληδονία, κατά τη διάρκεια βίαιων ταραχών. Το γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αργότερα ότι το μέτρο ήταν δυσανάλογο.
Με πληροφορίες από Politico, Blast και Le Monde
