Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Γιατί η Ιλαρά εξαπλώνεται (ξανά) παγκοσμίως;


Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό και η Βολιβία έχασαν αυτή την εβδομάδα το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς, καθώς ο ιός συνεχίζει να μεταδίδεται στο έδαφός τους για περισσότερο από 12 μήνες. Η εξέλιξη προστίθεται σε μια σειρά αντίστοιχων περιπτώσεων σε χώρες όπου η ασθένεια θεωρούνταν επί χρόνια υπό έλεγχο χάρη στον εμβολιασμό.

Στις αρχές του 2026, η Βρετανία και η Ισπανία είχαν επίσης χάσει τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό, ενώ λίγους μήνες νωρίτερα είχε προηγηθεί ο Καναδάς.

Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης δεν σημαίνει ότι η ιλαρά είχε εξαφανιστεί εντελώς από αυτές τις χώρες και τώρα επανεμφανίστηκε. Σημαίνει ότι, ενώ προηγουμένως είχαν διακόψει την εγχώρια, συνεχή μετάδοση του ιού, πλέον καταγράφεται αδιάκοπη κυκλοφορία του ίδιου στελέχους για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, η επιστροφή της ιλαράς συνδέεται με τα κενά στους εμβολιασμούς που άφησε η πανδημία, την αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στα εμβόλια και τις περικοπές στη χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας. Στις φτωχότερες χώρες, η κατάσταση επιβαρύνεται από τη μείωση της διεθνούς βοήθειας, που δυσκολεύει την πρόσβαση των παιδιών στα εμβολιαστικά προγράμματα.

Γιατί η Ιλαρά εξαπλώνεται (ξανά) παγκοσμίως; Facebook Twitter
Αρκετές χώρες κατέγραψαν αύξηση στα κρούσματα ιλαράς τα τελευταία χρόνια / Φωτ.: Financial Times – World Health Organisation

Γιατί η ιλαρά εξαπλώνεται τόσο εύκολα

Η ιλαρά είναι εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια, παρότι υπάρχει αποτελεσματικό εμβόλιο εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια.

Για να αποτραπεί η διαρκής κυκλοφορία του ιού σε έναν πληθυσμό, απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη περίπου 95% με δύο δόσεις.

Τα παγκόσμια ποσοστά απέχουν σημαντικά από αυτό το όριο.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έως το τέλος του 2025 το 84% των παιδιών είχε λάβει την πρώτη δόση του εμβολίου κατά της ιλαράς, αλλά μόλις το 77% είχε ολοκληρώσει τον εμβολιασμό με τη δεύτερη δόση.

Η διαφορά αυτή αφήνει μεγάλο αριθμό παιδιών χωρίς την πλήρη προστασία που προβλέπεται από τα εμβολιαστικά προγράμματα.

Η Χάιντι Λάρσον, καθηγήτρια στο London School of Hygiene and Tropical Medicine και ιδρύτρια του Vaccine Confidence Project, προειδοποιεί ότι η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει και τη λεγόμενη «ανοσολογική αμνησία».

Πρόκειται για την εξασθένηση της ανοσολογικής μνήμης μετά τη νόσηση, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να γίνεται πιο ευάλωτος και σε άλλα παθογόνα.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη κατά της ιλαράς είχε αυξηθεί σημαντικά και λίγο πριν από την πανδημία, το ποσοστό των παιδιών που λάμβαναν την πρώτη δόση είχε φτάσει περίπου στο 86%.

Με την εμφάνιση της Covid-19, όμως, τα ποσοστά υποχώρησαν στο 80% με 83%, καθώς περιορίστηκε η λειτουργία πολλών υπηρεσιών υγείας και εκατομμύρια παιδιά έχασαν προγραμματισμένους εμβολιασμούς.

Έκτοτε, η πρόοδος παραμένει περιορισμένη.

«Το μόνο που κάναμε τα τελευταία χρόνια ήταν να προσπαθούμε να επιστρέψουμε στα επίπεδα που είχαμε πριν από την πανδημία», δήλωσε στους Financial Times ο Εφρέμ Τέκλε Λεμάνγκο, επικεφαλής του τομέα εμβολιασμών της UNICEF.

Περικοπές στην υγεία και παραπληροφόρηση επιδεινώνουν την κατάσταση

Ο Μπεν Κάσταν-Ντάμπους, ειδικός στην ιατρική ανθρωπολογία και την παγκόσμια υγεία στο London School of Hygiene and Tropical Medicine, συνδέει την υποχώρηση των εμβολιασμών στις πλουσιότερες χώρες και με τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες μετά το 2010.

Όπως εξηγεί, η υποχρηματοδότηση περιόρισε τη δυνατότητα των υγειονομικών υπηρεσιών να προσεγγίζουν οικογένειες, να ενημερώνουν τους πολίτες και να διατηρούν υψηλά ποσοστά εμβολιασμού.

Αναφέρει χαρακτηριστικά τις περικοπές σε προγράμματα υποστήριξης οικογενειών στη Βρετανία και την Ιταλία.

Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ έχει προχωρήσει σε περικοπές προσωπικού στα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), καθώς και στη χρηματοδότηση τοπικών υπηρεσιών δημόσιας υγείας.

Ο Κάσταν-Ντάμπους εκτιμά ότι οι αλλαγές αυτές έχουν οδηγήσει σε απώλεια εξειδικευμένου προσωπικού, την ώρα που η αμφισβήτηση των εμβολίων από δημόσια πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, δυσχεραίνει τις προσπάθειες των υγειονομικών αρχών.

Η Λάρσον επισημαίνει ότι η μείωση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια είναι ιδιαίτερα εμφανής στις ηλικίες 18 έως 34 ετών, μια ομάδα που περιλαμβάνει πολλούς σημερινούς και μελλοντικούς γονείς.

Μάλιστα, σύμφωνα με τη UNICEF, γονείς σε αναπτυσσόμενες χώρες επικαλούνται συχνά αλλαγές στην εμβολιαστική πολιτική πλουσιότερων κρατών ως λόγο για να μην εμβολιάσουν τα δικά τους παιδιά.

Μείωση 21% στη διεθνή χρηματοδότηση για την υγεία

Οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια αποτελούν ένα ακόμη εμπόδιο στην προσπάθεια περιορισμού της ιλαράς.

Σύμφωνα με το Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME), η αναπτυξιακή βοήθεια για την υγεία μειώθηκε από 49,6 δισ. δολάρια το 2024 σε 39,1 δισ. δολάρια το 2025.

Πρόκειται για μείωση 21% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ στην υποσαχάρια Αφρική η υποχώρηση έφτασε το 25%.

Η μειωμένη χρηματοδότηση δυσκολεύει την πρόσβαση των υγειονομικών υπηρεσιών σε απομακρυσμένες και φτωχές κοινότητες, όπου πολλά παιδιά έχουν ήδη χάσει δόσεις εμβολίων.

Το 2025, η UNICEF, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Συμμαχία Εμβολίων Gavi ξεκίνησαν κοινή εκστρατεία για τον εμβολιασμό παιδιών που είχαν μείνει εκτός προγραμμάτων κατά την πανδημία.

Γιατί η Ιλαρά εξαπλώνεται (ξανά) παγκοσμίως; Facebook Twitter
Η χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας μειώθηκε δραστικά μετά την πανδημία της Covid-19 / Φωτ.: Financial Times – Institute for Health Metrics and Evaluation

Οι εκστρατείες περιλαμβάνουν χώρες όπως η Νιγηρία, το Πακιστάν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και το Αφγανιστάν.

Η επικεφαλής της Gavi, Σάνια Νιστάρ, σημειώνει ότι, παρά την εξάπλωση της παραπληροφόρησης, το εμβόλιο κατά της ιλαράς παραμένει ιδιαίτερα περιζήτητο σε πολλές φτωχές κοινότητες.

«Βλέπουν παιδιά να πεθαίνουν μετά από πυρετό και εξάνθημα και γνωρίζουν ότι αυτό το εμβόλιο προσφέρει προστασία», εξήγησε.

Μπορούν οι χώρες να ανακτήσουν το καθεστώς εξάλειψης;

Ο διευθυντής του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (PAHO), Ζάρμπας Μπαρμπόσα, ο οποίος ανακοίνωσε την απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης για τις ΗΠΑ, το Μεξικό και τη Βολιβία, υπογραμμίζει ότι οι χώρες πρέπει να ενισχύσουν τόσο τους εμβολιασμούς όσο και την επιτήρηση των κρουσμάτων.

«Είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε χώρα θα δεχθεί κάποια στιγμή έναν ταξιδιώτη με ιλαρά», ανέφερε.

Η εισαγωγή ενός κρούσματος από το εξωτερικό δεν σημαίνει από μόνη της ότι μια χώρα χάνει το καθεστώς εξάλειψης. Ο κίνδυνος προκύπτει όταν ο ιός βρίσκει αρκετούς ανεμβολίαστους ανθρώπους ώστε να συνεχίσει να μεταδίδεται.

Ο Μπαρμπόσα εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι χώρες που έχασαν τον χαρακτηρισμό θα μπορέσουν να τον ανακτήσουν, εφόσον αυξήσουν την εμβολιαστική κάλυψη και περιορίσουν τη μετάδοση.

Ως παραδείγματα ανέφερε τη Βενεζουέλα και τη Βραζιλία, οι οποίες έχασαν το καθεστώς εξάλειψης το 2018 και το 2019 αντίστοιχα, αλλά κατάφεραν να το ανακτήσουν περίπου πέντε χρόνια αργότερα.

Ο Καναδάς έχει ήδη ενημερώσει τον PAHO ότι δεν έχει καταγράψει νέα κρούσματα ιλαράς τους τελευταίους δύο μήνες.

Από τον Αύγουστο, το CDC έχει επίσης διαθέσει περίπου 100 εκατ. δολάρια πρόσθετης χρηματοδότησης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ιλαράς και άλλων ασθενειών που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

Για τον Λεμάνγκο της UNICEF, η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης αποτελεί προειδοποίηση ότι ακόμη και η πρόοδος δεκαετιών μπορεί να ανατραπεί.

«Μόλις στρέψεις αλλού την προσοχή σου, η ασθένεια μπορεί να επανεμφανιστεί», δήλωσε.

Με πληροφορίες από Financial Times

 



Πηγή: www.lifo.gr