Επανεξετάζοντας ενέργειες της πρώτης του θητείας που είχαν ανατραπεί, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα (13/7) ότι θα περιορίσει την έκταση των εθνικών μνημείων Bears Ears και Grand Staircase-Escalante στη Γιούτα.
Οι ενέργειες του Αμερικανού προέδρου ακυρώνουν διακηρύξεις προκατόχων του, οι οποίοι είχαν κρίνει ότι οι περιοχές αυτές άξιζαν προστασία βάσει του Νόμου περί Αρχαιοτήτων (Antiquities Act) του 1906, ενός νόμου που δίνει στους προέδρους την εξουσία να προστατεύουν περιοχές πολιτιστικού, ιστορικού ή επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Ο Τραμπ είχε προχωρήσει σε παρόμοιες κινήσεις κατά την πρώτη του θητεία, όμως πολλές από αυτές ανατράπηκαν από τον διάδοχό του, Τζο Μπάιντεν.
Η διαρκής αυτή εναλλαγή πολιτικών θέσεων αναδεικνύει το γεγονός ότι τα εθνικά μνημεία έχουν μετατραπεί σε σημείο έντονης αντιπαράθεσης σχετικά με τη διαχείριση των δημόσιων εκτάσεων. Ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που μειώνει την έκταση εθνικών μνημείων.
President Trump signed orders reducing Bears Ears and Grand Staircase-Escalante national monuments in Utah by over 90% https://t.co/ZJ8C5NADTl pic.twitter.com/aBdxjZYuPG
— Reuters (@Reuters) July 14, 2026
Πόσα εθνικά μνημεία επηρέασαν ο Μπάιντεν και ο Τραμπ;
Ο Τραμπ έκανε μόνο λίγες διακηρύξεις βάσει του Νόμου περί Αρχαιοτήτων κατά την πρώτη του θητεία, μεταξύ των οποίων ήταν δύο που μείωσαν την έκταση των μνημείων Bears Ears και Grand Staircase-Escalante.
Τα εκτεταμένα αυτά μνημεία στη Γιούτα περιλαμβάνουν εντυπωσιακούς φυσικούς σχηματισμούς και τοποθεσίες ιερές για ορισμένες αυτόχθονες φυλές. Το Grand Staircase-Escalante περιέχει επίσης σημαντικά αποθέματα άνθρακα, ενώ η περιοχή Bears Ears διαθέτει αποθέματα ουρανίου.
Ο Τραμπ δημιούργησε επίσης το Εθνικό Μνημείο Camp Nelson στο Κεντάκι – ένα νοσοκομείο και κέντρο στρατολόγησης του Στρατού της Ένωσης κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο, όπου υπηρέτησαν και στρατιώτες αφροαμερικανικής καταγωγής.
Η πρώτη χρήση του Νόμου περί Αρχαιοτήτων από τον Μπάιντεν ήταν η αποκατάσταση της αρχικής έκτασης των Bears Ears και Grand Staircase-Escalante. Επικαλέστηκε τη θρησκευτική, πολιτιστική και προϊστορική κληρονομιά των περιοχών.
Ο Μπάιντεν δημιούργησε 10 νέα εθνικά μνημεία, μεταξύ των οποίων έναν χώρο που τιμά τα γεγονότα της φυλετικής εξέγερσης του 1908 στο Σπρίνγκφιλντ του Ιλινόι, καθώς και ένα μνημείο αφιερωμένο στη Μάμι Τιλ-Μόμπλεϊ και τον γιο της, Έμετ Τιλ, έναν μαύρο έφηβο από το Σικάγο που βασανίστηκε και δολοφονήθηκε το 1955, αφού κατηγορήθηκε ότι είχε σφυρίξει προς μια λευκή γυναίκα στο Μισισιπή.
Δημιούργησε επίσης μνημεία στα βουνά της Καλιφόρνια και σε μια ιερή περιοχή των ιθαγενών Αμερικανών κοντά στο Γκραντ Κάνιον.
Αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων και φυλών
Οι υποστηρικτές των μειώσεων υποστήριξαν ότι τα προστατευόμενα όρια ήταν υπερβολικά εκτεταμένα και εμπόδιζαν την εξόρυξη απαραίτητων ορυκτών.
Συνολικά, τα δύο μνημεία κάλυπταν περισσότερα από 3,2 εκατομμύρια στρέμματα, μια περιοχή σχεδόν στο μέγεθος της πολιτείας του Κονέκτικατ. Ο Τραμπ τα μείωσε τη Δευτέρα (13/7) σε λιγότερα από 303.000 στρέμματα συνολικά – μια μεγαλύτερη περικοπή από εκείνη της πρώτης του θητείας.
Ο ίδιος παρουσίασε την κίνηση ως μια προσπάθεια να «επιστραφεί η γη στον λαό».
Η απόφαση χαιρετίστηκε από αξιωματούχους της Γιούτα, οι οποίοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η πολιτεία πρέπει να έχει μεγαλύτερο έλεγχο στις δικές της εκτάσεις.
«Το ερώτημα δεν ήταν ποτέ αν πρέπει να προστατευτούν, αλλά πώς μπορούν να προστατευτούν καλύτερα», δήλωσε ο κυβερνήτης της Γιούτα, Σπένσερ Κοξ, Ρεπουμπλικανός. Το γραφείο του διαβεβαίωσε ότι οι εκτάσεις που αφαιρέθηκαν από τα νέα όρια «παραμένουν προστατευμένες βάσει της ισχύουσας ομοσπονδιακής και πολιτειακής νομοθεσίας».
Ωστόσο, ορισμένοι περιβαλλοντικοί φορείς και πολίτες τοπικών φυλών προειδοποίησαν ότι η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για εξορυκτικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα αγνοεί τον ρόλο των φυλών ως συνδιαχειριστών της περιοχής.
Η Bears Ears τελεί υπό κοινή διαχείριση μέσω συμφωνίας μεταξύ φυλετικών κοινοτήτων και ομοσπονδιακών υπηρεσιών.
«Η σύνδεσή μας με αυτόν τον τόπο δεν μπορεί να διαγραφεί με το χτύπημα μιας πένας», δήλωσε η Νταβίνα Σμιθ-Ίντζεσα, μέλος της φυλής Ναβάχο και συμπρόεδρος του Διαφυλετικού Συνασπισμού Bears Ears.
Είναι νόμιμο να μειώνονται ή να καταργούνται τα εθνικά μνημεία;
Περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν υποστηρίξει ότι ο Νόμος περί Αρχαιοτήτων (Antiquities Act) λειτουργεί ως «δρόμος μονής κατεύθυνσης», ο οποίος επιτρέπει στους προέδρους να δημιουργούν εθνικά μνημεία αλλά όχι να τα αναιρούν. Ωστόσο, υπάρχει ιστορικό προηγούμενο προέδρων που έχουν προχωρήσει σε ενέργειες παρόμοιες με αυτές του Τραμπ.
Από το 1912, οι πρόεδροι των ΗΠΑ έχουν εκδώσει περισσότερες από δώδεκα διακηρύξεις που μείωσαν την έκταση εθνικών μνημείων, σύμφωνα με βάση δεδομένων της Υπηρεσίας Εθνικών Πάρκων (National Park Service).
Στην πολιτεία της Ουάσινγκτον, ο Γούντροου Γουίλσον μείωσε την έκταση του Εθνικού Πάρκου Mount Olympus – το οποίο σήμερα είναι το Εθνικό Πάρκο Olympic – περίπου στο μισό. Ο Χάρι Τρούμαν έκανε κάτι αντίστοιχο για το Εθνικό Μνημείο Santa Rosa Island.
Ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ήταν ο πιο ενεργός πρόεδρος στην ανατροπή διακηρύξεων προκατόχων του, καθώς μείωσε την έκταση έξι εθνικών μνημείων, μεταξύ των οποίων το Arches στη Γιούτα, το Great Sand Dunes στο Κολοράντο και το Glacier Bay στην Αλάσκα – περιοχές που έκτοτε έχουν ανακηρυχθεί εθνικά πάρκα.
Με πληροφορίες από AP News
