Ένας 16χρονος στην Ινδία υποβλήθηκε σε αφαίρεση δοντιού από τον αριστερό οφθαλμικό κόγχο, ανάμεσα στο βλέφαρο και το φρύδι. Είχε παρατηρήσει ένα ανώδυνο πρήξιμο για περίπου έναν μήνα, αλλά μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο μόνο όταν δύο σκληρά, υπόλευκα σημεία άρχισαν να προεξέχουν από την περιοχή.
Η απεικονιστική εξέταση αποκάλυψε έναν πλήρως σχηματισμένο κυνόδοντα, σε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη περίπτωση έκτοπου δοντιού.
Έκτοπα ονομάζονται τα δόντια που αναπτύσσονται ή ανατέλλουν σε λάθος θέση. Αντί να ακολουθήσουν τη συνήθη πορεία προς τη στοματική κοιλότητα, καταλήγουν σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος. Μπορεί να πρόκειται για φυσιολογικά νεογιλά ή μόνιμα δόντια, αλλά και για επιπλέον δόντια, τα οποία είναι γνωστά ως υπεράριθμα.
Τα έκτοπα δόντια εντοπίζονται συχνότερα στο ιγμόρειο άντρο, την κοιλότητα που βρίσκεται πίσω από το ζυγωματικό οστό. Ωστόσο, έχουν εντοπιστεί επίσης στη ρινική κοιλότητα, στην υπερώα, στο πηγούνι, στην κροταφογναθική άρθρωση και στον οφθαλμικό κόγχο.
Ανασκόπηση 61 δημοσιευμένων περιστατικών διαπίστωσε ότι τα έκτοπα δόντια μπορεί να παραμείνουν απαρατήρητα για χρόνια ή να προκαλέσουν πόνο, πρήξιμο, πονοκεφάλους ή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος. Ένα δόντι που αναπτύσσεται στο εσωτερικό της μύτης μπορεί να προκαλέσει ρινική απόφραξη, εκκρίσεις και ρινορραγίες.
Πώς μπορεί, λοιπόν, ένα δόντι να βρεθεί σε ένα τόσο ασυνήθιστο σημείο, όπως ο οφθαλμικός κόγχος;
Το πρόσωπο αναπτύσσεται από διάφορες ομάδες κυττάρων και ιστών, οι οποίοι μετακινούνται και ενώνονται μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ανάπτυξης. Η ανάπτυξη των δοντιών εξαρτάται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ορισμένων από αυτούς τους ιστούς. Εάν αυτή η διαδικασία διαταραχθεί, ένα δόντι μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αναπτυχθεί σε μη φυσιολογική θέση, ακόμη και μακριά από τη στοματική κοιλότητα.
Οι αναπτυξιακές διαταραχές δεν αποτελούν τη μοναδική πιθανή εξήγηση. Ανασκόπηση περιστατικών έκτοπων δοντιών στην άνω γνάθο αναφέρει επίσης τους τραυματισμούς, τις οδοντιατρικές παρεμβάσεις και μορφώματα, όπως οι κύστες και οι όγκοι, μεταξύ των πιθανών αιτιών.
Η παρουσία πολλών υπεράριθμων δοντιών μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελεί ένδειξη κληρονομικής πάθησης. Ένα παράδειγμα είναι η κλειδοκρανιακή δυσπλασία, μια σπάνια γενετική διαταραχή που επηρεάζει την ανάπτυξη των οστών και των δοντιών. Και άλλες, ακόμη πιο σπάνιες γενετικές παθήσεις έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση υπεράριθμων δοντιών.
Ο έφηβος από την Ινδία δεν είχε ιστορικό τραυματισμού, ενώ οι γιατροί δεν κατάφεραν να προσδιορίσουν γιατί είχαν αναπτυχθεί δόντια στον οφθαλμικό του κόγχο.
Πώς εντοπίζονται και αντιμετωπίζονται τα έκτοπα δόντια;
Το αν ένα έκτοπο δόντι χρειάζεται αφαίρεση εξαρτάται από τη θέση του και από το αν προκαλεί προβλήματα. Ένα μεμονωμένο δόντι που δεν προκαλεί συμπτώματα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να παρακολουθείται χωρίς να αφαιρεθεί. Ωστόσο, ενδέχεται να χρειαστεί αφαίρεση εάν προκαλεί λοίμωξη, εμποδίζει τη δίοδο ενός ανατομικού πόρου, προκαλεί βλάβες σε γειτονικές δομές ή σχετίζεται με κύστη.
Οι γιατροί χρησιμοποιούν απεικονιστικές εξετάσεις για να εντοπίσουν με ακρίβεια το δόντι και να διαπιστώσουν ποιες ανατομικές δομές βρίσκονται κοντά του. Η αξονική τομογραφία μπορεί να δείξει εάν βρίσκεται κοντά στα μάτια, στα νεύρα ή στα αιμοφόρα αγγεία, βοηθώντας τους γιατρούς να αποφασίσουν εάν απαιτείται χειρουργική επέμβαση.
Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να κυμαίνεται από μια απλή εξαγωγή έως μια σύνθετη επέμβαση. Στην περίπτωση δοντιών που βρίσκονται στη μύτη ή στους παραρρίνιους κόλπους, οι χειρουργοί μπορούν συχνά να χρησιμοποιήσουν ενδοσκόπιο, έναν λεπτό σωλήνα που διαθέτει κάμερα και χειρουργικά εργαλεία στο άκρο του, για να τα αφαιρέσουν μέσω των ρουθουνιών, χωρίς να χρειαστεί μεγαλύτερη τομή. Σε ανασκόπηση εντοπίστηκαν 27 δημοσιευμένα περιστατικά στα οποία έκτοπα δόντια στη μύτη ή στους παραρρίνιους κόλπους αφαιρέθηκαν με αυτή τη μέθοδο.
Πριν από τη χειρουργική επέμβαση, τα συχνότερα συμπτώματα ήταν η ρινική απόφραξη, οι εκκρίσεις, ο πόνος στο πρόσωπο και οι ρινορραγίες. Η ανασκόπηση διαπίστωσε ότι η ενδοσκοπική αφαίρεση ήταν αποτελεσματική στα περιστατικά που εξετάστηκαν. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται από περιορισμένο αριθμό δημοσιευμένων περιστατικών και όχι από μεγάλες κλινικές μελέτες.
Η αφαίρεση ενός έκτοπου δοντιού δεν σημαίνει ότι θα αναπτυχθεί στη θέση του ένα άλλο φυσιολογικό δόντι. Ωστόσο, τα άτομα που έχουν ένα υπεράριθμο δόντι μπορεί να έχουν και άλλα, γι’ αυτό οι γιατροί ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν απεικονιστικές εξετάσεις για να αναζητήσουν τυχόν επιπλέον δόντια. Σε λίγες δημοσιευμένες αναφορές περιγράφεται η ανάπτυξη ενός ακόμη υπεράριθμου δοντιού στην ίδια περιοχή μετά την αφαίρεση του προηγούμενου, αν και το φαινόμενο φαίνεται να είναι εξαιρετικά σπάνιο.
Στην περίπτωση του εφήβου από την Ινδία, η απεικονιστική εξέταση δεν έδειξε την παρουσία άλλων έκτοπων δοντιών. Το δόντι του είχε απλώς αναπτυχθεί σε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη θέση.
Με πληροφορίες από The Conversation
