Η εκτόξευση των τιμών στα καύσιμα και το φυσικό αέριο αναγκάζει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναζητήσουν νέα μέτρα στήριξης, με αρκετές χώρες να ζητούν πλέον έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η πίεση αυξάνεται καθώς η βενζίνη και το ντίζελ έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά σε αρκετές χώρες, ενώ οκτώ κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, έχουν εθνικές εκλογές το 2027. Οι κυβερνήσεις φοβούνται ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κρίση κόστους ζωής και θα τροφοδοτήσει την πολιτική δυσαρέσκεια.
Στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στο Δουβλίνο, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει μέχρι τον επόμενο μήνα προτάσεις για τη φορολόγηση των αυξημένων κερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.
«Ο κόσμος βλέπει πώς οι πετρελαϊκές εταιρείες εκμεταλλεύονται την κατάσταση, χρεώνουν περισσότερο και αυξάνουν σημαντικά τα κέρδη τους», είπε.
Η Γερμανία δεν είναι η μόνη χώρα που πιέζει προς αυτή την κατεύθυνση. Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Πολωνία και Αυστρία έχουν επίσης ζητήσει να εξεταστεί κοινή ευρωπαϊκή λύση. Η Κομισιόν, πάντως, δηλώνει ότι προς το παρόν δεν σχεδιάζει έναν ενιαίο μηχανισμό φορολόγησης, αν και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συζήτησης.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, περίπου 50% υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς οι επιθέσεις στη Μέση Ανατολή απειλούν βασικές οδούς εφοδιασμού.
Ρεκόρ στις αντλίες
Στη Γερμανία, η μέση τιμή του ντίζελ ανέβηκε την Τετάρτη στα 2,45 ευρώ το λίτρο, ενώ η βενζίνη έφτασε τα 2,31 ευρώ. Στην Ολλανδία, η βενζίνη άγγιξε τα 2,73 ευρώ και το ντίζελ τα 2,78 ευρώ το λίτρο, ξεπερνώντας τα προηγούμενα ιστορικά υψηλά.
Σε επίπεδο ΕΕ, η βενζίνη είναι πλέον περίπου 24% ακριβότερη σε σχέση με έναν χρόνο πριν και το ντίζελ κατά 38%. Το κόστος των καυσίμων αεροπορίας έχει υπερδιπλασιαστεί, ενώ η τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου έχει φτάσει περίπου τα 81 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά 150% σε ετήσια βάση. Αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να πλησιάσει ακόμη και τα 100 ευρώ.
Η Ιταλία ανακοίνωσε ότι από το επόμενο έτος θα καταργήσει τα τέλη κυκλοφορίας για περίπου 14,5 εκατ. αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, ένα μέτρο που αναμένεται να κοστίσει περισσότερο από 2 δισ. ευρώ.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έχει ήδη μειώσει τον φόρο στο ντίζελ, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 2,8 δισ. ευρώ.
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε πλήρη κινητοποίηση της κυβέρνησης για να περιοριστεί η πίεση στις τιμές και να εξασφαλιστούν οι προμήθειες καυσίμων. Η κυβέρνηση επιδιώκει παράλληλα την ασφαλή επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η κοινωνική πίεση έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στους δρόμους. Γάλλοι ψαράδες απέκλεισαν την Πέμπτη δύο λιμάνια και μια εγκατάσταση καυσίμων στη νότια Γαλλία, διαμαρτυρόμενοι για την εκτίναξη της τιμής του ντίζελ.
Μετά από έξι ώρες διαπραγματεύσεων, οι αλιείς συμφώνησαν να άρουν τους αποκλεισμούς, αφού η κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας θα μπορούν να πάρουν άτοκα δάνεια και ότι η στήριξη θα προσαρμόζεται ανάλογα με την πορεία των τιμών των καυσίμων.
Ο Γάλλος πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί παρέτεινε μέχρι το τέλος του έτους τις έκτακτες επιδοτήσεις καυσίμων για τη γεωργία, την αλιεία και τις κατασκευές. Η κυβέρνηση, ωστόσο, εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε οριζόντια μέτρα για όλους τους καταναλωτές.
Ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ υποστήριξε ότι οι γενικευμένες παρεμβάσεις κοστίζουν ακριβά και ωφελούν και όσους δεν έχουν πραγματική ανάγκη στήριξης.
Φοροελαφρύνσεις σε Ισπανία και Γερμανία
Η Ισπανία διπλασίασε από την 1η Σεπτεμβρίου την έκπτωση φόρου στο ντίζελ στα 20 λεπτά το λίτρο, μετά την απότομη άνοδο των τιμών το καλοκαίρι.
Στη Γερμανία, ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανακοίνωσε την Παρασκευή μείωση των φόρων στη βενζίνη και το ντίζελ κατά 17 λεπτά το λίτρο από την 1η Οκτωβρίου έως το τέλος του έτους.
Παράλληλα, η κυβέρνησή του θα ξεκινήσει συνομιλίες με τις πετρελαϊκές εταιρείες με στόχο να θεσπιστεί ανώτατο όριο στις τιμές των καυσίμων το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2027.
«Όποιος βασίζεται καθημερινά στο αυτοκίνητό του έχει φτάσει στα όριά του», δήλωσε ο Μερτς.
Η πολιτική πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη για τη γερμανική κυβέρνηση. Το CDU υπέστη βαριά ήττα στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ από το ακροδεξιό AfD, το οποίο έχει ταχθεί υπέρ της επιστροφής στις φθηνές εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου που η Ευρώπη περιόρισε δραστικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Με πληροφορίες από Guardian
