Πολιτικές αντιδράσεις και σοβαρά νομικά ερωτήματα προκαλεί η πρόθεση του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας να μεταδώσει ζωντανά την εκτέλεση του Νιντάλ Χασάν, ο οποίος καταδικάστηκε για τη δολοφονία 13 άοπλων στρατιωτών στο Φορτ Χουντ το 2009. Η εκτέλεση από στρατιωτικό απόσπασμα έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου, ωστόσο η διαδικασία δικαστικού ελέγχου της υπόθεσης δεν έχει ολοκληρωθεί, σύμφωνα με δικηγόρο που μίλησε στο BBC.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε ότι το κοινό θα μπορεί να παρακολουθήσει την εκτέλεση, ενώ αξιωματούχος του υπουργείου επιβεβαίωσε στο BBC ότι σχεδιάζεται ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση.
Η εξαγγελία ανοίγει μια διαμάχη όχι μόνο για τη νομιμότητα της διαδικασίας, αλλά και για τα όρια της δημόσιας προβολής μιας θανατικής ποινής.
«Αποκρουστική» η μετάδοση, λέει Δημοκρατικός γερουσιαστής
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι χαρακτήρισε στο CNN τη σχεδιαζόμενη μετάδοση «αποκρουστική», συγκρίνοντάς την με τις εκτελέσεις που πραγματοποιούσε η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος.
Ο Χέγκσεθ, αντίθετα, υπερασπίστηκε τη δημόσια προβολή ως μήνυμα για τις συνέπειες τέτοιων πράξεων. «Ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράξεις», δήλωσε. Σε συνέντευξή του στο συντηρητικό τηλεοπτικό δίκτυο Real America’s Voice, ανέφερε ότι ο Χασάν «θα βρεθεί απέναντι σε εκτελεστικό απόσπασμα στρατιωτών, όπως πρέπει». Ερωτηθείς αν ο καταδικασμένος είχε διατυπώσει κάποια τελευταία επιθυμία ή είχε επικοινωνήσει με τον Ντόναλντ Τραμπ, απάντησε:
«Δεν με ενδιαφέρει. Θα τον δούμε στις 3 Δεκεμβρίου».
Σύμφωνα με εκπρόσωπο του Πενταγώνου, ο Αμερικανός πρόεδρος ενέκρινε την εισήγηση του υπουργού Άμυνας για την εκτέλεση. Δεν είχε, ωστόσο, διευκρινιστεί εάν υποστηρίζει και τη ζωντανή μετάδοσή της, θέμα για το οποίο το BBC ζήτησε απάντηση από τον Λευκό Οίκο.
Οι επιφυλάξεις ενός επιζώντος
Ο Αλόνζο Λάνσφορντ, πρώην λοχίας του αμερικανικού στρατού που δέχθηκε επτά πυροβολισμούς στην επίθεση, υποστήριξε την εκτέλεση από απόσπασμα, αλλά εξέφρασε επιφυλάξεις για τη δυνατότητα να την παρακολουθήσει οποιοσδήποτε, ανησυχώντας για το μήνυμα που θα έστελνε στους νέους.
Για τον ίδιο, η πρόσβαση των επιζώντων και των οικογενειών των θυμάτων είναι διαφορετικό ζήτημα από την ανοιχτή μετάδοση στο ευρύ κοινό. «Για τις οικογένειες των νεκρών, τις οικογένειες των επιζώντων και τους ίδιους τους επιζώντες, ναι, πιστεύω ότι θα πρέπει να μπορούμε να τη δούμε χωρίς λογοκρισία» ανέφερε, μιλώντας στην εκπομπή Today του BBC.
Ο Λάνσφορντ δήλωσε ότι σκοπεύει να παραστεί στην εκτέλεση και θέλει ο Χασάν να τον κοιτάξει στα μάτια πριν από τους πυροβολισμούς. «Θέλω να ξέρει ότι απέτυχε. Είμαι ακόμη εδώ», είπε.
Αβέβαιο νομικό έδαφος και ενδεχόμενο αναστολής
Ο Τζον Μιλς, δικηγόρος που εκπροσωπεί θανατοποινίτες, χαρακτήρισε τη σχεδιαζόμενη μετάδοση «πρωτοφανή στη σύγχρονη εποχή» και σημείωσε ότι κινείται σε αβέβαιο νομικό έδαφος.
Οι επιφυλάξεις του αφορούν και το αν μπορεί να πραγματοποιηθεί η ίδια η εκτέλεση στην ημερομηνία που ανακοινώθηκε. Όπως εξήγησε, η εκτέλεση στρατιωτικής θανατικής ποινής απαιτεί προεδρική έγκριση, ολοκλήρωση του ελέγχου της καταδίκης και της ποινής από ανώτερα δικαστήρια και οριστική κρίση για τη νομιμότητά της.
Σύμφωνα με τον Μιλς, η διαδικασία δικαστικού ελέγχου για τον Χασάν δεν έχει ολοκληρωθεί. Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο καταδικασμένος πιθανότατα θα προσφύγει σε ομοσπονδιακό δικαστήριο, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναστολή.
Δήλωσε μάλιστα ότι θα τον εξέπληττε εάν η εκτέλεση πραγματοποιούνταν, χαρακτηρίζοντας την επιδίωξη ζωντανής μετάδοσής της περισσότερο ως προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να προσελκύσει την προσοχή παρά ως απονομή δικαιοσύνης.
Διαφάνεια ή δημόσιο θέαμα;
Η Ντέμπορα Ντένο, καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Fordham και ερευνήτρια των μεθόδων εκτέλεσης στις ΗΠΑ, επισήμανε ότι δεν έχει υπάρξει ποτέ ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση εκτέλεσης στη χώρα.
Παρότι αρκετές πολιτείες προβλέπουν την παρουσία δημοσιογράφων ή άλλων μαρτύρων στις εκτελέσεις, η ανοιχτή μετάδοση στο διαδίκτυο θα επέβαλλε, όπως είπε, ένα επίπεδο διαφάνειας που οι ΗΠΑ πιθανότατα δεν έχουν γνωρίσει μέχρι σήμερα.
Η ίδια έθεσε και μια διαφορετική διάσταση: όσοι υποστηρίζουν τη θανατική ποινή θα καλούνταν να δουν πώς ακριβώς εφαρμόζεται, αντί να παραμένουν αποστασιοποιημένοι από τη διαδικασία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι υπάρχουν κρίσιμα ζητήματα, όπως η επιβολή ηλικιακών περιορισμών και το κατά πόσο η μετάδοση θα παραβίαζε τους κανόνες της διαδικτυακής πλατφόρμας που θα τη φιλοξενούσε.
Η υπόθεση Νιντάλ Χασάν
Ο Νιντάλ Χασάν, πρώην ταγματάρχης και ψυχίατρος του αμερικανικού στρατού, παραδέχθηκε ότι σκότωσε 13 άοπλους στρατιώτες σε κτίριο υγειονομικών υπηρεσιών στο Φορτ Χουντ το 2009. Κατά τη δίκη του στο στρατοδικείο το 2013, δήλωσε ότι πίστευε πως προστάτευε τους μουσουλμάνους και τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.
Εφόσον πραγματοποιηθεί, η εκτέλεσή του θα είναι η πρώτη στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατιωτικής δικαιοσύνης από το 1961 και η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση από απόσπασμα από τον Ιανουάριο του 1945. Η σχεδιαζόμενη δημόσια μετάδοσή της, όμως, αποτελεί ξεχωριστό και πρωτοφανές ζήτημα, για το οποίο παραμένουν ανοιχτές οι νομικές και πρακτικές προϋποθέσεις.
Με πληροφορίες από BBC
